Ý nghĩa của văn minh thời Phục hưng: thành tựu và tác động lịch sử

Văn hoá Phục hưng là gì?

Phục hưng nghĩa là “làm sống lại”. Đó là phong trào văn hoá khôi phục và phát triển những giá trị tinh hoa của nền văn hoá Hy Lạp và La Mã cổ đại. Phong trào bắt đầu ở Ý vào thế kỉ XIV, sau đó lan ra nhiều nước Tây Âu và kéo dài đến thế kỉ XVII. Nhiều nhà văn, nghệ sĩ, nhà khoa học thời kì này đã dùng tri thức cổ đại để phê phán những giáo điều của thời Trung đại.

Một số thành tựu tiêu biểu

Ý nghĩa của thành tựu văn hoá Phục hưng

1. Đề cao con người: các tác phẩm nhấn mạnh vẻ đẹp, trí tuệ, tình cảm và quyền được sống hạnh phúc của con người ngay ở thế giới này, thay vì chỉ chờ đợi cuộc sống sau khi chết như giáo lí thời Trung đại. Đây là tinh thần nhân văn.
2. Đả kích thần quyền và phong kiến: văn học, nghệ thuật phê phán sự tha hoá của giáo hội, những đặc quyền của quý tộc phong kiến, làm lung lay nền tảng tư tưởng của xã hội cũ.
3. Mở đường cho khoa học phát triển: các nhà khoa học dám đặt câu hỏi, quan sát và thí nghiệm. Việc Cô-péc-ních công bố thuyết Nhật tâm (năm 1543) và Ga-li-lê dùng kính viễn vọng quan sát bầu trời đã thúc đẩy khoa học thực nghiệm.
4. Chuẩn bị tư tưởng cho các cuộc cải cách và cách mạng: tư tưởng tự do, nhân văn là cơ sở cho phong trào Cải cách tôn giáo ở thế kỉ XVI và các cuộc cách mạng tư sản sau đó.
5. Làm giàu kho tàng văn hoá nhân loại: để lại nhiều công trình nghệ thuật và tác phẩm văn học có giá trị lâu dài, vẫn được trân trọng đến ngày nay.

Cách trình bày khi làm bài tự luận

Em có thể viết theo ba ý: (1) Về tư tưởng: đề cao con người, chống thần quyền; (2) Về khoa học – nghệ thuật: mở đường cho khoa học và nghệ thuật hiện thực; (3) Về lịch sử: tạo tiền đề cho Cải cách tôn giáo, cách mạng tư sản. Mỗi ý kèm một dẫn chứng ngắn như Lê-ô-na đơ Vanh-xi hay Cô-péc-ních để bài làm chắc tay.

Lỗi sai thường gặp

• Hiểu Phục hưng là “khôi phục tôn giáo”. Thực chất là khôi phục văn hoá cổ đại, đề cao con người.
• Cho rằng phong trào chỉ diễn ra ở Ý. Ý là cái nôi, nhưng phong trào lan sang Anh, Pháp, Đức, Hà Lan…
• Nói rằng các nhà Phục hưng hoàn toàn phủ nhận tôn giáo. Nhiều người vẫn có đức tin; điều họ phê phán là sự tha hoá và đặc quyền của giáo hội.

Bài luyện tập

1. Đề: Vì sao nói Phục hưng là “làm sống lại” văn hoá cổ đại?
   Đáp án: vì phong trào khôi phục và phát triển các giá trị tinh hoa của văn hoá Hy Lạp – La Mã.
2. Đề: Nêu hai tác động của việc phát minh máy in đối với thời Phục hưng.
   Đáp án: sách in nhanh, rẻ hơn nên tri thức, tư tưởng mới lan rộng; nhiều người có cơ hội học tập và tiếp cận khoa học.
3. Đề: Vì sao thuyết Nhật tâm gặp sự phản đối của giáo hội?
   Đáp án: vì nó đi ngược quan niệm Trái Đất là trung tâm vũ trụ mà giáo hội đang bảo vệ.