Trả lời nhanh
Chất chiếm tỉ lệ thể tích lớn nhất trong không khí là khí nitrogen (nitơ, N2), khoảng 78% thể tích. Oxygen (O2) đứng thứ hai với khoảng 21%. Phần còn lại, chỉ khoảng 1%, gồm argon, carbon dioxide, hơi nước và một số khí khác.
Thành phần của không khí
Không khí là hỗn hợp nhiều chất khí, không phải một chất duy nhất. Khi nói “tỉ lệ thể tích”, ta so sánh thể tích của từng khí với thể tích toàn bộ không khí. Bảng dưới đây cho giá trị gần đúng, đủ dùng ở chương trình phổ thông.
| Thành phần | Công thức | Tỉ lệ thể tích (gần đúng) |
|---|---|---|
| Nitrogen (nitơ) | N2 | 78% |
| Oxygen (oxi) | O2 | 21% |
| Argon và các khí hiếm khác | Ar, Ne, He… | khoảng 0,9% |
| Carbon dioxide | CO2 | khoảng 0,04% |
| Hơi nước và các chất khác | H2O… | thay đổi theo nơi, thời điểm |
Vì sao đáp án là nitrogen?
- Nitrogen (N2) ≈ 78%: so với mọi khí còn lại, con số này lớn nhất, chiếm gần bốn phần năm thể tích không khí.
- Oxygen (O2) ≈ 21%: chỉ khoảng một phần năm. Đây là khí duy trì sự cháy và sự hô hấp nên rất hay bị nhớ nhầm là “nhiều nhất”.
- Argon ≈ 0,9%: là khí hiếm, nhiều nhất trong nhóm khí hiếm của không khí nhưng vẫn rất nhỏ.
- Carbon dioxide ≈ 0,04%: rất ít, nhưng quan trọng với quang hợp và hiệu ứng nhà kính.
Nếu đề cho các lựa chọn là những khí trên, bạn chỉ cần chọn khí có phần trăm lớn nhất: nitrogen. Nếu đề viết “nitơ”, “đạm khí” hay “N2” thì đều là cùng một chất.
Mẹo nhớ nhanh
Nhớ tỉ lệ “4 phần N, 1 phần O”: không khí chia thành 5 phần thì khoảng 4 phần là nitrogen và 1 phần là oxygen (78% ≈ 4/5, 21% ≈ 1/5). Số liệu này cũng là cơ sở của thí nghiệm đo thể tích oxygen trong không khí: sau khi oxygen bị đốt cháy hết, mực nước dâng lên khoảng 1/5 thể tích bình.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn oxygen vì nghĩ “không khí thì phải nhiều oxygen nhất”. Thực tế oxygen chỉ khoảng 21%.
- Nhầm “tỉ lệ thể tích” với “tỉ lệ khối lượng”. Câu hỏi này hỏi thể tích; với chất khí ở cùng điều kiện, tỉ lệ thể tích cũng là tỉ lệ số phân tử.
- Cho rằng khí nitrogen vô dụng. Thực ra nitrogen làm loãng oxygen, giúp sự cháy và hô hấp diễn ra vừa phải; nó còn là nguyên liệu để sản xuất phân đạm.
Bài luyện tập (số liệu tự đặt)
- Một căn phòng có thể tích 60 m3. Tính thể tích khí nitrogen trong phòng, coi nitrogen chiếm 78%.
Đáp án: 60 × 78% = 46,8 m3. - Cần bao nhiêu lít không khí để có 5 lít oxygen (coi oxygen chiếm 20% thể tích)?
Đáp án: 5 : 0,2 = 25 lít không khí. - Nitrogen chiếm nhiều nhất trong không khí, vậy vì sao con người vẫn phải hít thở để lấy oxygen?
Đáp án: cơ thể dùng oxygen cho quá trình hô hấp tế bào để giải phóng năng lượng; còn nitrogen ở dạng N2 rất trơ, cơ thể người không sử dụng trực tiếp được.
Ghi nhớ
Thứ tự theo tỉ lệ thể tích giảm dần: nitrogen (78%) > oxygen (21%) > argon (0,9%) > carbon dioxide (0,04%). Thấy câu hỏi “chiếm tỉ lệ thể tích lớn nhất trong không khí” thì đáp án là nitrogen.
Câu hỏi thường gặp
Khí nào chiếm nhiều nhất trong không khí?
Khí nitrogen (nitơ, N2) chiếm khoảng 78% thể tích không khí, nhiều nhất trong các thành phần.
Oxygen chiếm bao nhiêu phần trăm thể tích không khí?
Oxygen chiếm khoảng 21% thể tích, tức xấp xỉ 1/5 không khí, đứng thứ hai sau nitrogen.
Carbon dioxide trong không khí chiếm tỉ lệ bao nhiêu?
Carbon dioxide chỉ chiếm khoảng 0,04% thể tích không khí, rất nhỏ nhưng cần cho quang hợp và ảnh hưởng đến hiệu ứng nhà kính.
Không khí là chất tinh khiết hay hỗn hợp?
Không khí là hỗn hợp của nhiều chất khí như nitrogen, oxygen, argon, carbon dioxide và hơi nước, nên không phải chất tinh khiết.