Trả lời nhanh
Các dân tộc ít người ở Tây Bắc chủ yếu là Thái, Mường, Mông, Dao cùng các dân tộc nhỏ như Khơ Mú, Hà Nhì, Lự, La Hủ… Vì vậy phương án “Tày, Nùng, Hoa, Chăm” là sai: Tày, Nùng tập trung nhiều ở Đông Bắc, người Hoa sống chủ yếu ở đô thị lớn phía Nam, còn người Chăm ở duyên hải Nam Trung Bộ và Nam Bộ.
Đề bài và cách hiểu câu hỏi
Câu hỏi quen thuộc trong phần địa lí dân cư vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ: “Các dân tộc ít người ở Tây Bắc chủ yếu là: A. Tày, Nùng, Hoa, Chăm…”. Trong đề, phương án A gồm bốn dân tộc Tày, Nùng, Hoa, Chăm. Đây là phương án “gài” vì ghép các dân tộc ở những vùng khác nhau vào một nhóm.
Từ khoá cần chú ý là “Tây Bắc”, không phải “Đông Bắc” hay “miền núi phía Bắc” nói chung. Đọc kĩ từ này là gần như làm đúng được câu hỏi.
Đáp án đúng: nhóm Thái, Mường, Mông, Dao…
Ở Tây Bắc (khu vực của Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và vùng núi phía tây Bắc Bộ), các dân tộc ít người có số dân đông và đặc trưng nhất là:
- Thái: ở thung lũng, lòng chảo và vùng thấp ven sông, suối; nổi tiếng với nhà sàn, điệu xòe.
- Mường: cư trú ở vùng chân núi, thung lũng giáp đồng bằng.
- Mông (H’Mông): sống ở vùng núi cao, canh tác nương rẫy, ruộng bậc thang.
- Dao: sống ở sườn núi giữa, cũng có nhiều ở Đông Bắc.
- Các dân tộc nhỏ hơn: Khơ Mú, Hà Nhì, Lự, La Hủ, Phù Lá, Lô Lô, Cống, Si La…
Điều này gắn với quy luật cư trú theo độ cao: người Thái, Mường ở thấp; người Dao ở lưng chừng núi; người Mông ở vùng cao. Mẹo nhớ nhanh: “Thái – Mường dưới thấp, Dao lưng chừng, Mông trên đỉnh”.
Vì sao phương án Tày, Nùng, Hoa, Chăm sai?
| Dân tộc | Nơi cư trú chủ yếu | Có phải đặc trưng của Tây Bắc? |
|---|---|---|
| Tày | Vùng thung lũng, ven sông ở Đông Bắc (Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn, Thái Nguyên…) | Không |
| Nùng | Vùng núi Đông Bắc, nhất là gần biên giới Việt – Trung | Không |
| Hoa | Thành thị, nhiều nhất ở Thành phố Hồ Chí Minh và Nam Bộ | Không |
| Chăm | Duyên hải Nam Trung Bộ, Nam Bộ (An Giang, Tây Ninh…) | Không |
Như vậy cả bốn dân tộc trong phương án này đều nằm ngoài Tây Bắc. Đây là kiểu câu hỏi lệch vùng, không phải sai về tên dân tộc.
So sánh nhanh Đông Bắc và Tây Bắc
| Tiêu chí | Đông Bắc | Tây Bắc |
|---|---|---|
| Dân tộc ít người tiêu biểu | Tày, Nùng, Dao, Sán Chay, Mông… | Thái, Mường, Mông, Dao, Khơ Mú, Hà Nhì… |
| Người Kinh | Có nhiều ở trung du, các thị xã, thành phố | Ít hơn, tập trung ở trung tâm tỉnh lị |
Người Dao và người Mông có mặt ở cả hai tiểu vùng nên không dùng để phân biệt. Hãy dựa vào cặp Tày – Nùng (Đông Bắc) và Thái – Mường (Tây Bắc).
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm Tày với Thái: tên gần giống nhau nhưng là hai dân tộc khác nhau, ở hai vùng khác nhau.
- Chọn theo cảm giác “dân tộc ít người”: Hoa, Chăm cũng là dân tộc ít người nhưng không thuộc Tây Bắc.
- Quên xác định vùng: đọc câu hỏi vội, không để ý Đông Bắc hay Tây Bắc.
Bài luyện tập
- Dân tộc nào dưới đây sống chủ yếu ở Tây Bắc: Nùng, Thái, Chăm hay Hoa?
Đáp án: Thái. - Điền vào chỗ trống: Ở vùng núi cao Tây Bắc, người … thường canh tác nương rẫy và làm ruộng bậc thang.
Đáp án: Mông. - Đúng hay sai: “Tày và Nùng là hai dân tộc đông người nhất ở Tây Bắc.”
Đáp án: Sai, hai dân tộc này tập trung chủ yếu ở Đông Bắc; ở Tây Bắc là Thái, Mường, Mông…
Ghi nhớ
Gặp câu “các dân tộc ít người ở Tây Bắc chủ yếu là…”, hãy chọn nhóm có Thái, Mường, Mông, Dao và loại ngay phương án chứa Tày, Nùng (Đông Bắc), Hoa (đô thị Nam Bộ), Chăm (Nam Trung Bộ, Nam Bộ).
Câu hỏi thường gặp
Các dân tộc ít người ở Tây Bắc chủ yếu là dân tộc nào?
Chủ yếu là Thái, Mường, Mông, Dao và một số dân tộc nhỏ như Khơ Mú, Hà Nhì, Lự, La Hủ, Phù Lá, Lô Lô.
Vì sao Tày, Nùng không phải đáp án cho Tây Bắc?
Tày và Nùng cư trú chủ yếu ở vùng núi và thung lũng Đông Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn, không phải đặc trưng của Tây Bắc.
Người Hoa và người Chăm sống chủ yếu ở đâu?
Người Hoa tập trung ở các đô thị, nhiều nhất ở Thành phố Hồ Chí Minh và Nam Bộ. Người Chăm sống chủ yếu ở duyên hải Nam Trung Bộ và Nam Bộ.
Làm sao nhớ nhanh sự phân bố dân tộc theo độ cao ở miền núi phía Bắc?
Nhớ theo ba tầng: người Thái, Mường ở thung lũng thấp; người Dao ở sườn núi lưng chừng; người Mông ở vùng núi cao.