Trả lời nhanh
Đáp án C – đo công suất. Oát kế là dụng cụ đo công suất điện của mạch hoặc thiết bị, kết quả đọc bằng đơn vị oát (W). Đo điện áp là việc của vôn kế (đáp án A sai), đo dòng điện là việc của ampe kế (đáp án B sai).
Đề bài
Công dụng của oát kế là:
- A. Đo điện áp
- B. Đo dòng điện
- C. Đo công suất
Đáp án đúng: C.
Vì sao oát kế dùng để đo công suất?
Tên “oát kế” có hai phần: “oát” là tên đơn vị công suất (W), “kế” nghĩa là dụng cụ đo. Ghép lại, oát kế chính là “máy đo oát”, tức đo công suất.
Công suất điện của đoạn mạch xoay chiều được tính bằng P = U·I·cosφ. Muốn có P, dụng cụ phải “cảm nhận” được cả điện áp lẫn dòng điện cùng lúc. Vì thế oát kế có hai cuộn dây:
- Cuộn dòng điện (ít vòng, dây to): mắc nối tiếp với tải.
- Cuộn điện áp (nhiều vòng, dây nhỏ): mắc song song với tải.
Kim (hoặc số hiển thị) phản ánh tích của hai đại lượng này, nên số chỉ chính là công suất tiêu thụ của tải.
Loại trừ các phương án sai
- A. Đo điện áp – sai. Dụng cụ đo điện áp là vôn kế, mắc song song với đoạn mạch cần đo, đơn vị vôn (V).
- B. Đo dòng điện – sai. Dụng cụ đo cường độ dòng điện là ampe kế, mắc nối tiếp với mạch, đơn vị ampe (A).
- C. Đo công suất – đúng. Đây là công dụng đặc trưng của oát kế.
Bảng phân biệt các dụng cụ đo điện thường gặp
| Dụng cụ | Đo đại lượng | Đơn vị | Cách mắc |
|---|---|---|---|
| Vôn kế | Điện áp | V | Song song với tải |
| Ampe kế | Cường độ dòng điện | A | Nối tiếp với tải |
| Oát kế | Công suất | W | Cuộn dòng nối tiếp, cuộn áp song song |
| Công tơ điện | Điện năng tiêu thụ | kWh | Lắp ở đầu vào mạch điện của hộ dùng |
Mẹo nhớ nhanh
Nhìn đuôi đơn vị: Vôn → vôn kế, Ampe → ampe kế, Oát → oát kế. Muốn biết thiết bị “mạnh” hay “ngốn điện” đến đâu thì nghĩ đến oát kế; muốn biết cả tháng dùng bao nhiêu “số điện” thì nghĩ đến công tơ điện.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm oát kế với công tơ điện. Oát kế đo công suất tức thời (W), còn công tơ đo điện năng tích lũy theo thời gian (kWh). Quan hệ: điện năng A = P·t.
- Mắc nhầm cuộn dòng song song với tải. Cuộn dòng có điện trở rất nhỏ, mắc song song sẽ gây chập, có thể hỏng dụng cụ.
- Nghĩ oát kế chỉ đo được “điện áp nhân dòng điện” đơn giản. Với mạch xoay chiều còn có hệ số công suất cosφ, nên không thể thay oát kế bằng cách đọc riêng vôn kế và ampe kế rồi nhân lại (trừ tải thuần trở).
Bài luyện tập
Bài 1. Một bóng đèn sợi đốt (tải thuần trở) dùng ở 220 V, dòng điện đo được 0,5 A. Oát kế chỉ bao nhiêu?
Đáp án: P = U·I = 220 × 0,5 = 110 W.
Bài 2. Oát kế chỉ 100 W khi đo một quạt chạy ổn định. Quạt chạy liên tục 5 giờ thì tiêu thụ bao nhiêu kWh?
Đáp án: A = P·t = 0,1 kW × 5 h = 0,5 kWh. Dụng cụ ghi lại điện năng này là công tơ điện.
Bài 3. Muốn biết dòng điện chạy qua một bếp điện là bao nhiêu ampe, ta dùng dụng cụ nào và mắc thế nào?
Đáp án: Dùng ampe kế, mắc nối tiếp với bếp điện.
Câu hỏi thường gặp
Oát kế dùng để làm gì?
Oát kế dùng để đo công suất điện của mạch hoặc thiết bị điện, đơn vị là oát (W).
Oát kế mắc nối tiếp hay song song với tải?
Oát kế có hai cuộn: cuộn dòng điện mắc nối tiếp với tải và cuộn điện áp mắc song song với tải.
Oát kế khác công tơ điện ở điểm nào?
Oát kế đo công suất tại thời điểm đo (W), còn công tơ điện đo điện năng tiêu thụ trong một khoảng thời gian (kWh).
Dụng cụ nào đo điện áp và dòng điện?
Vôn kế đo điện áp (mắc song song), ampe kế đo cường độ dòng điện (mắc nối tiếp).