Trả lời nhanh
Trong Nắng mới, người mẹ hiện lên qua tà áo đỏ phơi trước giậu, dáng mẹ lúc vào lúc ra và “nét cười đen nhánh” sau tay áo. Đó đều là chi tiết bình dị mà in sâu trong kí ức đứa con lên mười. Với đề bài này, em hãy chọn một chi tiết thật riêng về mẹ mình, nêu cảm xúc rồi viết thành đoạn 8–10 dòng.
Đề bài và yêu cầu cần nắm
Đề bài (Ngữ văn 8, Cánh Diều): Trong kí ức tuổi thơ của nhân vật “tôi” ở bài thơ Nắng mới, người mẹ hiện lên qua những hình ảnh để lại ấn tượng sâu đậm. Với em, hình ảnh, chi tiết nào về người mẹ của mình khiến em thấy yêu thương nhất? Hãy chia sẻ bằng một đoạn văn khoảng 8–10 dòng.
Đây là bài viết đoạn văn biểu cảm, kết hợp đọc hiểu và liên hệ bản thân. Em cần làm đủ ba việc:
- Nhắc ngắn gọn hình ảnh người mẹ trong bài thơ để làm “cầu nối”.
- Chọn một chi tiết về mẹ của chính em và tả thật cụ thể.
- Nói rõ vì sao chi tiết ấy làm em thương mẹ, kèm suy nghĩ hoặc lời hứa của em.
Người mẹ trong Nắng mới hiện lên qua những chi tiết nào?
Bài thơ bảy chữ của Lưu Trọng Lư mở ra bằng một cảm giác rất khẽ: nắng mới hắt bên song làm lòng xao xuyến, rồi nỗi nhớ mẹ trào lên. Hai câu thơ cho thấy rõ mạch nhớ ấy: “Tôi nhớ mẹ tôi, thuở thiếu thời / Lúc người còn sống, tôi lên mười”. Mẹ không được miêu tả bằng lời khen, chỉ hiện ra qua vài chi tiết rất đời thường.
| Chi tiết | Gợi lên điều gì? |
|---|---|
| Tà áo đỏ mẹ phơi trước giậu | Màu ấm của gia đình; công việc nhỏ mỗi mùa nắng mới. Màu đỏ nổi bật giữa nắng nên in sâu vào trí nhớ trẻ thơ. |
| Nắng “reo ngoài nội” | Nắng được nhân hoá, vui tươi, vì đó là nắng của những ngày còn mẹ. |
| Dáng mẹ lúc vào, lúc ra | Sự tần tảo, lặng lẽ chăm lo cho con; hình dáng vẫn “mường tượng” dù thời gian trôi. |
| “Nét cười đen nhánh” sau tay áo | Nụ cười e ấp, dịu dàng (gợi tục nhuộm răng đen xưa); điều tác giả nhớ nhất về mẹ. |
Vì sao toàn chi tiết nhỏ? Kí ức về người thân mất sớm thường đọng lại ở những khoảnh khắc ngắn, có hình, có màu, có ánh sáng. Chính sự giản dị đó khiến nỗi nhớ chân thật và thấm hơn mọi lời ca ngợi.
Lưu ý chính tả tên tác giả: nhà thơ là Lưu Trọng Lư, không phải “Lưu Trọng Vũ” như một số bài tham khảo viết nhầm. Nếu muốn đọc kĩ hơn về tác phẩm, em xem thêm bài cảm nghĩ ở phần liên kết: Cảm nghĩ sau khi đọc bài thơ Nắng mới.
Dàn ý đoạn văn 8–10 dòng
- Mở đoạn (1–2 câu): nêu cảm xúc khi đọc Nắng mới, nhắc một chi tiết về mẹ trong thơ (áo đỏ, nét cười…).
- Thân đoạn (5–6 câu): giới thiệu chi tiết về mẹ của em (bàn tay, giọng nói, ánh mắt, dáng đứng chờ cửa…); tả cụ thể bằng từ ngữ gợi hình; kể một tình huống nhỏ làm chi tiết ấy hiện lên.
- Kết đoạn (2 câu): điều em hiểu ra về tình mẹ và việc em sẽ làm để đáp lại.
Mẹo viết: chọn một chi tiết rồi “soi” thật kĩ, đừng liệt kê cả bàn tay, mái tóc, giọng nói trong cùng đoạn. Dùng một hai biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ là đủ; đừng cố gắng nhồi nhiều hình ảnh sáo.
6 đoạn văn mẫu (mỗi đoạn một góc nhìn)
Mẫu 1: Dáng mẹ đứng chờ ở cửa
Đọc Nắng mới, em xúc động trước dáng mẹ lúc vào lúc ra mà nhà thơ vẫn mường tượng sau bao năm. Với em, chi tiết khiến em thương nhất là dáng mẹ đứng chờ ở cửa mỗi chiều tan học muộn. Mẹ vẫn mặc chiếc áo bà ba đã bạc màu, tay xoa vào vạt áo như đang lo lắng điều gì. Hễ thấy bóng em ở đầu ngõ, mẹ mới nở nụ cười nhẹ nhõm rồi giục em vào ăn cơm. Có hôm trời mưa, em thấy vai áo mẹ ướt sũng mà mẹ chỉ bảo: “Mẹ mới ra thôi”. Khoảnh khắc ấy em hiểu mẹ đã đứng đợi rất lâu. Dáng mẹ nhỏ bé nhưng là bến đỗ vững vàng nhất của em. Em hứa sẽ về nhà đúng giờ và báo trước mỗi khi đi muộn để mẹ đỡ phải lo.
Mẫu 2: Đôi bàn tay của mẹ
Nếu tà áo đỏ là hình ảnh khắc sâu trong tâm trí nhà thơ thì với em, đó là đôi bàn tay của mẹ. Bàn tay mẹ gầy, các đốt ngón thô ráp vì quanh năm giặt giũ, nấu nướng và làm việc ngoài chợ. Vậy mà mỗi khi em ốm, bàn tay ấy lại trở nên mềm lạ, đặt lên trán em nhẹ như làn gió. Em nhớ có đêm sốt cao, em mở mắt thấy mẹ ngồi bên, tay vẫn quạt đều đều dù đầu đã gật gù vì mệt. Bàn tay ấy không biết nghỉ, như chiếc cầu nối từng bữa cơm, từng giấc ngủ của cả nhà. Nhìn những vết chai ấy, em thấy mắt cay cay. Em tự nhủ sẽ học thật chăm để một ngày nào đó có thể đỡ đần mẹ.
Mẫu 3: Tiếng gọi “con ơi” mỗi sáng
Nhà thơ Lưu Trọng Lư nhớ mẹ qua hình ảnh, còn em nhớ mẹ trước hết qua một âm thanh quen thuộc: tiếng gọi “con ơi, dậy thôi” mỗi sớm. Tiếng gọi ấy không to, hơi khàn vì mẹ thức khuya, nhưng ấm như tách sữa nóng đặt trên bàn. Có hôm em cố nằm lì, mẹ không quát, chỉ kéo tấm rèm cho nắng tràn vào rồi khẽ bảo bữa sáng sắp nguội. Nắng sớm hắt lên khuôn mặt mẹ, và em bắt gặp nụ cười hiền hậu mà mệt mỏi. Trong cái vội vã của buổi sáng, em ít khi nói lời cảm ơn mẹ. Đọc Nắng mới, em chợt sợ một ngày nào đó mình chỉ còn có thể nhớ tiếng gọi ấy. Từ nay, em sẽ dậy sớm hơn và nói với mẹ lời chào thật tươi.
Mẫu 4: Tô cháo trắng khi con ốm
Em không nhớ mẹ qua những món quà đắt tiền, mà qua tô cháo trắng rắc chút hành mẹ nấu mỗi lần em ốm. Hôm ấy trời trở lạnh, em sốt li bì, không muốn ăn gì. Mẹ ngồi bên giường, thổi từng thìa cháo, vừa thổi vừa dỗ như dỗ đứa trẻ lên ba. Hơi nóng bốc lên làm mờ cả đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ của mẹ. Em ăn hết bát cháo mà thấy lòng ấm lên hơn cả khi uống thuốc. Giống như nắng mới trong thơ nhớ mẹ, mùi cháo hành ấy sẽ còn theo em suốt đời. Em chỉ mong mẹ khoẻ mạnh để ngày nào đó em được nấu cho mẹ một bát cháo như thế.
Mẫu 5: Mái tóc có sợi bạc đầu tiên
Có một buổi chiều, khi mẹ cúi xuống nhặt rau dưới ánh nắng hắt qua cửa sổ, em bỗng nhìn thấy sợi tóc bạc đầu tiên trên mái đầu mẹ. Chỉ một sợi thôi, nhưng sáng loá như sợi chỉ bạc giữa nền tóc đen. Trong lòng em dội lên một cảm giác xót xa khó gọi tên: mẹ đã già đi từng ngày trong khi em mải mê chơi và học. Nhà thơ Lưu Trọng Lư sợ hình dáng mẹ bị thời gian xoá mờ, còn em sợ thời gian lấy dần sức khoẻ của mẹ. Em lặng lẽ đến bên, giúp mẹ rửa rau và kể chuyện ở lớp. Mẹ cười, nụ cười làm các nếp nhăn nơi khoé mắt hằn sâu hơn. Em thấy mình lớn thêm một chút.
Mẫu 6: Chiếc áo mẹ vá và phơi ngoài nắng
Đọc đến hình ảnh mẹ phơi áo trước giậu, em nhớ ngay đến chiếc áo đồng phục mẹ vá lại phần khuỷu tay rồi mang ra phơi mỗi buổi sáng nắng. Đường kim của mẹ nhỏ, đều, khéo đến mức em phải nhìn kĩ mới thấy chỗ vá. Áo phơi xong thơm mùi nắng, mặc vào thấy như có vòng tay mẹ ôm lấy mình. Em từng ngượng vì áo cũ, nhưng nay em hiểu mỗi mũi chỉ là một nỗi nhọc nhằn mẹ giấu đi cho con được chỉn chu. Nắng mới trong bài thơ là nắng của những ngày còn mẹ; nắng trong sân nhà em cũng vậy, nên em muốn giữ gìn từng khoảnh khắc. Em sẽ biết trân trọng chiếc áo, và trân trọng người đã vá nó.
Lỗi thường gặp khi làm bài này
- Chỉ kể lại bài thơ: đề yêu cầu chia sẻ về mẹ của em, nên phần liên hệ bản thân phải chiếm phần lớn.
- Liệt kê quá nhiều chi tiết: đoạn 8–10 dòng chỉ đủ chỗ cho một chi tiết, tả sâu thay vì tả rộng.
- Viết chung chung: “mẹ rất tốt, rất thương em” thiếu sức thuyết phục; hãy có một tình huống cụ thể.
- Chép nguyên thơ: chỉ nên dẫn cụm từ ngắn như “nét cười đen nhánh”, sau đó diễn đạt bằng lời của mình.
- Sai chính tả, ngữ pháp và dấu câu: đọc lại và kiểm tra trước khi nộp.
Bài luyện tập tự làm
- Viết đoạn 8–10 dòng về chi tiết “đôi mắt của mẹ” khi em mắc lỗi hoặc đạt điểm cao. Gợi ý: tả ánh mắt (giận mà thương, long lanh vì tự hào), nêu suy nghĩ của em.
- Gạch chân trong mẫu 3 một biện pháp so sánh và nói tác dụng. Đáp án gợi ý: “ấm như tách sữa nóng” – so sánh làm âm thanh trở nên cụ thể, gợi sự ấm áp, che chở.
- Viết lại câu mở đoạn của mẫu 5 để nhắc đúng một chi tiết trong Nắng mới. Gợi ý: “Nét cười đen nhánh của người mẹ trong Nắng mới khiến em nghĩ đến nụ cười của mẹ mình.”
Tham khảo thêm cho chương trình Ngữ văn 8 Cánh Diều
- Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ
- Tập làm thơ sáu chữ, bảy chữ về mẹ
- Soạn văn 8 – Cánh Diều
- Văn mẫu lớp 8 – Cánh Diều
Câu hỏi thường gặp
Bài thơ Nắng mới của ai, viết theo thể thơ nào?
Nắng mới là bài thơ của Lưu Trọng Lư, một nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới. Bài viết theo thể thơ bảy chữ, giọng điệu nhẹ nhàng, giàu cảm xúc hoài niệm.
Những hình ảnh nổi bật về người mẹ trong Nắng mới là gì?
Đó là tà áo đỏ mẹ phơi trước giậu, dáng mẹ lúc vào lúc ra và "nét cười đen nhánh" sau tay áo. Tất cả đều là chi tiết bình dị nhưng in sâu trong kí ức đứa con.
Đoạn văn 8–10 dòng về mẹ nên chọn chi tiết nào?
Em nên chọn một chi tiết mình thật sự nhớ và xúc động, như bàn tay, giọng nói, dáng đứng chờ cửa hay bát cháo khi ốm. Chi tiết càng cụ thể, kèm tình huống nhỏ thì đoạn văn càng chân thật.
Có cần trích thơ trong đoạn văn không?
Có thể trích một cụm từ hoặc một câu ngắn để làm cầu nối với tác phẩm, sau đó chuyển sang chi tiết về mẹ của em. Không nên chép dài, vì trọng tâm của bài là cảm xúc và trải nghiệm của riêng em.