Trả lời nhanh
Truyện “Câu chuyện còn giấu kín trong lớp vỏ” có các nhân vật: Đỗ con, cô bé (Vân), chú bé và những hạt đỗ (cây đỗ) khác. Nhân vật chính là Đỗ con, vì nhân vật này xuất hiện nhiều nhất, các sự việc chính đều xoay quanh Đỗ con và qua Đỗ con, tác giả gửi gắm thông điệp của truyện.
Đề bài
Câu 10a trang 40 SBT Ngữ văn 6, tập một (Chân trời sáng tạo, Bài 4 – Những trải nghiệm trong đời): sau khi đọc văn bản “Câu chuyện còn giấu kín trong lớp vỏ” (Trần Hoài Dương), em hãy cho biết truyện có những nhân vật nào, nhân vật nào là nhân vật chính và dựa trên căn cứ nào em xác định như vậy.
Bài làm mẫu
Các nhân vật trong truyện: Đỗ con, cô bé (Vân), chú bé và những hạt đỗ khác (về sau lớn lên thành những cây đỗ).
Nhân vật chính: Đỗ con.
Căn cứ: Đỗ con xuất hiện nhiều nhất trong văn bản; các sự việc chính của truyện đều xoay quanh nhân vật này; tâm trạng, suy nghĩ của Đỗ con được miêu tả kĩ nhất và từ đó người đọc rút ra thông điệp của câu chuyện.
Phân tích: vì sao Đỗ con là nhân vật chính?
Muốn xác định nhân vật chính, em đừng chỉ đếm xem ai “to” nhất hay ai là người. Hãy kiểm tra lần lượt bốn căn cứ trong bảng dưới đây.
| Căn cứ | Biểu hiện ở Đỗ con |
|---|---|
| Tần suất xuất hiện | Có mặt từ đầu đến cuối truyện, từ lúc còn trong lớp vỏ đến khi trải nghiệm thay đổi. |
| Vai trò trong cốt truyện | Các sự việc then chốt (bị gieo xuống đất, ngại thử thách, nghe bạn bè kể chuyện, nhận ra điều mình bỏ lỡ…) đều xảy ra với Đỗ con hoặc liên quan trực tiếp đến Đỗ con. |
| Đời sống nội tâm | Có sợ hãi, buồn bã, tiếc nuối; có lời nói, suy nghĩ riêng, chẳng hạn đoạn than thầm “Giá mình cũng sống dũng cảm như mọi người…”. |
| Gắn với chủ đề | Thông điệp: cần dũng cảm vượt qua nỗi sợ, dám thử thách để trưởng thành – được thể hiện rõ nhất qua Đỗ con. |
Loại trừ các nhân vật còn lại
- Cô bé (Vân), chú bé: là người xuất hiện để gieo hạt, chăm sóc, đóng vai trò thúc đẩy câu chuyện chứ không phải đối tượng được khắc hoạ sâu về tính cách và tâm trạng, nên là nhân vật phụ.
- Những hạt đỗ/cây đỗ khác: là hình ảnh đối lập với Đỗ con (dũng cảm, dám lăn mình vào đất, lớn lên khoẻ mạnh). Chúng làm nổi bật sự rụt rè của Đỗ con, nên cũng là nhân vật phụ.
Mẹo nhớ: ba câu hỏi xác định nhân vật chính
- Câu chuyện được kể xoay quanh ai?
- Nếu bỏ nhân vật này đi, truyện còn nguyên ý nghĩa không?
- Thông điệp của tác giả được thể hiện chủ yếu qua nhân vật nào?
Với truyện này, cả ba câu đều dẫn về Đỗ con. Nếu bỏ Đỗ con, truyện không còn tồn tại.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “cô bé” làm nhân vật chính vì cho rằng nhân vật là con người thì quan trọng hơn. Trong truyện đồng thoại, nhân vật chính thường chính là loài vật, đồ vật, cây cối được nhân hoá.
- Chỉ nêu tên nhân vật chính mà không nêu căn cứ. Đề yêu cầu rõ “dựa trên căn cứ nào”, nên phải có ít nhất hai lí do.
- Liệt kê thiếu nhân vật, bỏ qua nhóm “những hạt đỗ khác”.
Luyện tập
Bài 1. Trong truyện “Bài học đường đời đầu tiên” (Tô Hoài), em hãy kể tên hai nhân vật chính-phụ và nêu một căn cứ xác định nhân vật chính.
Gợi ý: Nhân vật chính là Dế Mèn (đồng thời là người kể chuyện, các sự việc và bài học xoay quanh Mèn); Dế Choắt là nhân vật phụ nhưng có vai trò làm nảy sinh bài học của Mèn.
Bài 2. Hãy viết 2–3 câu trả lời cho câu hỏi: “Vì sao nói Đỗ con chứ không phải những hạt đỗ khác là nhân vật chính?”
Gợi ý: Những hạt đỗ khác chỉ xuất hiện để làm nền đối lập; còn Đỗ con được kể về hành động, suy nghĩ, tâm trạng và sự thay đổi, đồng thời mang thông điệp của truyện.
Các câu khác của Bài 4 trong sách bài tập, em xem tại: SBT Ngữ văn 6 Bài 4 – Chân trời sáng tạo. Muốn luyện thêm cách phân biệt lời người kể chuyện và lời nhân vật, em xem Câu 9 trang 40 SBT Ngữ văn 6.
Câu hỏi thường gặp
Truyện Câu chuyện còn giấu kín trong lớp vỏ có những nhân vật nào?
Có Đỗ con, cô bé (Vân), chú bé và những hạt đỗ (cây đỗ) khác. Trong đó Đỗ con là nhân vật chính, các nhân vật còn lại là nhân vật phụ.
Căn cứ nào để xác định nhân vật chính của truyện?
Dựa vào số lần xuất hiện, vai trò trong các sự việc chính, mức độ được miêu tả nội tâm và mối liên hệ với thông điệp của truyện. Đỗ con đáp ứng đủ các căn cứ này.
Vì sao hạt đỗ lại là nhân vật chính mà không phải con người?
Đây là truyện đồng thoại, nơi loài vật, cây cối được nhân hoá và thường giữ vai trò nhân vật chính, mang suy nghĩ, tình cảm như con người.
Câu 10a có thể trả lời ngắn gọn như thế nào?
Nêu đủ các nhân vật, khẳng định Đỗ con là nhân vật chính và kèm hai căn cứ: xuất hiện nhiều nhất, các sự việc chính xoay quanh nhân vật này.