Trả lời nhanh
Khi cho bột mì vào nước và khuấy đều, ta thu được huyền phù. Bột mì (chủ yếu là tinh bột) không tan trong nước, các hạt rắn nhỏ chỉ lơ lửng trong nước khi đang khuấy. Để yên một lúc, các hạt chìm dần xuống đáy nên đây là hỗn hợp không đồng nhất, không phải dung dịch.
Vì sao khuấy bột mì với nước ta được huyền phù?
Huyền phù là hỗn hợp trong đó các hạt chất rắn rất nhỏ phân tán lơ lửng trong chất lỏng. Chất rắn ở đây không hòa tan, chỉ bị dòng nước khuấy cuốn đi.
Bột mì gồm rất nhiều hạt tinh bột li ti. Chúng không tan được trong nước ở điều kiện thường. Khi khuấy, nước trở nên đục như sữa. Khi ngừng khuấy, các hạt nặng hơn nước sẽ lắng xuống đáy cốc, còn phần nước phía trên trong dần.
Cách tự kiểm tra bằng thí nghiệm đơn giản
- Cho khoảng hai thìa cà phê bột mì vào cốc nước, khuấy đều: nước đục, thấy các hạt nhỏ li ti.
- Để cốc yên 15–20 phút: có lớp bột lắng ở đáy, nước phía trên trong hơn.
- Đổ hỗn hợp qua giấy lọc: bột mì ở lại trên giấy lọc, nước chảy xuống.
Nếu là dung dịch (như nước muối) thì hỗn hợp luôn trong suốt, để lâu không lắng và lọc không tách được chất tan.
Phân biệt huyền phù, dung dịch và nhũ tương
| Loại | Đặc điểm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Dung dịch | Chất tan phân tán đều đến từng phân tử; đồng nhất, trong suốt, không lắng | Nước muối, nước đường |
| Huyền phù | Hạt rắn không tan lơ lửng trong chất lỏng; không đồng nhất, để yên sẽ lắng | Bột mì khuấy trong nước, nước phù sa |
| Nhũ tương | Các giọt chất lỏng nhỏ không tan vào chất lỏng khác; để yên sẽ tách lớp | Dầu ăn lắc với nước |
Vì sao không phải các khái niệm còn lại?
- Không phải dung dịch: bột mì không tan nên hỗn hợp đục và có lắng cặn, không đồng nhất.
- Không phải nhũ tương: nhũ tương là chất lỏng trong chất lỏng, còn bột mì là chất rắn.
- Không phải chất tinh khiết: hỗn hợp này có ít nhất hai thành phần là bột mì và nước, có thể tách bằng lọc hoặc lắng.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo: “Huyền” nghĩa là treo, lơ lửng. Huyền phù là các hạt rắn bị “treo” tạm thời trong nước.
- Lỗi 1: thấy nước trắng đục, đã khuấy đều rồi nghĩ là dung dịch. Dung dịch phải trong suốt và không lắng.
- Lỗi 2: nghĩ “khuấy đều” nghĩa là đồng nhất. Khuấy chỉ làm hạt phân tán tạm thời, còn hỗn hợp vẫn không đồng nhất.
Lưu ý: nếu đề bài hỏi về bột mì trong nước ở mức lớp 6, hãy chọn huyền phù. Nếu đề là một chất tan hoàn toàn thì mới chọn dung dịch.
Bài luyện tập
- Hòa muối ăn vào nước, khuấy đến khi trong suốt. Hỗn hợp thu được là gì?
Đáp án: dung dịch, vì muối tan hoàn toàn và hỗn hợp đồng nhất. - Lắc mạnh dầu ăn với nước rồi để yên, thấy tách thành hai lớp. Đó là huyền phù hay nhũ tương?
Đáp án: nhũ tương, vì các giọt dầu (chất lỏng) phân tán trong nước. - Nước sông mùa lũ đục màu nâu đỏ, để yên thì có lớp bùn dưới đáy. Nên dùng cách nào để làm nước trong hơn?
Đáp án: đây là huyền phù, có thể để lắng rồi gạn hoặc lọc qua vải hay giấy lọc.
Câu hỏi thường gặp
Bột mì hòa vào nước có phải là dung dịch không?
Không. Bột mì không tan trong nước, hỗn hợp đục và có cặn lắng khi để yên, nên là huyền phù chứ không phải dung dịch.
Huyền phù khác nhũ tương ở điểm nào?
Huyền phù gồm hạt chất rắn lơ lửng trong chất lỏng, còn nhũ tương gồm các giọt chất lỏng nhỏ phân tán trong một chất lỏng khác không hòa tan với nó.
Làm thế nào tách bột mì ra khỏi nước?
Có thể để yên cho bột lắng xuống rồi gạn nước, hoặc lọc qua giấy lọc hay vải mịn. Bột ở lại trên giấy lọc, nước chảy xuống.
Huyền phù là hỗn hợp đồng nhất hay không đồng nhất?
Huyền phù là hỗn hợp không đồng nhất vì các hạt rắn nhìn thấy được và sẽ lắng xuống khi để yên.