Trả lời nhanh
Đáp án 8 câu trắc nghiệm: Câu 1 – D, Câu 2 – D, Câu 3 – C, Câu 4 – A, Câu 5 – B, Câu 6 – D, Câu 7 – C, Câu 8 – C. Câu 9: yếu tố “nhân” trong hai từ không cùng nghĩa. Câu 10 là đoạn văn 6–8 dòng nêu suy nghĩ về việc Xi-mông xin bác Phi-líp làm bố. Cả phần đều xoay quanh truyện Bố của Xi-mông.
Phần Tự đánh giá kiểm tra điều gì?
Sau mỗi bài học, sách Ngữ văn 7 Cánh Diều có phần Tự đánh giá để em soát lại những gì đã học. Ở bài này, các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Bố của Xi-mông của nhà văn Pháp Guy đơ Mô-pa-xăng (1850–1893). Chúng kiểm tra bốn điều: phương thức biểu đạt, ngôi kể, diễn biến tâm trạng nhân vật và bài học rút ra từ câu chuyện, cộng thêm một câu về nghĩa của yếu tố Hán Việt và một câu viết đoạn.
Trước khi đối chiếu đáp án, em nhớ nhanh cốt truyện: cậu bé Xi-mông bị bạn bè trêu vì không có bố, đau khổ ra bờ sông định tự tử, được bác thợ rèn Phi-líp gặp và đưa về nhà. Cuối cùng bác nhận lời làm bố của em.
Đáp án và lí giải từng câu
Câu 1. Phương thức kết hợp với tự sự
Đáp án D (miêu tả). Truyện chủ yếu kể sự việc nhưng xen nhiều đoạn tả cảnh bờ sông, tả dáng vẻ bác Phi-líp, tả vẻ mặt Xi-mông. Chính các đoạn tả ấy làm tâm trạng nhân vật hiện lên rõ hơn.
Câu 2. Người kể chuyện
Đáp án D (người kể vắng mặt). Người kể không phải là nhân vật nào trong truyện mà đứng ngoài, gọi các nhân vật bằng tên hoặc “em”, “bác” – đó là ngôi kể thứ ba.
Câu 3. Trạng thái của Xi-mông khi đuổi bắt con nhái
Đáp án C (vừa đau buồn lại chợt vui). Nỗi buồn chưa hết nhưng con nhái nhảy tung tăng khiến cậu bé quên đi trong chốc lát. Em không chọn D vì nỗi đau vẫn còn đó, và cũng không chọn A vì trong khoảnh khắc ấy cậu bé không chỉ có đau khổ.
Câu 4. Tâm trạng khi Xi-mông thổ lộ mong muốn có bố
Đáp án A (vừa đau khổ, vừa khát khao, hi vọng). Ba trạng thái này cùng tồn tại: đau vì thiếu bố, khát khao có bố và hi vọng bác Phi-líp sẽ giúp. Các phương án B, C, D chỉ nêu một khía cạnh nên chưa đầy đủ.
Câu 5. Sự xuất hiện của “ông bố” Phi-líp
Đáp án B (bất ngờ nhưng hợp lí và cảm động). Bất ngờ vì không ai báo trước; hợp lí vì bác là người tốt bụng, giàu lòng trắc ẩn; cảm động vì bác nhận lời bằng tình thương chứ không vì bổn phận.
Câu 6. Nguyên nhân lũ trẻ trêu chọc Xi-mông
Đáp án D (thiếu hiểu biết, thiếu sự cảm thông). Bọn trẻ chưa hiểu nỗi đau của một đứa bé không cha nên mới biến hoàn cảnh ấy thành trò đùa.
Câu 7. Vì sao bác Phi-líp nhận lời làm bố
Đáp án C (vì cảm thông và muốn giúp đỡ mẹ con Xi-mông). Hành động của bác xuất phát từ lòng nhân hậu, không phải vì lời đề nghị quá bất ngờ hay vì bác khỏe mạnh.
Câu 8. Thông điệp chung của câu chuyện
Đáp án C (hãy đối xử nhân hậu với những người thiệt thòi, đau khổ). Các phương án A, B, D chỉ nói về riêng Xi-mông, còn thông điệp của tác phẩm có ý nghĩa với mọi người.
Câu 9. Yếu tố “nhân” trong hai từ in đậm
Trong câu “Một bác công nhân cao lớn, râu tóc đen, quăn, đang nhìn em với vẻ nhân hậu”, hai từ công nhân và nhân hậu chứa yếu tố “nhân” nhưng nghĩa khác nhau.
- Công nhân: “nhân” nghĩa là người (người làm công, lao động).
- Nhân hậu: “nhân” nghĩa là lòng thương người, đức tính tốt đẹp của con người.
Đây là hai yếu tố đồng âm trong tiếng Hán Việt, em cần dựa vào ngữ cảnh để phân biệt.
Câu 10. Viết đoạn văn 6–8 dòng
Em nên bám ba ý: (1) nêu sự việc, (2) cho biết vì sao em thấy sự việc ấy đáng chú ý, (3) rút ra cảm xúc hoặc bài học. Đoạn mẫu dưới đây để em tham khảo cách triển khai, em hãy viết lại bằng giọng của mình.
Việc Xi-mông xin bác Phi-líp làm bố khiến em vừa thương vừa cảm phục. Một cậu bé bị bạn bè chế nhạo đến mức muốn kết thúc cuộc sống đã dám mở lời với một người xa lạ, vì em quá khao khát được có một người cha. Câu nói ấy cho thấy nỗi đau lẫn niềm hi vọng mong manh của em. Em cảm phục bác Phi-líp vì bác không từ chối mà nhận lời bằng tấm lòng nhân hậu. Qua đó, em hiểu rằng đôi khi một lời đồng cảm có thể cứu một con người. Từ nay, em sẽ không đùa cợt trước hoàn cảnh của bạn bè.
Cách tự chấm bài
- Đúng 8/8 câu trắc nghiệm: em đã nắm chắc nội dung và nghệ thuật của truyện.
- Sai các câu 4, 5, 6: xem lại diễn biến tâm trạng của Xi-mông và vai trò của bác Phi-líp.
- Sai câu 1, 2: ôn lại khái niệm ngôi kể và các phương thức biểu đạt.
- Câu 9, 10: kiểm tra xem em đã giải thích nghĩa Hán Việt và viết đoạn văn có đủ mở – thân – kết hay chưa.
Câu hỏi thường gặp
Phần Tự đánh giá trang 38 Ngữ văn 7 Cánh Diều nói về tác phẩm nào?
Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Bố của Xi-mông của nhà văn Pháp Guy đơ Mô-pa-xăng, về ngôi kể, phương thức biểu đạt, tâm trạng nhân vật và thông điệp.
Truyện Bố của Xi-mông có ngôi kể nào?
Ngôi kể thứ ba: người kể vắng mặt, không tham gia vào câu chuyện.
Hai từ công nhân và nhân hậu có cùng nghĩa của yếu tố nhân không?
Không. Trong công nhân, nhân nghĩa là người; trong nhân hậu, nhân chỉ lòng thương người.
Thông điệp chính của truyện là gì?
Hãy đối xử nhân hậu, biết cảm thông với những người thiệt thòi, đau khổ, đừng vô tình làm tổn thương họ.