Trả lời nhanh
Đáp án đúng là I-ta-li-a (Ý). Phong trào Văn hoá Phục hưng nảy sinh đầu tiên ở các thành thị giàu có miền Bắc và Trung I-ta-li-a như Phi-ren-xê, Vê-nê-xi-a từ thế kỉ XIV, sau đó lan rộng sang Pháp, Anh, Hà Lan, Đức và nhiều nước Tây Âu khác. Hy Lạp chỉ là nguồn cảm hứng cổ đại, không phải quê hương của phong trào.
Vì sao đáp án là I-ta-li-a mà không phải Hy Lạp?
Đề bài thường đưa cả “Hy Lạp” và “I-ta-li-a” để gây nhầm lẫn. Từ “Phục hưng” nghĩa là “sống lại”: các nhà tư tưởng, nghệ sĩ muốn khôi phục những giá trị văn hoá của Hy Lạp và La Mã cổ đại. Vì thế nhiều bạn nghĩ Hy Lạp là quê hương của phong trào.
Cần phân biệt hai ý: nơi cảm hứng (văn hoá Hy Lạp – La Mã cổ đại) và nơi phong trào ra đời (I-ta-li-a thế kỉ XIV). Câu hỏi hỏi về nơi phong trào ra đời, nên chọn I-ta-li-a.
Những điều kiện khiến Phục hưng bắt đầu ở I-ta-li-a
- Kinh tế thương mại phát triển sớm: các thành thị như Phi-ren-xê, Vê-nê-xi-a, Giê-nô-va buôn bán sầm uất với phương Đông, tích luỹ nhiều của cải.
- Xuất hiện tầng lớp mới: chủ xưởng, thương nhân, chủ ngân hàng giàu có nhưng chưa có địa vị chính trị tương xứng. Họ muốn một nền văn hoá phản ánh tư tưởng, lợi ích của mình, khác với quan niệm của Giáo hội thời trung đại.
- Có sẵn di sản cổ đại: khắp I-ta-li-a còn nhiều công trình, tượng, văn bản của thời La Mã. Người dân sống ngay giữa di sản đó.
- Có người bảo trợ nghệ thuật: các gia đình giàu có, tiêu biểu là dòng họ Mê-đi-xi ở Phi-ren-xê, sẵn sàng bỏ tiền nuôi nghệ sĩ, học giả.
- Học giả từ phương Đông sang: sau khi Công-xtan-ti-nô-pôn rơi vào tay người Ốt-tô-man (1453), nhiều học giả mang theo sách vở cổ Hy Lạp sang I-ta-li-a, góp phần làm giàu thêm phong trào.
Sơ lược quá trình lan rộng
| Giai đoạn | Nội dung chính |
|---|---|
| Thế kỉ XIV | Khởi đầu ở I-ta-li-a, với các nhà văn như Đan-tê, Pê-trác-ca, Bô-ca-xi-ô |
| Thế kỉ XV – XVI | Đỉnh cao ở I-ta-li-a; phong trào lan sang các nước Tây Âu |
| Các nước khác | Có những danh nhân như Sếch-xpia (Anh), Xéc-van-tét (Tây Ban Nha), Ê-rát-xmơ (Hà Lan) |
Danh nhân tiêu biểu của I-ta-li-a thời Phục hưng
- Lê-ô-na đơ Vanh-xi: hoạ sĩ, nhà khoa học, kĩ sư; có các bức “Mô-na Li-da”, “Bữa tiệc cuối cùng”.
- Mi-ke-lăng-giơ: điêu khắc, hội hoạ, kiến trúc; tượng “Đa-vít”, tranh trần nhà nguyện Xích-xtin.
- Ra-pha-en: hoạ sĩ nổi tiếng với các bức hoạ về Đức Mẹ và “Trường học A-ten”.
- Đan-tê: nhà thơ, tác giả “Thần khúc”.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ câu: “Hy Lạp là nguồn, I-ta-li-a là nơi nảy mầm.” Cổ đại Hy Lạp – La Mã là “hạt giống”, còn các thành thị giàu có ở I-ta-li-a là “mảnh đất” đầu tiên cho hạt giống nảy mầm vào thế kỉ XIV.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn Hy Lạp vì thấy chữ “Phục hưng – khôi phục văn hoá Hy Lạp, La Mã”.
- Chọn nước có nhiều danh nhân nổi tiếng nhưng phong trào đến muộn hơn (Anh, Pháp, Đức…). Các nước này tiếp nhận phong trào sau I-ta-li-a.
- Nhầm thời gian: Phục hưng bắt đầu thế kỉ XIV, không phải thế kỉ XVIII (thế kỉ XVIII là thời Khai sáng).
Luyện tập
- Thành phố nào của I-ta-li-a được xem là cái nôi của Phục hưng? Đáp án gợi ý: Phi-ren-xê (có thể kể thêm Vê-nê-xi-a).
- Nêu hai điều kiện giúp I-ta-li-a trở thành nơi khởi đầu của phong trào. Gợi ý: kinh tế thương mại phát triển, có tầng lớp thương nhân giàu có; còn nhiều di sản La Mã cổ đại.
- Đúng hay sai: “Hy Lạp là nơi phong trào Văn hoá Phục hưng bắt đầu.” Đáp án: Sai, phong trào bắt đầu ở I-ta-li-a; văn hoá Hy Lạp cổ đại chỉ là nguồn cảm hứng.
Câu hỏi thường gặp
Nền văn minh thời Phục hưng bắt nguồn từ nước nào?
Từ I-ta-li-a (Ý), vào khoảng thế kỉ XIV, tại các thành thị giàu có như Phi-ren-xê và Vê-nê-xi-a.
Vì sao Phục hưng không bắt đầu ở Hy Lạp?
Hy Lạp là nguồn cảm hứng cổ đại. Thời điểm đó, kinh tế thương mại, tầng lớp tư sản và người bảo trợ nghệ thuật lại phát triển mạnh ở các thành thị I-ta-li-a.
Phong trào Văn hoá Phục hưng diễn ra vào thời gian nào?
Khởi đầu từ thế kỉ XIV ở I-ta-li-a, đạt nhiều thành tựu ở thế kỉ XV – XVI và lan rộng sang các nước Tây Âu.
Kể tên vài danh nhân tiêu biểu của Phục hưng I-ta-li-a?
Lê-ô-na đơ Vanh-xi, Mi-ke-lăng-giơ, Ra-pha-en và nhà thơ Đan-tê.