Trả lời nhanh
Ngắm súng AK đúng cách là đặt mắt sao cho điểm chính giữa mép trên đầu ngắm nằm đúng vào điểm chính giữa mép trên khe ngắm, tức là tạo được đường ngắm cơ bản. Tiếp theo, đưa đường ngắm này tới đúng điểm ngắm trên mục tiêu và giữ mặt súng thăng bằng. Đầu ngắm lệch về phía nào thì đạn cũng lệch về phía đó. Nếu mặt súng nghiêng thì đạn chạm thấp và lệch về bên súng nghiêng.
Bài 5 GDQP 11 theo chương trình cũ dạy kĩ thuật bắn súng tiểu liên AK và súng trường CKC. Bài gồm hai mảng chính: lí thuyết ngắm bắn và động tác nằm bắn tại chỗ. Thầy cô sẽ giải thích theo từng bước để các em hiểu vì sao phải làm như vậy, không chỉ học thuộc. Cuối bài có 10 câu trắc nghiệm kèm lời giải.
Lưu ý: Nếu em học sách GDQP 11 mới thì Bài 5 lại là nội dung phòng không nhân dân. Em xem tại Lý thuyết GDQP 11 Bài 5 Kết nối tri thức hoặc Lý thuyết GDQP 11 Bài 5 Cánh diều.
I. Ngắm bắn là gì?
Ngắm bắn là việc xác định góc bắn và hướng bắn, sao cho quỹ đạo đường đạn đi qua điểm định bắn trúng trên mục tiêu.
Vì sao phải xác định cả “góc” lẫn “hướng”? Viên đạn không bay thẳng mà đi theo một đường cong do trọng lực kéo xuống. Góc bắn (do thước ngắm quyết định) giúp đạn bay đủ xa. Hướng bắn giúp đạn không lệch sang trái hay sang phải.
II. Ba định nghĩa cần nhớ khi ngắm súng AK, CKC
1. Đường ngắm cơ bản
Đường ngắm cơ bản là đường thẳng đi từ mắt người ngắm, qua điểm chính giữa mép trên khe ngắm, tới điểm chính giữa mép trên đầu ngắm.
Đường ngắm cơ bản được xác định bởi ba điểm thẳng hàng: mắt – khe ngắm – đầu ngắm. Chỉ cần một điểm lệch là cả đường ngắm bị sai.
2. Điểm ngắm đúng
Điểm ngắm đúng là điểm được xác định từ trước trên mục tiêu. Khi ngắm vào điểm đó để bắn, quỹ đạo đường đạn sẽ đi qua điểm định bắn trúng. Khi tập bắn trên bia, điểm ngắm thường được quy định sẵn theo loại bia và cự li.
3. Đường ngắm đúng
Đường ngắm đúng là đường ngắm cơ bản được đưa tới điểm ngắm đúng, với điều kiện mặt súng thăng bằng.
| Khái niệm | Gồm những yếu tố | Cách nhớ nhanh |
|---|---|---|
| Đường ngắm cơ bản | Mắt, khe ngắm, đầu ngắm | Chuyện “trong súng” |
| Điểm ngắm đúng | Một điểm trên mục tiêu | Chuyện “trên bia” |
| Đường ngắm đúng | Đường ngắm cơ bản + điểm ngắm đúng + mặt súng thăng bằng | Đủ cả 3 thì mới “đúng” |
III. Cách ngắm súng AK trong môn quốc phòng theo từng bước
- Lấy thước ngắm phù hợp với cự li bắn trước khi giương súng.
- Giương súng: tì báng súng chắc vào hõm vai phải, áp má phải vào báng súng một cách tự nhiên, giữ mặt súng hướng lên trên và không nghiêng.
- Nhắm mắt trái, mở mắt phải. Nhìn qua khe ngắm sao cho đầu ngắm nằm chính giữa khe ngắm, đỉnh đầu ngắm ngang bằng mép trên khe ngắm. Như vậy em đã có đường ngắm cơ bản.
- Đưa đường ngắm cơ bản tới điểm ngắm đúng trên mục tiêu, đồng thời kiểm tra mặt súng có thăng bằng không.
- Bóp cò: thở ra nhẹ rồi nín thở. Dùng đốt thứ nhất ngón trỏ bóp cò từ từ, đều tay, thẳng về sau cho tới khi đạn nổ. Trong lúc bóp cò vẫn giữ nguyên đường ngắm đúng.
Mẹo của thầy: Mắt người không nhìn rõ cùng lúc khe ngắm, đầu ngắm và mục tiêu. Khi ngắm, em hãy tập trung nhìn rõ đầu ngắm, còn mục tiêu hơi mờ cũng không sao. Lí do là sai lệch ở đầu ngắm bị khuếch đại lên nhiều lần khi tới mục tiêu.
IV. Ảnh hưởng của ngắm sai đến kết quả bắn
1. Đường ngắm cơ bản bị sai lệch
- Điểm chính giữa mép trên đầu ngắm cao (thấp) hơn điểm chính giữa mép trên khe ngắm thì điểm chạm trên mục tiêu cũng cao (thấp) hơn điểm định bắn trúng.
- Đầu ngắm lệch trái (phải) so với khe ngắm thì điểm chạm cũng lệch trái (phải).
Vì sao lại cùng chiều? Khi em nhìn thấy đầu ngắm nhô cao hơn khe ngắm, thực chất đầu nòng súng đang bị nâng lên. Góc bắn tăng nên đạn bay cao hơn. Lệch trái hay lệch phải cũng giải thích tương tự: nòng súng đang chĩa về phía đó.
2. Điểm ngắm sai
Giả sử đường ngắm cơ bản đã chính xác và mặt súng thăng bằng. Khi đó điểm ngắm lệch khỏi điểm ngắm đúng bao nhiêu thì điểm chạm cũng lệch khỏi điểm định bắn trúng bấy nhiêu, theo đúng hướng lệch đó.
3. Mặt súng không thăng bằng
Giả sử đường ngắm cơ bản và điểm ngắm đều đúng. Nếu mặt súng nghiêng về bên nào thì điểm chạm sẽ thấp và lệch về bên đó.
Vì sao lại thấp? Khi súng nghiêng, một phần góc nâng của nòng bị “xoay” sang ngang. Góc bắn theo phương thẳng đứng giảm đi nên đạn rơi thấp hơn, phần còn lại đẩy đạn lệch về bên nghiêng.
| Lỗi ngắm | Kết quả trên bia |
|---|---|
| Đầu ngắm cao hơn mép trên khe ngắm | Đạn chạm cao |
| Đầu ngắm thấp hơn mép trên khe ngắm | Đạn chạm thấp |
| Đầu ngắm lệch trái / phải trong khe ngắm | Đạn lệch trái / phải |
| Điểm ngắm lệch khỏi điểm ngắm đúng | Đạn lệch cùng hướng, lệch đúng bằng khoảng đó |
| Mặt súng nghiêng phải | Đạn chạm thấp và lệch phải |
V. Động tác nằm bắn tại chỗ súng AK và CKC
1. Trường hợp vận dụng
- Trong chiến đấu: dùng khi tình hình địch hoặc địa hình không cho phép quỳ bắn, đứng bắn.
- Trong học tập: thực hiện khi được người chỉ huy ra lệnh.
Nằm bắn là tư thế thấp nhất nên dễ ẩn nấp và súng được tì chắc nhất. Vì vậy đây là tư thế học trước tiên và dễ bắn trúng nhất.
2. Động tác nằm chuẩn bị bắn
Khẩu lệnh: “Nằm chuẩn bị bắn”.
Chuẩn bị tư thế: Nghe dứt khẩu lệnh, người bắn quay nhanh về hướng mục tiêu, chuyển súng sang tư thế xách súng rồi lần lượt làm ba cử động:
- Cử động 1: Chân phải bước một bước dài theo hướng bàn chân phải. Chân trái lấy mũi bàn chân làm trụ, xoay gót sang trái để người hướng theo bàn chân phải.
- Cử động 2: Bàn tay trái khép kín, chống xuống đất phía trước mũi bàn chân phải, cách khoảng 20 cm, mũi bàn tay chếch sang phải về sau. Sau đó lần lượt đặt cẳng tay trái, đùi trái, mông trái xuống đất.
- Cử động 3: Tay phải lao súng về phía trước, tay trái ngửa ra đỡ ốp lót tay. Duỗi chân phải về sau, nằm sấp sao cho người hợp với hướng bắn một góc khoảng 30°. Hai chân mở rộng bằng vai, hai mũi bàn chân hướng sang hai bên.
Chuẩn bị đạn (súng AK):
- Tháo hộp tiếp đạn rỗng, chuyển sang kẹp ở tay trái. Lấy hộp tiếp đạn có đạn lắp vào súng, cất hộp rỗng vào túi.
- Gạt cần định cách bắn về vị trí bắn. Kéo bệ khóa nòng về sau hết cỡ rồi thả ra để đưa viên đạn đầu tiên vào buồng đạn, sau đó đóng khóa an toàn.
- Tay phải nắm tay cầm, ngón trỏ đặt ngoài vành cò. Mắt quan sát mục tiêu và chờ lệnh.
Chuẩn bị đạn (súng CKC): Kéo bệ khóa nòng về sau, đặt kẹp đạn vào khuyết lắp đạn. Dùng ngón cái ấn đạn xuống hết hộp tiếp đạn, rút kẹp đạn ra cất đi. Sau đó hơi kéo bệ khóa nòng về sau rồi thả ra cho khóa nòng tiến hết về trước.
Điểm khác nhau dễ nhầm: súng AK nạp đạn bằng cách thay hộp tiếp đạn, còn súng CKC nạp đạn bằng kẹp đạn ấn vào hộp tiếp đạn cố định.
3. Động tác bắn
Gồm ba bước theo thứ tự: giương súng → ngắm → bóp cò. Trước khi giương súng phải lấy thước ngắm. Tay trái nắm ốp lót tay giữ cho mặt súng hướng lên trên. Tay phải bóp then hãm cỡ thước ngắm và đẩy về cự li cần bắn. Các bước ngắm và bóp cò làm như mục III.
4. Động tác thôi bắn
Khi có lệnh thôi bắn, người bắn ngừng bóp cò và đóng khóa an toàn. Sau đó tháo đạn ra khỏi súng, trả thước ngắm về vị trí quy định rồi đứng dậy theo trình tự ngược với lúc nằm xuống. Trong học tập phải tuyệt đối tuân theo khẩu lệnh và quy tắc an toàn: không chĩa súng vào người, không bóp cò khi chưa có lệnh.
VI. Lỗi sai thường gặp khi tập ngắm bắn
- Giật cò (bóp mạnh, đột ngột): đầu nòng bị giật khiến đạn lệch, thường là thấp. Cách sửa: bóp đều tay, để phát nổ “bất ngờ” với chính mình.
- Nhìn mục tiêu thay vì nhìn đầu ngắm: đường ngắm cơ bản bị trôi mà không hay biết.
- Nghiêng súng theo thói quen (thường nghiêng về phía phải): đạn chạm thấp và lệch phải.
- Thở trong lúc bóp cò: lồng ngực nhấp nhô làm súng dao động lên xuống.
- Quên lấy thước ngắm: sai góc bắn nên đạn chạm cao hoặc thấp hơn hẳn.
VII. Trắc nghiệm GDQP 11 Bài 5 (có đáp án và giải thích)
Câu 1. Đường ngắm cơ bản là đường thẳng đi từ mắt người ngắm qua:
A. đầu ngắm đến mục tiêu
B. điểm chính giữa mép trên khe ngắm đến điểm chính giữa mép trên đầu ngắm
C. khe ngắm đến điểm ngắm đúng
D. đầu ngắm đến khe ngắm
Đáp án B. Đường ngắm cơ bản chỉ gồm các yếu tố trên súng là khe ngắm và đầu ngắm. Phương án A và C có nhắc tới mục tiêu nên không đúng. Phương án D đảo ngược thứ tự từ mắt ra.
Câu 2. Đường ngắm đúng cần thêm điều kiện nào so với việc đưa đường ngắm cơ bản tới điểm ngắm đúng?
A. Nín thở
B. Mặt súng thăng bằng
C. Lấy thước ngắm 3
D. Bắn phát một
Đáp án B. Theo định nghĩa, đường ngắm đúng phải có mặt súng thăng bằng. Các phương án còn lại là kĩ thuật bắn, không thuộc định nghĩa.
Câu 3. Khi ngắm, đầu ngắm lệch sang trái trong khe ngắm thì điểm chạm sẽ:
A. lệch phải
B. lệch trái
C. thấp và lệch phải
D. không đổi
Đáp án B. Sai lệch đường ngắm cơ bản làm điểm chạm lệch cùng chiều với đầu ngắm.
Câu 4. Đường ngắm cơ bản và điểm ngắm đều đúng nhưng mặt súng nghiêng sang trái. Điểm chạm sẽ:
A. cao và lệch trái
B. thấp và lệch phải
C. thấp và lệch trái
D. cao và lệch phải
Đáp án C. Súng nghiêng về bên nào thì đạn chạm thấp và lệch về bên đó. Không có trường hợp đạn chạm “cao”, nên loại A và D.
Câu 5. Điểm ngắm thấp hơn điểm ngắm đúng 10 cm, các yếu tố khác đều đúng. Điểm chạm sẽ:
A. cao hơn 10 cm
B. thấp hơn 10 cm
C. thấp hơn 20 cm
D. đúng điểm định bắn
Đáp án B. Điểm ngắm sai lệch bao nhiêu thì điểm chạm sai lệch bấy nhiêu, cùng hướng.
Câu 6. Khi nằm chuẩn bị bắn, người nằm sấp hợp với hướng bắn một góc khoảng:
A. 15°
B. 30°
C. 45°
D. 90°
Đáp án B. Góc khoảng 30° giúp vai phải đỡ được báng súng mà cơ thể vẫn thoải mái.
Câu 7. Ở cử động 2, bàn tay trái chống xuống đất phía trước mũi bàn chân phải, cách khoảng:
A. 10 cm
B. 20 cm
C. 40 cm
D. 50 cm
Đáp án B.
Câu 8. Thứ tự đúng của động tác bắn là:
A. Ngắm – giương súng – bóp cò
B. Giương súng – bóp cò – ngắm
C. Giương súng – ngắm – bóp cò
D. Bóp cò – ngắm – giương súng
Đáp án C. Trước khi giương súng phải lấy thước ngắm. Chưa giương súng thì không thể ngắm, và chưa ngắm thì không được bóp cò.
Câu 9. Động tác nằm bắn được vận dụng trong học tập khi:
A. người bắn tự chọn
B. có lệnh của người chỉ huy
C. trời mưa
D. bia ở xa
Đáp án B.
Câu 10. Khi bóp cò, cách làm đúng là:
A. bóp mạnh, dứt khoát
B. vừa thở vừa bóp
C. nín thở, bóp từ từ, đều tay, thẳng về sau
D. bóp nhanh hai lần liên tiếp
Đáp án C. Bóp mạnh (A) sẽ gây giật cò. Thở trong lúc bóp (B) làm súng dao động. Phương án D không phải kĩ thuật bóp cò.
VIII. Bài tập tự luyện
- Một bạn bắn ba viên, cả ba đều chạm thấp và lệch phải so với tâm bia. Hãy nêu nguyên nhân có khả năng nhất. Gợi ý đáp án: mặt súng nghiêng sang phải. Nguyên nhân phụ có thể là giật cò.
- Phân biệt điểm ngắm đúng với điểm định bắn trúng. Gợi ý đáp án: điểm ngắm là nơi mắt ngắm vào, còn điểm định bắn trúng là nơi muốn đạn chạm tới. Hai điểm này có thể trùng nhau hoặc không, tùy cự li và thước ngắm.
- Nêu một điểm khác nhau trong động tác chuẩn bị đạn giữa súng AK và súng CKC. Gợi ý đáp án: súng AK thay hộp tiếp đạn, súng CKC dùng kẹp đạn ấn đạn vào hộp tiếp đạn.
Câu hỏi thường gặp
Cách ngắm súng AK trong môn quốc phòng như thế nào cho đúng?
Nhắm mắt trái, dùng mắt phải nhìn qua khe ngắm sao cho đầu ngắm nằm chính giữa khe ngắm, đỉnh đầu ngắm ngang bằng mép trên khe ngắm. Sau đó đưa đường ngắm này tới đúng điểm ngắm trên mục tiêu và giữ mặt súng thăng bằng rồi mới bóp cò.
Mặt súng nghiêng thì đạn chạm vào đâu?
Khi đường ngắm cơ bản và điểm ngắm đều đúng, nếu mặt súng nghiêng về bên nào thì điểm chạm sẽ thấp và lệch về bên đó.
Đường ngắm cơ bản khác đường ngắm đúng ở điểm nào?
Đường ngắm cơ bản chỉ gồm mắt, khe ngắm và đầu ngắm. Đường ngắm đúng là đường ngắm cơ bản được đưa tới điểm ngắm đúng trên mục tiêu, với điều kiện mặt súng thăng bằng.
Khi nằm bắn, người hợp với hướng bắn một góc bao nhiêu?
Người nằm sấp hợp với hướng bắn một góc khoảng 30°, hai chân mở rộng bằng vai, hai mũi bàn chân hướng sang hai bên.