Trả lời nhanh
Không khí gồm hai thành phần chính là khí ni-tơ (khoảng 4/5, không duy trì sự cháy) và khí ô-xi (khoảng 1/5, duy trì sự cháy và sự thở). Ngoài ra, không khí còn chứa một lượng nhỏ khí các-bô-níc, hơi nước, bụi và vi khuẩn. Thí nghiệm nến úp cốc cho thấy ô-xi bị dùng hết thì nến tắt; thí nghiệm nước vôi trong cho thấy có khí các-bô-níc.
Em làm thí nghiệm gì ở trang 66, 67?
Bài 32 có hai thí nghiệm nhỏ. Mục tiêu là để em tự tìm ra các thành phần của không khí chứ không chỉ học thuộc.
Thí nghiệm 1: Nến cháy dưới cốc úp (trang 66)
Gắn cây nến đang cháy vào đĩa, rót nước vào đĩa rồi úp lọ thuỷ tinh lên nến.
- Lúc đầu: nến vẫn cháy vì trong lọ còn không khí.
- Một lúc sau: nến tắt, vì khí ô-xi trong lọ đã bị nến dùng hết.
- Nước trong đĩa dâng vào lọ: do ô-xi mất đi nên có chỗ trống, nước tràn vào chiếm chỗ. Mức nước dâng khoảng một phần năm lọ, gần khớp với tỉ lệ ô-xi trong không khí (thực tế có sai số nhỏ).
- Kết luận: phần khí còn lại không duy trì sự cháy. Đó chủ yếu là khí ni-tơ.
Thí nghiệm 2: Lọ nước vôi trong (trang 67)
Đặt lọ nước vôi trong trên bàn (hình 3a), vài ngày sau quan sát (hình 3b).
- Câu hỏi 1: Nước vôi không còn trong nữa, mà trở nên vẩn đục.
- Giải thích: trong không khí có khí các-bô-níc. Khí này tác dụng với nước vôi trong tạo ra các hạt đá vôi rất nhỏ lơ lửng, làm nước vẩn đục.
Câu hỏi 2 (trang 67)
Ngoài khí ô-xi và ni-tơ, không khí còn chứa: khí các-bô-níc, hơi nước, bụi và nhiều loại vi khuẩn.
Thành phần không khí trong một hình
Bảng ghi nhớ nhanh
| Thành phần | Tỉ lệ gần đúng | Vai trò, dấu hiệu nhận biết |
|---|---|---|
| Khí ni-tơ | Khoảng 4/5 (78%) | Không duy trì sự cháy, làm “loãng” ô-xi |
| Khí ô-xi | Khoảng 1/5 (21%) | Duy trì sự cháy và sự thở |
| Khí các-bô-níc | Rất ít | Làm nước vôi trong vẩn đục |
| Hơi nước, bụi, vi khuẩn | Thay đổi theo nơi, thời tiết | Gây mưa, sương; bụi và vi khuẩn có thể gây bệnh |
Vì sao ni-tơ nhiều mà vẫn không giúp lửa cháy?
Đám cháy cần khí ô-xi. Ni-tơ chiếm phần lớn nhưng không tham gia duy trì sự cháy, nên nó giống như “chất đệm” làm đám cháy diễn ra vừa phải. Nếu không khí toàn ô-xi thì lửa sẽ bùng lên rất dữ dội và rất nguy hiểm.
Liên hệ thực tế
- Đun bếp than, củi mà không cời rỗng bếp thì dễ tắt vì thiếu ô-xi lọt vào.
- Dập lửa bằng chăn ướt, bằng cát là cách ngăn không cho không khí (ô-xi) tiếp xúc với đám cháy.
- Khi thở ra, trong hơi thở của em có khí các-bô-níc, em có thể thổi vào ống hút trong cốc nước vôi trong để thấy nước đục dần.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “ô-xi chiếm nhiều nhất”. Thực tế ni-tơ chiếm nhiều nhất.
- Cho rằng nến tắt vì hết cả không khí. Thực ra nến tắt vì hết ô-xi, trong lọ vẫn còn khí ni-tơ.
- Viết “khí cacbonic làm nước vôi trong cháy” hay “làm nước vôi trong biến mất”. Đúng là làm nước vôi trong vẩn đục.
Luyện tập có đáp án
Câu 1. Nêu hai thành phần chính của không khí.
Đáp án: Khí ni-tơ và khí ô-xi.
Câu 2. Làm thế nào để chứng tỏ trong không khí có khí các-bô-níc?
Đáp án: Để lọ nước vôi trong ngoài không khí vài ngày; nước vôi bị vẩn đục chứng tỏ có khí các-bô-níc.
Câu 3. Vì sao nến úp trong cốc kín sẽ tắt?
Đáp án: Vì khí ô-xi trong cốc bị nến dùng hết, phần khí còn lại không duy trì sự cháy.
Câu hỏi thường gặp
Không khí gồm những thành phần nào?
Gồm khí ni-tơ và khí ô-xi là hai thành phần chính; ngoài ra có khí các-bô-níc, hơi nước, bụi và vi khuẩn.
Khí nào chiếm nhiều nhất trong không khí?
Khí ni-tơ, chiếm khoảng 4/5 (khoảng 78%) thể tích không khí.
Vì sao nến úp trong cốc lại tắt?
Vì khí ô-xi trong cốc bị nến dùng hết. Phần khí còn lại, chủ yếu là ni-tơ, không duy trì được sự cháy.
Làm sao nhận biết trong không khí có khí các-bô-níc?
Để lọ nước vôi trong ngoài không khí một thời gian, nước vôi bị vẩn đục vì khí các-bô-níc tạo ra các hạt đá vôi rất nhỏ.