Trả lời nhanh
Cơ thể đa bào có 5 cấp độ tổ chức từ thấp đến cao: tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ quan → cơ thể. Nhiều tế bào giống nhau họp thành mô, nhiều mô họp thành cơ quan, nhiều cơ quan phối hợp thành hệ cơ quan, và các hệ cơ quan hợp lại thành một cơ thể hoàn chỉnh. Thế giới sống còn được xếp tiếp lên các cấp quần thể, quần xã, hệ sinh thái, sinh quyển.
Năm cấp độ tổ chức của cơ thể đa bào
Cơ thể đa bào là cơ thể được cấu tạo từ rất nhiều tế bào. Các tế bào không đứng riêng lẻ mà được tổ chức theo thứ bậc, cấp dưới là nền tảng để tạo nên cấp trên.
| Cấp độ | Khái niệm | Ví dụ ở người | Ví dụ ở thực vật |
|---|---|---|---|
| Tế bào | Đơn vị cấu tạo và chức năng của sự sống | Tế bào cơ tim | Tế bào biểu bì lá |
| Mô | Nhóm tế bào giống nhau, cùng thực hiện một chức năng | Mô cơ tim | Mô dẫn (mạch gỗ, mạch rây) |
| Cơ quan | Nhiều mô cùng phối hợp thực hiện một hoạt động sống nhất định | Tim | Lá, rễ, thân, hoa |
| Hệ cơ quan | Nhiều cơ quan phối hợp thực hiện một nhóm chức năng chung | Hệ tuần hoàn | Hệ rễ, hệ chồi |
| Cơ thể | Tập hợp các hệ cơ quan, thực hiện đầy đủ các hoạt động sống | Một người | Một cây cam |
Vì sao phải sắp xếp theo thứ bậc?
- Chuyên hoá chức năng: mỗi cấp đảm nhiệm một việc riêng nên hoạt động hiệu quả hơn (tế bào cơ co, tế bào thần kinh dẫn truyền xung).
- Phối hợp chặt chẽ: hỏng ở một cấp sẽ ảnh hưởng cấp trên. Ví dụ tim ngừng đập thì hệ tuần hoàn rối loạn, cả cơ thể bị ảnh hưởng.
- Đặc tính mới xuất hiện: mỗi cấp cao hơn có chức năng mà cấp dưới riêng lẻ không có. Một tế bào cơ không thể bơm máu, nhưng tim thì làm được.
Thế giới sống được sắp xếp thế nào?
Nếu mở rộng ra toàn bộ sinh giới, các cấp độ tổ chức được xếp từ nhỏ đến lớn theo nguyên tắc thứ bậc:
- Tế bào (có thể kể thêm phân tử, bào quan ở mức nhỏ hơn)
- Mô → cơ quan → hệ cơ quan (chỉ có ở sinh vật đa bào)
- Cơ thể (cá thể)
- Quần thể (các cá thể cùng loài, cùng sống trong một khu vực)
- Quần xã (các quần thể khác loài cùng sống trong một khu vực)
- Hệ sinh thái (quần xã cùng môi trường sống của nó)
- Sinh quyển (toàn bộ sinh vật và môi trường trên Trái Đất)
Với sinh vật đơn bào như trùng giày, vi khuẩn, cơ thể chỉ gồm một tế bào nên tế bào cũng chính là cơ thể.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo nhớ: “Tế – Mô – Cơ quan – Hệ – Thể” (tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan, cơ thể).
- Nhầm mô với cơ quan: mô chỉ gồm một loại tế bào, còn cơ quan gồm nhiều loại mô. Dạ dày có mô cơ, mô biểu bì, mô thần kinh nên là cơ quan.
- Nhầm cơ quan với hệ cơ quan: phổi là cơ quan; hệ hô hấp gồm mũi, khí quản, phế quản, phổi.
- Bỏ sót cấp: không được nhảy từ mô lên cơ thể mà bỏ qua cơ quan, hệ cơ quan.
- Nhầm cơ thể với quần thể: một con hổ là cơ thể, nhiều con hổ cùng sống trong một khu rừng là quần thể.
Bài luyện tập
Bài 1. Sắp xếp theo thứ tự từ thấp đến cao: hệ tiêu hoá, tế bào biểu mô ruột, ruột non, cơ thể người, mô biểu mô.
Đáp án: tế bào biểu mô ruột → mô biểu mô → ruột non → hệ tiêu hoá → cơ thể người.
Bài 2. Lá cây thuộc cấp độ tổ chức nào? Vì sao?
Đáp án: Lá là cơ quan, vì được tạo từ nhiều loại mô (mô biểu bì, mô giậu, mô dẫn…) cùng thực hiện chức năng quang hợp và thoát hơi nước.
Bài 3. Đàn cá chép trong một hồ nước thuộc cấp độ nào của thế giới sống?
Đáp án: Quần thể, vì gồm các cá thể cùng loài sống trong cùng một khu vực (hồ).
Câu hỏi thường gặp
Cơ thể đa bào có mấy cấp độ tổ chức?
Có 5 cấp độ từ thấp đến cao: tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan và cơ thể.
Mô khác cơ quan ở điểm nào?
Mô là nhóm tế bào giống nhau cùng làm một chức năng. Cơ quan gồm nhiều loại mô phối hợp để thực hiện một hoạt động sống nhất định.
Sinh vật đơn bào có các cấp độ mô, cơ quan không?
Không. Cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào, nên tế bào đồng thời là cơ thể.
Các cấp độ tổ chức của thế giới sống trên cơ thể là gì?
Gồm quần thể, quần xã, hệ sinh thái và sinh quyển. Cấp sau bao gồm cấp trước và có thêm mối quan hệ với môi trường.