Trả lời nhanh
Ý thức về giới là sự hiểu biết đúng đắn về vai trò, quyền và trách nhiệm của nam, nữ và mọi người trong xã hội, biết nhận ra và vượt qua định kiến giới, tôn trọng bình đẳng và sự khác biệt. Bài nghị luận cần giải thích khái niệm (phân biệt giới với giới tính), nêu biểu hiện tích cực và hạn chế trong ý thức về giới của giới trẻ hiện nay, phân tích nguyên nhân, ý nghĩa, rồi đề xuất giải pháp và rút ra bài học cho bản thân. Dưới đây là dàn ý và 5 bài văn mẫu có độ dài khác nhau.
Đề bài và cách hiểu vấn đề
Đề bài: Viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của em về ý thức về giới của các bạn trẻ hiện nay.
Đây là kiểu bài nghị luận về một vấn đề xã hội gắn với tuổi trẻ. Muốn viết đúng hướng, em cần nắm hai khái niệm dễ nhầm:
| Khái niệm | Nội dung | Ví dụ |
|---|---|---|
| Giới tính | Đặc điểm sinh học khi sinh ra, ít thay đổi | Đặc điểm cơ thể của nam và nữ |
| Giới | Vai trò, hành vi, kì vọng mà xã hội gán cho nam và nữ; do học hỏi mà có, thay đổi theo thời gian và văn hóa | Quan niệm “việc nhà là của phụ nữ”, “đàn ông phải trụ cột” |
| Định kiến giới | Nhận thức thiên lệch, cứng nhắc về khả năng, tính cách của một giới | “Con gái không giỏi Toán”, “con trai không được khóc” |
| Bình đẳng giới | Mọi người có vị trí, cơ hội và được đối xử ngang nhau, không bị phân biệt vì giới | Cùng cơ hội học tập, việc làm, lên tiếng |
Như vậy, ý thức về giới không chỉ là “biết mình là nam hay nữ”, mà là hiểu đúng về giới, tôn trọng bình đẳng giới và biết hành động để không phân biệt đối xử với bất kì ai.
Dàn ý nghị luận về ý thức về giới của các bạn trẻ
Mở bài
- Dẫn dắt từ một câu nói quen thuộc mang định kiến (“con trai thì không được khóc”) hoặc từ những thay đổi trong quan niệm về vai trò nam, nữ hiện nay.
- Nêu vấn đề: ý thức về giới của các bạn trẻ là điều đáng quan tâm, vì nó quyết định cách mỗi người sống, học tập, làm việc và đối xử với người khác.
Thân bài
- Giải thích: giới, giới tính, định kiến giới, bình đẳng giới; ý thức về giới là gì.
- Thực trạng tích cực:
- Nhiều bạn trẻ chia sẻ việc nhà, cùng chăm sóc gia đình không phân biệt trai gái.
- Chọn nghề theo năng lực, đam mê: nữ học kĩ thuật, công nghệ; nam làm giáo viên mầm non, điều dưỡng.
- Mạnh dạn lên tiếng trước hành vi trêu chọc ngoại hình, quấy rối, phân biệt đối xử; tôn trọng sự đa dạng của mỗi người.
- Thực trạng hạn chế:
- Một bộ phận vẫn mang định kiến: chê bạn nam “yếu đuối”, ép bạn nữ phải “dịu dàng, đảm đang”.
- Đùa cợt, bình luận thiếu tôn trọng trên mạng xã hội; im lặng trước quấy rối.
- Thiếu hiểu biết về giới nên không biết bảo vệ bản thân và người khác.
- Nguyên nhân: tàn dư tư tưởng trọng nam khinh nữ; nếp nghĩ trong gia đình; nội dung truyền thông, giải trí rập khuôn; giáo dục về giới chưa đủ sâu; bản thân người trẻ chưa chủ động tìm hiểu.
- Ý nghĩa của việc có ý thức đúng về giới: mỗi người được sống thật với năng lực, sở thích; quan hệ bạn bè, gia đình tôn trọng và hạnh phúc hơn; xã hội tận dụng được tài năng của tất cả mọi người. Việt Nam đã có Luật Bình đẳng giới năm 2006; bình đẳng giới cũng là một trong các Mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc.
- Giải pháp: gia đình làm gương, chia sẻ việc nhà; nhà trường đưa giáo dục giới vào hoạt động thiết thực; truyền thông xóa bỏ hình ảnh rập khuôn; mỗi bạn trẻ tự học, tự điều chỉnh lời nói, hành vi.
- Bàn luận mở rộng: bình đẳng giới không có nghĩa là xóa bỏ mọi khác biệt hay “giống hệt nhau”, mà là cơ hội ngang nhau và tôn trọng lẫn nhau; phê phán cả thái độ cực đoan, công kích giới khác.
- Bài học bản thân: không dùng lời nói mang định kiến; tôn trọng bạn bè; lên tiếng đúng cách khi chứng kiến phân biệt đối xử.
Kết bài
- Khẳng định: ý thức đúng về giới là dấu hiệu của một người trẻ văn minh, trưởng thành.
- Thông điệp: mỗi người hãy được là chính mình và để người khác được là chính họ.
5 bài văn mẫu nghị luận về ý thức về giới của các bạn trẻ
Các bài dưới đây do người biên soạn tự viết để em tham khảo cách triển khai ý; ví dụ trong bài mang tính minh họa.
Mẫu 1: Bài văn đầy đủ
“Con trai thì không được khóc”, “con gái học Toán làm gì cho mệt”: những câu nói ấy từng vang lên trong rất nhiều gia đình Việt Nam như một điều hiển nhiên. Ngày nay, ngày càng nhiều bạn trẻ đặt câu hỏi: vì sao giọt nước mắt hay một môn học lại phải chia theo giới? Câu hỏi ấy cho thấy ý thức về giới của người trẻ đang thay đổi, và đây là vấn đề đáng để mỗi chúng ta suy nghĩ.
Trước hết, cần phân biệt giới tính và giới. Giới tính là đặc điểm sinh học bẩm sinh của nam và nữ. Còn giới là những vai trò, hành vi và kì vọng mà xã hội gán cho mỗi người dựa trên giới tính; nó được hình thành qua học hỏi và có thể thay đổi theo thời gian. Ý thức về giới, vì thế, là sự hiểu biết đúng đắn về những vai trò ấy: nhận ra đâu là khác biệt tự nhiên, đâu là định kiến do con người tạo ra, từ đó tôn trọng bình đẳng giới và không phân biệt đối xử với bất kì ai.
Nhìn vào đời sống hôm nay, có thể thấy nhiều tín hiệu đáng mừng. Không ít bạn nam vào bếp nấu cơm, giặt giũ, chăm em mà không thấy ngại; nhiều bạn nữ tự tin theo đuổi ngành công nghệ thông tin, cơ khí, hàng không. Ở trường học, các bạn trẻ mạnh dạn phản đối việc chê bai ngoại hình, trêu chọc bạn bè vì “không giống con trai” hay “không ra dáng con gái”. Trên mạng xã hội, những câu chuyện về chia sẻ việc nhà, về quyền được chọn nghề theo năng lực được lan tỏa rộng rãi. Những điều đó chứng tỏ người trẻ đang dần thoát khỏi chiếc khuôn chật hẹp mà định kiến đặt ra.
Tuy vậy, bức tranh không chỉ có màu sáng. Một bộ phận bạn trẻ vẫn mang định kiến giới một cách vô thức: chê bạn nam thích vẽ, thích nấu ăn là “yếu đuối”, cho rằng bạn nữ phải nhường nhịn, không nên tranh luận. Có những lời đùa cợt thiếu tôn trọng về giới được nói ra hằng ngày mà người nói không nghĩ là có lỗi. Có những trường hợp quấy rối bằng lời nói, tin nhắn bị xem nhẹ, người chứng kiến chọn im lặng. Nguyên nhân là tàn dư của tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn còn trong nếp nghĩ của nhiều gia đình; phim ảnh, quảng cáo đôi khi vẫn khắc họa hình ảnh rập khuôn; giáo dục về giới ở một số nơi còn hình thức; và bản thân người trẻ chưa chủ động tìm hiểu.
Vì sao ý thức đúng về giới lại quan trọng? Bởi khi gạt bỏ định kiến, mỗi người được phát triển theo năng lực và sở thích thật của mình. Một cô gái giỏi Toán có thể trở thành kĩ sư xuất sắc; một chàng trai giàu tình cảm có thể là thầy giáo mầm non tận tâm. Gia đình cũng hạnh phúc hơn khi việc nhà được chia sẻ, khi không ai phải gồng mình đóng một vai không phù hợp. Rộng hơn, xã hội chỉ phát triển bền vững khi tận dụng được tài năng của tất cả mọi người. Không phải ngẫu nhiên mà Việt Nam đã ban hành Luật Bình đẳng giới từ năm 2006, và bình đẳng giới là một trong các Mục tiêu phát triển bền vững mà Liên Hợp Quốc đề ra.
Cũng cần hiểu đúng rằng bình đẳng giới không có nghĩa là bắt mọi người phải giống hệt nhau, cũng không phải là đề cao giới này để hạ thấp giới kia. Đó là sự tôn trọng và cơ hội ngang nhau. Những thái độ cực đoan, công kích nhau trên mạng nhân danh bình đẳng cũng là một biểu hiện của sự thiếu hiểu biết về giới.
Để nâng cao ý thức về giới, gia đình cần làm gương từ những việc nhỏ như cùng nhau làm việc nhà; nhà trường nên tổ chức các hoạt động giáo dục giới thiết thực, gần gũi; truyền thông nên giảm những hình ảnh rập khuôn về nam và nữ. Quan trọng nhất là mỗi bạn trẻ tự soi lại lời nói, hành vi của mình, không cười cợt khác biệt, biết lên tiếng đúng cách khi thấy bạn bè bị phân biệt đối xử.
Ý thức về giới là thước đo của một người trẻ văn minh. Khi mỗi người được là chính mình và cho phép người khác được là chính họ, chúng ta sẽ có một cộng đồng công bằng và tử tế hơn.
Mẫu 2: Bài văn ngắn gọn
Trong thời đại hội nhập, ý thức về giới là một phẩm chất cần có của người trẻ. Hiểu một cách đơn giản, đó là việc nhận thức đúng vai trò, quyền và trách nhiệm của mỗi người, không để những định kiến kiểu “việc nhà là của con gái”, “con trai phải mạnh mẽ, không được yếu lòng” quyết định cách chúng ta sống và đối xử với nhau.
Đáng mừng là nhiều bạn trẻ hôm nay đã có cái nhìn cởi mở. Các bạn chọn ngành học theo năng lực chứ không theo giới, chia sẻ việc nhà với bố mẹ, anh chị em, và biết tôn trọng sự khác biệt của bạn bè. Nhưng vẫn còn những biểu hiện đáng buồn: những câu đùa mang định kiến, những lời bình luận chê bai ngoại hình trên mạng, sự im lặng trước hành vi quấy rối. Những điều tưởng nhỏ ấy có thể làm tổn thương sâu sắc người khác và kìm hãm cơ hội phát triển của họ.
Ý thức đúng về giới giúp mỗi người tự tin sống thật với mình, giúp các mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng và giúp xã hội phát huy được tài năng của tất cả mọi người. Muốn vậy, người trẻ cần chủ động tìm hiểu kiến thức về giới, cẩn trọng với lời nói của mình và dám lên tiếng bảo vệ lẽ phải. Bình đẳng giới không đến từ khẩu hiệu mà bắt đầu từ cách mỗi chúng ta cư xử mỗi ngày.
Mẫu 3: Bài văn tập trung vào định kiến giới
Có một “chiếc hộp vô hình” mà nhiều người từ nhỏ đã bị đặt vào: con trai phải thích xe, thích súng, không được khóc; con gái phải thích búp bê, phải dịu dàng, đảm đang. Chiếc hộp ấy chính là định kiến giới, và việc người trẻ nhận ra để bước ra khỏi nó là biểu hiện rõ nhất của ý thức về giới.
Định kiến giới nguy hiểm vì nó thường được nói ra như lời khuyên. Một bạn nữ muốn thi vào trường kĩ thuật có thể nghe: “Con gái học ngành đó vất vả lắm”. Một bạn nam thích múa có thể bị bạn bè trêu chọc. Dần dần, nhiều người tự giới hạn bản thân, từ bỏ ước mơ chỉ vì sợ “không hợp với giới của mình”. Định kiến còn tạo áp lực: bạn nam phải che giấu cảm xúc, bạn nữ phải gánh phần lớn việc nhà, và ai không vừa khuôn thì bị xem là khác thường.
Người trẻ hôm nay có nhiều điều kiện để thay đổi. Các bạn được tiếp cận thông tin, được học về giới và quyền con người, được chứng kiến những tấm gương thành công không bị giới hạn bởi giới. Khi một bạn nam nói “khóc không có gì đáng xấu hổ”, khi một bạn nữ tự tin đứng lên tranh luận trong lớp, chiếc hộp kia đã có thêm một vết nứt.
Tuy nhiên, phá bỏ định kiến cần sự kiên nhẫn. Định kiến không chỉ nằm ở người khác mà có khi nằm ngay trong suy nghĩ của chính ta. Vì thế, mỗi bạn trẻ hãy bắt đầu bằng việc tự hỏi: lời nhận xét mình sắp nói có dựa trên năng lực, tính cách thật của người ấy, hay chỉ dựa trên việc họ là nam hay nữ? Trả lời trung thực câu hỏi đó chính là một bước trưởng thành.
Mẫu 4: Đoạn văn khoảng 200 chữ
Ý thức về giới của các bạn trẻ là thước đo quan trọng của một xã hội văn minh. Ý thức về giới là hiểu đúng vai trò, quyền lợi và trách nhiệm của mỗi người, không để định kiến kiểu “con trai phải thế này, con gái phải thế kia” chi phối suy nghĩ và hành động. Hiện nay, nhiều bạn trẻ đã có nhận thức tiến bộ: các bạn chọn nghề theo năng lực, chia sẻ việc nhà, biết tôn trọng sự khác biệt và lên tiếng trước những hành vi phân biệt đối xử. Tuy vậy, vẫn còn những lời trêu chọc mang định kiến, những bình luận thiếu tôn trọng trên mạng xã hội, thậm chí sự thờ ơ trước hành vi quấy rối. Nguyên nhân là nếp nghĩ cũ trong một số gia đình, hình ảnh rập khuôn trên truyền thông và việc giáo dục về giới chưa thật sự sâu sắc. Có ý thức đúng về giới, mỗi người sẽ được phát triển hết khả năng, các mối quan hệ trở nên bình đẳng, tôn trọng hơn. Vì vậy, mỗi bạn trẻ cần chủ động học hỏi, cẩn trọng trong lời nói, việc làm và biết bảo vệ bản thân cũng như người khác. Bình đẳng giới bắt đầu từ những hành động nhỏ của chính chúng ta.
Mẫu 5: Bài văn từ góc nhìn trách nhiệm của người trẻ
Nói về bình đẳng giới, nhiều người nghĩ ngay đến luật pháp, chính sách hay những phong trào lớn. Nhưng với các bạn trẻ, ý thức về giới trước hết thể hiện ở những điều rất gần: một câu nói trong lớp học, một bình luận trên mạng, một lần chia việc trong nhóm.
Khi phân công làm dự án, nếu mặc định bạn nữ ghi chép, bạn nam khuân vác, ta đang vô tình áp đặt vai trò theo giới thay vì theo khả năng. Khi cười theo một câu đùa chê bạn nam “ẻo lả” hay bạn nữ “mạnh mẽ như con trai”, ta góp phần làm tổn thương người khác. Ngược lại, khi phân công dựa vào sở trường, khi từ chối hưởng ứng những câu đùa như thế, ta đã thực hành bình đẳng giới một cách cụ thể.
Người trẻ có lợi thế lớn: tiếp cận thông tin nhanh, cởi mở với cái mới, có sức lan tỏa trên mạng xã hội. Lợi thế ấy cần đi cùng trách nhiệm: kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, tranh luận văn minh, không công kích cá nhân. Ý thức về giới cũng bao gồm việc biết bảo vệ bản thân, nhận diện và báo với người lớn đáng tin cậy, thầy cô hoặc cơ quan chức năng khi gặp hành vi quấy rối, xâm hại.
Một thế hệ trẻ hiểu đúng về giới sẽ xây dựng những gia đình bình đẳng, những tập thể tôn trọng nhau trong tương lai. Vì vậy, mỗi chúng ta hãy bắt đầu từ hôm nay, từ chính lời nói và việc làm của mình.
Lưu ý khi viết bài nghị luận về ý thức về giới
- Giải thích khái niệm rõ ràng: phân biệt giới và giới tính ngay từ đầu giúp bài viết có chiều sâu.
- Dẫn chứng gần gũi, có chừng mực: ưu tiên ví dụ trong gia đình, lớp học, mạng xã hội; nếu dùng số liệu, phải ghi nguồn đáng tin cậy, không tự đặt ra con số.
- Giọng văn tôn trọng: tránh công kích giới nào, tránh từ ngữ miệt thị; bàn luận khách quan cả mặt tích cực lẫn hạn chế.
- Có phần bàn luận mở rộng: bình đẳng không phải là đồng nhất; phê phán cả định kiến lẫn thái độ cực đoan.
- Liên hệ bản thân cụ thể: nêu những việc em sẽ làm thay vì chỉ hô hào chung chung.
Câu hỏi thường gặp
Ý thức về giới là gì?
Là sự hiểu biết đúng về vai trò, quyền và trách nhiệm của mỗi người trong xã hội, nhận ra và vượt qua định kiến giới, tôn trọng bình đẳng giới và không phân biệt đối xử.
Giới và giới tính khác nhau thế nào?
Giới tính là đặc điểm sinh học bẩm sinh; giới là vai trò, hành vi, kì vọng xã hội gán cho nam và nữ, do học hỏi mà có và có thể thay đổi theo thời gian, văn hóa.
Nêu ví dụ về định kiến giới trong đời sống học sinh?
Ví dụ: cho rằng con gái không giỏi Toán, con trai không được khóc, hay mặc định bạn nữ phải làm thư kí còn bạn nam phải làm việc nặng khi chia nhóm.
Bài nghị luận về ý thức về giới nên có những luận điểm nào?
Giải thích khái niệm, thực trạng tích cực và hạn chế, nguyên nhân, ý nghĩa của ý thức đúng về giới, giải pháp, bàn luận mở rộng và bài học cho bản thân.
Việt Nam có luật về bình đẳng giới không?
Có. Luật Bình đẳng giới được Quốc hội thông qua năm 2006, quy định nguyên tắc bình đẳng giới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.