Trả lời nhanh
Soạn văn 12 theo chương trình GDPT 2018 có 3 bộ sách: Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo và Cánh diều. Mỗi bộ đều có Tập 1 và Tập 2. Trước tiên, em xem bìa sách để biết lớp mình học bộ nào, rồi mở đúng mục lục bên dưới. Khi soạn mỗi bài, em đi lần lượt các phần Đọc, Thực hành tiếng Việt, Viết, Nói và nghe. Riêng phần Đọc thì soạn theo đặc trưng thể loại của văn bản.
Mục lục soạn văn 12 theo từng bộ sách
Ba bộ sách dạy cùng một chương trình nhưng chọn văn bản và sắp xếp bài học khác nhau. Vì vậy em nên vào đúng trang của bộ sách mình đang học, tránh soạn nhầm bài của bộ khác.
- Soạn văn 12 Kết nối tri thức (Tập 1, Tập 2)
- Soạn văn 12 Chân trời sáng tạo (Tập 1, Tập 2)
- Soạn văn 12 Cánh diều (Tập 1, Tập 2)
Danh sách từng bài trong mỗi tập được cập nhật ở trang riêng của từng bộ sách. Phần nào chưa có bài thì trang ghi “đang cập nhật”, em quay lại sau nhé.
Tài liệu bổ trợ Ngữ văn 12
| Loại tài liệu | Kết nối tri thức | Chân trời sáng tạo | Cánh diều |
|---|---|---|---|
| Văn mẫu, bài viết tham khảo | Văn mẫu lớp 12 KNTT | Đang cập nhật | Đang cập nhật |
| Tác giả, tác phẩm | Tác giả tác phẩm Ngữ văn 12 KNTT | Đang cập nhật | Đang cập nhật |
| Tóm tắt văn bản | Tóm tắt tác phẩm Ngữ văn 12 KNTT | Đang cập nhật | Đang cập nhật |
Lời khuyên: chỉ đọc văn mẫu sau khi em đã tự lập dàn ý. Đọc trước thì rất dễ bị cuốn theo cách nghĩ của người khác, bài viết mất giọng riêng.
Làm sao biết mình học bộ sách nào?
- Xem bìa sách: tên bộ sách luôn in ở bìa trước, thường kèm logo của bộ.
- Xem tên bài học: mỗi bộ đặt tên bài theo cách riêng. Có bộ đặt theo chủ đề, có bộ đặt theo thể loại. Em đối chiếu tên bài trong sách với mục lục ở trang từng bộ.
- Hỏi thầy cô hoặc lớp trưởng: mỗi trường chọn sách theo quyết định riêng, nên hai trường gần nhau vẫn có thể học hai bộ khác nhau.
Một bài học Ngữ văn 12 gồm những phần nào?
Cả ba bộ sách đều theo cấu trúc phát triển năng lực của chương trình 2018. Tên gọi từng mục có thể khác nhau một chút, nhưng bài học thường có các phần sau:
| Phần | Em cần làm gì khi soạn | Mục tiêu |
|---|---|---|
| Kiến thức ngữ văn / Tri thức ngữ văn | Ghi lại các khái niệm then chốt của thể loại bằng lời của mình | Có “chìa khoá” để đọc hiểu văn bản |
| Đọc văn bản | Trả lời câu hỏi trước, trong và sau khi đọc | Hiểu nội dung, nghệ thuật, thông điệp |
| Thực hành tiếng Việt | Làm bài tập, tự đặt thêm ví dụ | Dùng tiếng Việt đúng và hay |
| Viết | Phân tích đề, lập dàn ý, viết bài hoặc đoạn | Tạo lập văn bản đúng kiểu bài |
| Nói và nghe | Chuẩn bị dàn ý nói, câu hỏi phản hồi | Trình bày và tranh luận có văn hoá |
| Củng cố, mở rộng / Tự đánh giá | Làm bài, đọc thêm văn bản cùng thể loại | Chuyển kĩ năng sang văn bản mới |
Quy trình soạn một văn bản đọc trong 4 bước
- Định vị thể loại. Văn bản là tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ, kí, kịch, nghị luận hay văn bản thông tin? Mỗi thể loại có một bộ “câu hỏi gốc” riêng (xem bảng dưới).
- Đọc lướt, rồi đọc kĩ. Lần đầu đọc để nắm đại ý. Lần hai, em gạch chân chi tiết đặc sắc và ghi ngắn bên lề: chi tiết này nói lên điều gì?
- Trả lời câu hỏi trong sách theo công thức “ý – dẫn chứng – lí giải”. Mỗi câu trả lời có một nhận định, một dẫn chứng lấy từ văn bản và một câu giải thích vì sao dẫn chứng ấy chứng minh được nhận định.
- Tổng kết bằng sơ đồ. Vẽ sơ đồ ba nhánh: nội dung, nghệ thuật, thông điệp hoặc ý nghĩa. Một sơ đồ gọn sẽ giúp em ôn thi nhanh hơn nhiều so với đọc lại cả trang soạn.
Câu hỏi gốc theo từng thể loại
| Thể loại | Câu hỏi cần trả lời khi soạn |
|---|---|
| Tiểu thuyết, truyện | Người kể chuyện ở ngôi nào, điểm nhìn của ai? Cốt truyện và xung đột ra sao? Nhân vật có những nét tính cách nào, được khắc hoạ bằng cách nào? Không gian, thời gian có ý nghĩa gì? |
| Thơ trữ tình | Chủ thể trữ tình là ai? Cảm xúc vận động thế nào qua từng khổ? Hình ảnh, nhịp điệu, biện pháp tu từ nào nổi bật? Bài thơ có cấu tứ như thế nào? |
| Kí | Đâu là yếu tố sự thật, đâu là yếu tố hư cấu hoặc suy tưởng? “Cái tôi” tác giả hiện lên ra sao? |
| Kịch | Xung đột kịch là gì? Hành động và lời thoại bộc lộ nhân vật thế nào? Tiếng cười (nếu là hài kịch) nhằm vào đối tượng nào? |
| Nghị luận | Luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng là gì? Người viết lập luận theo cách nào, thái độ ra sao? |
| Văn bản thông tin | Thông tin chính là gì? Văn bản dùng cách trình bày nào? Phương tiện phi ngôn ngữ (bảng, hình, số liệu) giúp gì cho người đọc? |
Soạn văn 12 để chuẩn bị thi tốt nghiệp THPT
Từ kì thi năm 2025, đề Ngữ văn theo chương trình mới thi bằng hình thức tự luận. Ngữ liệu được chọn ngoài sách giáo khoa. Nghĩa là học thuộc bài soạn của một văn bản cụ thể sẽ không đủ. Thứ em thật sự mang vào phòng thi là kĩ năng đọc theo thể loại và kĩ năng viết theo kiểu bài.
- Mỗi văn bản trong sách là một “bài mẫu kĩ năng”. Soạn xong, em tự hỏi: nếu gặp một văn bản lạ cùng thể loại, mình sẽ đặt những câu hỏi gì?
- Đọc mở rộng có chủ đích. Mỗi tuần đọc thêm một truyện ngắn hoặc một bài thơ ngoài sách, rồi áp bảng câu hỏi gốc ở trên vào.
- Luyện viết đoạn khoảng 200 chữ cho cả hai dạng: đoạn nghị luận văn học và đoạn nghị luận xã hội. Đây là dạng xuất hiện rất thường xuyên trong đề kiểm tra.
- Giữ một sổ “vốn từ phân tích”: ghi các từ dùng để nhận xét nghệ thuật như “giọng điệu trầm lắng”, “điểm nhìn bên trong”, “cấu tứ đối lập”, “chi tiết đắt giá”… Có vốn từ này, câu văn phân tích sẽ chính xác hơn.
Lỗi thường gặp khi soạn văn 12
- Chép nguyên bài soạn sẵn. Lên lớp thầy cô hỏi thêm một câu là không trả lời được. Cách khắc phục: đọc tham khảo, gấp lại, rồi tự viết bằng lời của mình.
- Trả lời không có dẫn chứng. Viết “nhân vật rất đáng thương” mà không chỉ ra chi tiết nào thì câu trả lời chưa đủ.
- Kể lại nội dung thay vì phân tích. Câu hỏi “chi tiết này có ý nghĩa gì” đòi hỏi em giải thích, không phải tóm tắt.
- Bỏ qua phần Viết, Nói và nghe. Nhiều bạn chỉ soạn phần Đọc, trong khi bài kiểm tra luôn có câu viết.
- Nhầm bộ sách. Cùng một tên thể loại nhưng mỗi bộ chọn văn bản khác nhau, nên phải đối chiếu đúng mục lục.
Luyện tập nhanh (có gợi ý đáp án)
Ba bài dưới đây dùng ngữ liệu do biên tập viên tự viết, mô phỏng kiểu đề đọc hiểu ngữ liệu ngoài sách.
Bài 1. Đọc đoạn thơ sau:
Mẹ phơi nắng trên triền đê gió
Gánh mùa vàng qua mấy nhịp cầu tre
Con lớn lên giữa những lời ru nhỏ
Mà sao giờ thương mẹ đến nao lòng.
Hãy xác định chủ thể trữ tình và chỉ ra một hình ảnh thể hiện sự vất vả của người mẹ.
Gợi ý: Chủ thể trữ tình là người con, xưng “con”. Hình ảnh “gánh mùa vàng qua mấy nhịp cầu tre” vừa cho thấy công việc nặng nhọc, vừa gợi thành quả lao động mà mẹ làm ra. Hình ảnh “phơi nắng trên triền đê gió” cũng gợi sự dãi dầu của mẹ.
Bài 2. Đọc đoạn văn sau:
Ông Tư đứng lặng trước căn nhà cũ. Cánh cửa gỗ đã mục, nhưng vết khắc tên đứa con trai năm nào vẫn còn. Ông đưa tay chạm vào, rồi quay đi rất nhanh, như sợ ai trông thấy.
Đoạn văn được kể ở ngôi thứ mấy? Chi tiết “quay đi rất nhanh” cho thấy điều gì ở nhân vật?
Gợi ý: Đoạn văn kể ở ngôi thứ ba. Người kể giấu mình và gọi nhân vật là “ông Tư”. Chi tiết “quay đi rất nhanh, như sợ ai trông thấy” cho thấy cảm xúc xúc động, có thể là nỗi nhớ thương đứa con. Ông cố kìm nén cảm xúc ấy, đúng với kiểu người cha ít bộc lộ tình cảm.
Bài 3. Lập dàn ý ngắn cho đoạn nghị luận khoảng 200 chữ về chủ đề: “Người trẻ có cần biết nói lời từ chối?”
Gợi ý dàn ý:
- Mở đoạn: nêu vấn đề. Biết từ chối là một kĩ năng sống cần thiết.
- Giải thích: từ chối là nói “không” một cách rõ ràng, lịch sự với điều không phù hợp với bản thân.
- Lí lẽ và dẫn chứng: giúp giữ thời gian, sức khoẻ và giá trị của mình. Ví dụ: từ chối lời rủ bỏ học, từ chối thử chất kích thích.
- Mở rộng: từ chối khác với ích kỉ hay vô cảm. Cần chọn cách nói khéo, có tôn trọng người khác.
- Kết đoạn: bài học rèn sự tự tin và chính kiến cho bản thân.
Gợi ý lịch soạn văn theo học kì
| Thời điểm | Việc nên làm |
|---|---|
| Trước buổi học 1–2 ngày | Đọc văn bản, soạn phần Đọc, ghi các câu hỏi còn thắc mắc |
| Sau buổi học | Bổ sung bài soạn theo bài giảng, vẽ sơ đồ tổng kết |
| Cuối mỗi bài học | Viết một đoạn hoặc một bài theo yêu cầu phần Viết, tự chấm theo bảng kiểm |
| Trước kiểm tra giữa kì, cuối kì | Ôn theo thể loại, luyện một đề có ngữ liệu ngoài sách |
Soạn văn đều đặn mỗi tuần sẽ đỡ mệt hơn nhiều so với dồn sát ngày thi. Chúc các em học tốt Ngữ văn 12!
Câu hỏi thường gặp
Soạn văn 12 có mấy bộ sách?
Ngữ văn 12 theo chương trình GDPT 2018 có 3 bộ sách là Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo và Cánh diều. Mỗi bộ gồm Tập 1 và Tập 2.
Học bộ sách này có dùng được bài soạn của bộ sách khác không?
Không nên. Ba bộ chọn văn bản và sắp xếp bài học khác nhau. Em có thể tham khảo kĩ năng đọc theo thể loại, nhưng câu hỏi trong sách thì phải soạn theo đúng bộ mình học.
Đề thi tốt nghiệp Ngữ văn có lấy văn bản trong sách giáo khoa không?
Theo định hướng từ năm 2025, đề thi Ngữ văn dùng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Vì vậy, khi soạn bài, em nên chú trọng kĩ năng đọc hiểu theo thể loại và kĩ năng viết, không chỉ học thuộc nội dung từng văn bản.
Soạn văn thế nào cho nhanh mà vẫn đủ ý?
Trước hết xác định thể loại và dùng bộ câu hỏi gốc của thể loại đó. Mỗi câu trả lời viết theo công thức ý – dẫn chứng – lí giải. Cuối bài, tổng kết bằng sơ đồ ba nhánh: nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa.