Trả lời nhanh
Giống cây trồng là quần thể cây trồng phân biệt được với quần thể khác bởi ít nhất một đặc tính, di truyền được cho đời sau, đồng nhất về hình thái, ổn định qua các chu kì nhân giống và có giá trị canh tác, giá trị sử dụng. Giống tốt giúp tăng năng suất, chất lượng, kháng sâu bệnh, chống chịu bất lợi và mở rộng diện tích trồng trọt.
Sơ đồ tóm tắt Bài 11
Bài học xoay quanh ba ý lớn: giống cây trồng là gì, gồm những nhóm nào và có vai trò ra sao trong sản xuất. Em xem sơ đồ dưới đây trước, rồi đọc kĩ từng phần bên dưới.
I. Khái niệm giống cây trồng
Theo SGK Công nghệ 10 (Kết nối tri thức), giống cây trồng là một quần thể cây trồng thoả mãn đồng thời các điều kiện sau:
- Phân biệt được với quần thể cây trồng khác thông qua sự biểu hiện của ít nhất một đặc tính (ví dụ: màu sắc hạt, mùi thơm, thời gian sinh trưởng).
- Di truyền được cho đời sau: đặc tính đó không mất đi khi nhân giống.
- Đồng nhất về hình thái: các cây trong quần thể giống nhau về dáng cây, màu lá, kích thước quả…
- Ổn định qua các chu kì nhân giống: nhân nhiều lần vẫn giữ được đặc điểm ban đầu.
- Có giá trị canh tác (năng suất, khả năng chống chịu) và giá trị sử dụng (chất lượng, mục đích dùng).
Vì sao phải có đủ các điều kiện trên?
Thử hình dung một ruộng lúa gồm lẫn nhiều dạng cây: cây cao, cây thấp, chín sớm, chín muộn. Khi đó không thể chăm sóc, thu hoạch đồng loạt và chất lượng gạo cũng không đều. Vì vậy “đồng nhất” và “ổn định” là hai chữ then chốt để một quần thể cây trồng được gọi là giống.
II. Các nhóm giống cây trồng
Giống cây trồng gồm 4 nhóm:
| Nhóm | Ví dụ gợi ý |
|---|---|
| Giống cây nông nghiệp | Giống lúa, ngô, khoai, đậu tương, rau, cây ăn quả |
| Giống cây dược liệu | Giống sâm, gừng, nghệ, atiso |
| Giống cây cảnh | Giống hoa hồng, lan, cúc, đào, quất |
| Giống nấm ăn | Giống nấm rơm, nấm sò, nấm mỡ |
Mẹo nhớ: “Nông – Dược – Cảnh – Nấm” (đọc nhanh như một câu thần chú 4 chữ). Nấm không phải thực vật nhưng vẫn nằm trong nhóm giống cây trồng theo cách phân loại của bài.
III. Giống cây trồng phải phù hợp với vùng sản xuất
Mỗi vùng thường dùng một số giống riêng, phù hợp với điều kiện khí hậu, đất trồng và tập quán canh tác của vùng đó. Một giống rất tốt ở nơi này chưa chắc đã cho năng suất cao ở nơi khác.
- Vùng ven biển nhiễm mặn cần giống chịu mặn.
- Vùng hay có lũ, ngập úng cần giống chịu ngập, ngắn ngày để kịp thu hoạch.
- Vùng núi cần giống chịu rét, phù hợp ruộng bậc thang.
Các giống lúa địa phương nổi tiếng như Tám xoan, Tú Lệ, Nàng thơm chợ Đào, ST25 đều gắn với điều kiện tự nhiên và thói quen canh tác riêng, nên được người tiêu dùng nhớ đến bằng hương vị đặc trưng. Một số giống lúa lai, lúa thuần mới (Gia Lộc 26, lai thơm 6…) lại được chọn tạo để cho năng suất cao, gạo ngon và dễ thích nghi.
IV. Vai trò của giống cây trồng
| Vai trò | Giải thích ngắn |
|---|---|
| Tăng năng suất và chất lượng nông sản | Giống mới cho nhiều hạt, quả, củ hơn trên cùng diện tích; hạt gạo trong, quả ngọt, hàm lượng dinh dưỡng cao hơn. |
| Tăng khả năng kháng sâu, bệnh | Giảm thiệt hại, giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật phải dùng, an toàn hơn cho môi trường. |
| Tăng khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi | Chịu hạn, mặn, úng, rét… giúp sản xuất ổn định khi thời tiết biến đổi. |
| Mở rộng diện tích trồng trọt | Cây trồng được ở cả vùng đất khó (đất mặn, đất khô hạn); giống ngắn ngày còn giúp tăng vụ, thay đổi cơ cấu mùa vụ. |
Mẹo nhớ: “Năng – Kháng – Chịu – Mở” tương ứng: năng suất, kháng sâu bệnh, chống chịu, mở rộng diện tích.
V. Hướng nghiệp: kĩ sư chọn giống cây trồng
Cuối bài, SGK giới thiệu nghề kĩ sư chọn giống cây trồng:
- Trình độ: tốt nghiệp đại học chuyên ngành chọn giống cây trồng.
- Công việc chính (3 nhiệm vụ): nghiên cứu bảo tồn và phát triển các giống hiện có; nghiên cứu các biện pháp nhân giống; nghiên cứu chọn tạo giống mới.
Hai bài tiếp theo sẽ đi sâu vào hai nhiệm vụ sau: xem các phương pháp chọn, tạo giống tại Bài 12: Một số phương pháp chọn, tạo giống cây trồng và Bài 13: Nhân giống cây trồng.
Những lỗi sai thường gặp
- Nhầm “giống cây trồng” với “một cây”. Giống là một quần thể, không phải một cá thể.
- Quên điều kiện “di truyền được”. Đặc điểm chỉ xuất hiện do chăm sóc tốt (cây to nhờ bón nhiều phân) không di truyền thì không phải đặc tính của giống.
- Nói thiếu nhóm giống. Nhiều bạn chỉ kể cây nông nghiệp và cây cảnh, bỏ sót dược liệu và nấm ăn.
- Cho rằng một giống tốt dùng được mọi nơi. Bài nhấn mạnh sự phù hợp với khí hậu, đất trồng, tập quán canh tác.
- Nhầm trình độ kĩ sư chọn giống. Đáp án là đại học, không phải trung cấp hay cao đẳng.
Bài luyện tập có đáp án
Câu 1. Giống cây trồng gồm mấy nhóm?
A. 2 B. 3 C. 4 D. 5
Đáp án: C. Gồm giống cây nông nghiệp, dược liệu, cây cảnh và nấm ăn.
Câu 2. Vai trò nào sau đây không phải của giống cây trồng?
A. Tăng năng suất B. Tăng khả năng kháng sâu bệnh C. Làm tăng độ phì của đất tự nhiên D. Mở rộng diện tích trồng trọt
Đáp án: C. Độ phì của đất phụ thuộc vào bón phân, luân canh… chứ không phải vai trò trực tiếp của giống.
Câu 3. Một huyện ven biển bị nhiễm mặn vào mùa khô. Nên chọn giống lúa nào và vì sao?
Gợi ý: Chọn giống lúa chịu mặn, ngắn ngày. Vì giống phải phù hợp với điều kiện đất trồng và khí hậu của vùng; giống chịu mặn giúp mở rộng diện tích sản xuất ở đất khó và hạn chế thiệt hại.
Câu 4. Hai ruộng cùng gieo một giống lúa, ruộng A cây cao đều, ruộng B lẫn nhiều dạng cây cao thấp khác nhau. Ruộng nào đúng tiêu chuẩn của giống hơn?
Đáp án: Ruộng A, vì giống cây trồng phải đồng nhất về hình thái.
Câu 5. Kể ba nhiệm vụ chính của kĩ sư chọn giống cây trồng.
Đáp án: Bảo tồn và phát triển giống hiện có; nghiên cứu biện pháp nhân giống; chọn tạo giống mới.
Học tiếp ở đâu?
- Giải SGK Công nghệ 10 Bài 11 (Kết nối tri thức)
- 20 câu trắc nghiệm Công nghệ 10 Bài 11 có đáp án
- Lý thuyết Công nghệ 10 – Kết nối tri thức (cả năm)
Câu hỏi thường gặp
Giống cây trồng là gì?
Là quần thể cây trồng phân biệt được với quần thể khác bởi ít nhất một đặc tính, di truyền được, đồng nhất về hình thái, ổn định qua các chu kì nhân giống, có giá trị canh tác và giá trị sử dụng.
Giống cây trồng gồm những nhóm nào?
Gồm 4 nhóm: giống cây nông nghiệp, giống cây dược liệu, giống cây cảnh và giống nấm ăn.
Giống cây trồng có những vai trò nào?
Tăng năng suất và chất lượng nông sản, tăng khả năng kháng sâu bệnh, tăng khả năng chống chịu điều kiện bất lợi và mở rộng diện tích trồng trọt.
Trình độ của kĩ sư chọn giống cây trồng là gì?
Tốt nghiệp đại học chuyên ngành chọn giống cây trồng. Công việc gồm bảo tồn và phát triển giống hiện có, nghiên cứu nhân giống và chọn tạo giống mới.