Trả lời nhanh
Giá thể trồng cây thường được chia thành 2 nhóm chính theo nguồn gốc: giá thể hữu cơ (xơ dừa, mùn cưa, trấu, than bùn, vỏ cây…) và giá thể vô cơ (đá perlite, vermiculite, sỏi, cát, đất sét nung…). Một số tài liệu nêu thêm giá thể hỗn hợp, là sự phối trộn của hai nhóm trên.
Giá thể trồng cây là gì?
Giá thể là vật liệu thay thế hoặc bổ sung cho đất, dùng để giữ cho cây đứng vững và là nơi rễ lấy nước, không khí, chất dinh dưỡng. Em có thể hình dung giá thể như “cái nền” để rễ bám vào, kể cả khi không có đất tự nhiên.
Giá thể được dùng nhiều khi ươm hạt, giâm cành, trồng cây trong chậu, trồng rau thuỷ canh, khí canh hay trồng trong nhà màng.
Hai nhóm giá thể chính
| Tiêu chí | Giá thể hữu cơ | Giá thể vô cơ |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Từ thực vật, động vật hoặc phế phụ phẩm nông nghiệp | Từ khoáng chất, đá, cát hoặc vật liệu nung, chế biến |
| Ví dụ | Xơ dừa, mùn cưa, vỏ trấu, than bùn, rơm rạ mục, phân hữu cơ hoai mục | Perlite, vermiculite, sỏi, cát, đá bọt, đất sét nung, len đá |
| Dinh dưỡng | Có sẵn một lượng chất dinh dưỡng | Gần như trơ, rất ít dinh dưỡng |
| Giữ nước | Thường giữ ẩm tốt | Tuỳ loại: thoát nước nhanh (sỏi, cát) hoặc giữ nước khá (vermiculite) |
| Độ bền | Phân huỷ dần theo thời gian | Bền, có thể dùng lại nhiều vụ sau khi xử lí |
Vì sao lại chia như vậy?
Cách chia dựa vào thành phần và nguồn gốc vật liệu. Vật liệu có gốc sinh vật (có carbon hữu cơ, dễ phân huỷ) xếp vào nhóm hữu cơ; vật liệu có gốc khoáng, không phân huỷ sinh học xếp vào nhóm vô cơ.
Cách chia này cũng gắn với cách sử dụng: giá thể hữu cơ giúp giữ ẩm, cung cấp dinh dưỡng; giá thể vô cơ giúp cây thoáng khí, thoát nước và sạch mầm bệnh. Vì thế người trồng thường trộn cả hai để cân bằng ưu, nhược điểm, ví dụ trộn xơ dừa với perlite.
Giá thể tốt cần đáp ứng yêu cầu gì?
- Tơi xốp, thoáng khí để rễ hô hấp.
- Giữ ẩm vừa đủ nhưng không úng nước.
- Không chứa mầm bệnh, sâu hại, hạt cỏ và chất độc.
- Độ pH phù hợp với từng loại cây.
- Dễ kiếm, giá thành hợp lí, nhẹ và dễ vận chuyển.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo nhớ: “Cái gì từng sống, mục được → hữu cơ; cái gì là đá, cát, khoáng → vô cơ.”
- Sai lầm 1: xếp đất sét nung vào nhóm hữu cơ vì nó “từ đất”. Thực ra đó là vật liệu khoáng đã nung nên thuộc vô cơ.
- Sai lầm 2: cho rằng giá thể chỉ có thể là một loại. Trong thực tế, giá thể hỗn hợp rất phổ biến.
- Sai lầm 3: nhầm “nhóm giá thể” với “giá thể rắn, lỏng”. Dung dịch dinh dưỡng trong thuỷ canh là môi trường trồng, không phải cách chia hữu cơ – vô cơ.
Lưu ý: nếu sách giáo khoa em đang học hoặc đề kiểm tra của thầy cô nêu cách phân loại khác (ví dụ thêm nhóm hỗn hợp), em hãy làm theo cách chia trong bài học đó. Cách chia hai nhóm hữu cơ – vô cơ là cách phổ biến nhất.
Bài luyện tập
- Xếp các vật liệu sau vào đúng nhóm: vỏ trấu, perlite, mùn cưa, sỏi, than bùn.
Đáp án: hữu cơ: vỏ trấu, mùn cưa, than bùn; vô cơ: perlite, sỏi. - Vì sao khi ươm hạt người ta hay trộn xơ dừa với perlite?
Đáp án: xơ dừa giữ ẩm và có chút dinh dưỡng, perlite làm hỗn hợp tơi xốp, thoát nước tốt; trộn lại giúp rễ vừa đủ ẩm vừa đủ khí. - Giá thể vô cơ có ưu điểm gì so với giá thể hữu cơ?
Đáp án: bền, không bị phân huỷ nhanh, ít mầm bệnh, dùng lại được nhiều vụ; nhưng nghèo dinh dưỡng nên cần bổ sung phân hoặc dung dịch dinh dưỡng.
Câu hỏi thường gặp
Có mấy nhóm giá thể trồng cây chính?
Thường chia làm 2 nhóm chính theo nguồn gốc là giá thể hữu cơ và giá thể vô cơ. Một số tài liệu nêu thêm giá thể hỗn hợp.
Xơ dừa thuộc nhóm giá thể nào?
Xơ dừa thuộc nhóm giá thể hữu cơ vì có nguồn gốc từ thực vật, giữ ẩm tốt và phân huỷ dần theo thời gian.
Perlite và vermiculite thuộc nhóm nào?
Cả hai đều là vật liệu khoáng đã qua xử lí nhiệt nên thuộc nhóm giá thể vô cơ, giúp giá thể tơi xốp và thoáng khí.
Tại sao nên trộn giá thể hữu cơ với vô cơ?
Giá thể hữu cơ giữ ẩm và có dinh dưỡng, giá thể vô cơ giúp thoát nước và thoáng khí. Trộn hai loại giúp bổ sung ưu điểm cho nhau.