Trả lời nhanh
Muốn kể lại kỉ niệm đáng nhớ với người thân, em kể ở ngôi thứ nhất (xưng “tôi” hoặc “em”). Hãy chọn một sự việc có thật, có thời gian và địa điểm rõ ràng. Kể theo trình tự mở đầu – diễn biến – kết thúc, xen vào đó lời nói, cử chỉ của người thân và cảm xúc của chính em. Cuối bài, nêu ý nghĩa của kỉ niệm: em hiểu thêm điều gì, thương người thân hơn ra sao.
1. Hiểu đúng yêu cầu của đề
Đây là kiểu bài kể lại một trải nghiệm của bản thân, ở lớp 6 bộ sách nào cũng có, và cũng hay gặp trong bài viết ở lớp 4, lớp 5. Đề có ba “chìa khoá” em cần giữ:
- Kỉ niệm: một sự việc cụ thể đã xảy ra, không phải tả chung chung về người thân.
- Đáng nhớ: sự việc phải để lại dấu ấn, có thể vui, buồn, xúc động hoặc giúp em trưởng thành hơn.
- Với một người thân trong gia đình: người đó phải tham gia trực tiếp vào câu chuyện, ví dụ ông bà, bố mẹ, anh chị em.
Lỗi hay gặp nhất là viết thành bài tả người: tả mái tóc, đôi mắt của mẹ suốt nửa trang rồi mới kể chuyện vài dòng. Ngoại hình chỉ nên điểm một hai nét gắn với sự việc thôi.
2. Dàn ý chung bài kể lại kỉ niệm đáng nhớ
| Phần | Nội dung cần có | Gợi ý câu dẫn |
|---|---|---|
| Mở bài | Giới thiệu người thân và kỉ niệm định kể; gợi cảm xúc chung. | “Mỗi lần ngửi thấy mùi lá dong, em lại nhớ…” |
| Thân bài – hoàn cảnh | Thời gian, địa điểm, lí do xảy ra sự việc. | “Đó là một buổi chiều cuối đông năm em học lớp 4…” |
| Thân bài – diễn biến | Kể sự việc theo trình tự; có lời nói, hành động của người thân; có một “nút thắt” (khó khăn, sự cố, bất ngờ). | “Bất ngờ…”, “Đúng lúc ấy…”, “Bố khẽ nói…” |
| Thân bài – kết thúc sự việc | Sự việc được giải quyết thế nào, em cảm thấy gì ngay lúc đó. | “Khi mọi chuyện qua đi, em mới hiểu…” |
| Kết bài | Ý nghĩa của kỉ niệm, tình cảm với người thân, điều em tự hứa. | “Kỉ niệm ấy dạy em rằng…” |
3. Mẹo giúp bài văn có cảm xúc thật
- Chọn một khoảnh khắc nhỏ, đừng ôm cả năm trời. Kể “buổi tối bố dạy em đi xe đạp” sẽ sinh động hơn “những năm tháng bố chăm sóc em”.
- Dùng giác quan. Thêm một mùi hương, một âm thanh, một cảm giác trên da tay, câu chuyện sẽ sống lại ngay.
- Cho người thân “lên tiếng”. Chỉ cần một hai câu thoại đúng giọng, người đọc đã hình dung được người ấy.
- Có sự thay đổi trong em. Trước sự việc em nghĩ thế này, sau sự việc em hiểu ra điều khác. Đó chính là “đáng nhớ”.
- Giữ nhất quán ngôi kể. Đã xưng “em” thì xưng “em” từ đầu đến cuối, không đổi sang “tôi” giữa chừng.
4. Sáu bài văn mẫu kể lại kỉ niệm đáng nhớ
Bài mẫu 1: Kỉ niệm gói bánh chưng cùng bà nội
Mỗi năm, Tết đến là nhà em có rất nhiều niềm vui. Nhưng điều em nhớ nhất là cái Tết năm em học lớp 4, lần đầu tiên em được bà nội cho tự tay gói bánh chưng.
Chiều hai mươi bảy tháng Chạp, sân nhà bà trải một tấm chiếu cói lớn. Lá dong đã rửa sạch, xếp thành chồng xanh mướt; gạo nếp ngâm trắng ngần, đỗ xanh vàng óng, thịt ba chỉ ướp tiêu thơm nức. Em ngồi sát bên bà, mắt dán vào đôi bàn tay nhăn nheo mà thoăn thoắt của bà. Bà đặt khuôn gỗ, lót bốn lớp lá, rải gạo, đỗ, thịt rồi lại gạo, gấp lá, buộc lạt. Chỉ trong chốc lát đã có một chiếc bánh vuông vức như viên gạch.
“Bà ơi, cho cháu thử với!” – em năn nỉ. Bà cười móm mém, đưa khuôn cho em. Em hì hục mãi, gạo cứ rơi vãi ra chiếu, lá gấp lệch sang một bên, buộc lạt xong thì chiếc bánh méo xẹo như cái gối bị ngồi bẹp. Em xấu hổ định tháo ra. Bà giữ tay em lại: “Bánh cháu gói thì cháu luộc, cháu ăn. Méo một chút mà làm bằng cả tấm lòng thì ngon nhất nồi.”
Đêm ấy, cả nhà quây quần bên nồi bánh. Lửa reo tí tách, khói bay lên thơm mùi lá. Sáng hôm sau vớt bánh, bà cẩn thận tìm chiếc bánh méo của em, bóc ra mời cả nhà ăn trước. Ai cũng khen, dù em biết bánh hơi nhão. Em thấy lòng mình ấm áp lạ thường.
Giờ bà đã yếu, không ngồi gói bánh được lâu nữa. Nhưng mỗi khi ngửi thấy mùi lá dong, em lại nhớ bàn tay bà và lời bà dạy: làm việc gì cũng cần cả tấm lòng.
Bài mẫu 2: Buổi tối bố dạy em đi xe đạp
Chiếc xe đạp màu xanh dựng ở góc nhà đã cũ, sơn tróc vài chỗ, nhưng em chưa bao giờ muốn đổi nó. Bởi trên chiếc xe ấy có kỉ niệm em không thể nào quên với bố.
Hè năm em lên lớp 5, bố tháo hai bánh phụ ra và nói: “Con lớn rồi, phải tự giữ thăng bằng thôi.” Em run lắm. Tối nào ăn cơm xong, hai bố con cũng ra con đường bê tông trước cổng làng. Bố một tay giữ yên sau, một tay chỉ đường: “Nhìn thẳng phía trước, đừng nhìn xuống bánh xe!”
Ba buổi đầu, em ngã liên tục. Đầu gối trầy xước, rát buốt. Có tối em ném xe xuống đất, khóc: “Con không học nữa!” Bố không mắng. Bố ngồi xuống cạnh em, xắn ống quần lên chỉ một vết sẹo mờ: “Hồi bé bố ngã còn đau hơn thế. Ngã thì đứng dậy, chỉ cần con không bỏ cuộc.”
Tối thứ năm, em đạp được một đoạn dài. Gió mát thổi vào mặt, em reo lên: “Bố ơi, giữ chắc nhé!” Không có tiếng trả lời. Em quay lại thì thấy bố đứng tít đằng xa, vẫy tay cười. Hoá ra bố đã buông tay từ lúc nào. Em vừa sợ vừa sung sướng, suýt nữa thì lại ngã.
Từ đó, em hiểu bố không thể giữ yên xe cho em mãi. Bố chỉ đi bên cạnh cho đến lúc em tự vững vàng. Mỗi khi gặp bài toán khó hay việc gì làm mãi không xong, em lại nhớ con đường bê tông ấy và câu nói của bố.
Bài mẫu 3: Đêm mẹ thức trắng khi em ốm
Có những điều phải đến lúc yếu đuối nhất, mình mới nhận ra. Với em, đó là đêm em sốt cao năm lớp 3, khi mẹ thức trắng bên giường.
Hôm ấy đi học về, em thấy người nóng ran, đầu nặng như đeo đá. Đến tối, nhiệt kế chỉ gần 39 độ. Bố đang đi công tác xa, chỉ có mẹ ở nhà. Mẹ pha thuốc hạ sốt, lấy khăn ấm lau khắp người cho em. Em nằm mê man, thỉnh thoảng mở mắt lại thấy bóng mẹ in trên tường dưới ánh đèn ngủ vàng nhạt.
Nửa đêm, em sốt vọt lên, người run bần bật. Em nghe mẹ gọi điện cho bác sĩ, giọng mẹ cố giữ bình tĩnh nhưng run run. Rồi mẹ bế em lên, quấn chăn, gọi xe đưa em vào viện. Trên đường đi, mẹ áp má vào trán em, thì thầm: “Con gắng lên, có mẹ đây rồi.”
Gần sáng, cơn sốt hạ. Em tỉnh dậy, thấy mẹ ngồi gục bên mép giường, tay vẫn nắm chặt tay em. Tóc mẹ rối, mắt thâm quầng. Em khẽ cựa mình, mẹ giật mình choàng dậy, việc đầu tiên là sờ trán em rồi mỉm cười nhẹ nhõm. Nụ cười ấy em nhớ mãi.
Trước đây em hay cãi lời mẹ, cho rằng mẹ nói nhiều. Sau đêm ấy, em hiểu mỗi lời nhắc của mẹ đều xuất phát từ lo lắng. Em tự hứa sẽ ngoan hơn và biết chăm sóc mẹ những lúc mẹ mệt.
Bài mẫu 4: Buổi sáng trồng cây cùng ông ngoại
Trong vườn nhà ông ngoại có một cây bưởi cao hơn mái nhà. Ai đến chơi cũng khen bưởi ngọt, nhưng chỉ em biết cây bưởi ấy chính là “cây của em”.
Năm em sáu tuổi, một buổi sáng mùa xuân, ông dắt em ra góc vườn, đưa cho em cây bưởi con chỉ cao ngang đầu gối. Ông đào hố, em lấy chiếc xẻng nhỏ xúc đất. Ông bảo em đặt cây thật thẳng, rồi hai ông cháu vun đất, tưới nước. Em hỏi: “Bao giờ cây có quả hả ông?” Ông cười: “Khi cháu biết đọc thông thạo thì cây ra hoa.”
Từ hôm đó, mỗi lần về quê, việc đầu tiên của em là chạy ra thăm cây. Có mùa bão, cây bị gió quật nghiêng. Em khóc, tưởng cây chết. Ông lặng lẽ lấy cọc tre chống lại, buộc dây cẩn thận, rồi nói: “Cây cũng như người, gặp gió to thì cần chỗ dựa. Đứng vững rồi sẽ lớn nhanh hơn.”
Đúng như ông nói, năm em học lớp 2, cây nở những chùm hoa trắng thơm ngát. Mùa thu năm ấy, em tự tay hái quả bưởi đầu tiên đem biếu ông. Ông bổ ra, đưa em múi to nhất, đôi mắt ông lấp lánh vui.
Bây giờ cây đã lớn, còn ông thì tóc bạc trắng. Đứng dưới tán bưởi, em hiểu ông không chỉ dạy em trồng cây mà còn dạy em sự kiên nhẫn: điều gì tốt đẹp cũng cần thời gian vun đắp.
Bài mẫu 5: Lần bị lạc ở chợ phiên cùng anh trai
Anh trai em hơn em năm tuổi, hay trêu em đến phát khóc. Thế mà có một lần, chính anh khiến em thấy mình may mắn vì có anh.
Hè năm ngoái, hai anh em theo mẹ đi chợ phiên gần Tết. Chợ đông nghịt, tiếng rao, tiếng mặc cả ồn ã. Mẹ dặn anh: “Con trông em cẩn thận nhé.” Anh gật đầu nhưng mải xem hàng đồ chơi. Còn em mải ngắm một ông cụ nặn tò he, lúc ngẩng lên thì chẳng thấy mẹ, cũng chẳng thấy anh đâu.
Em hoảng hốt chạy lung tung, càng chạy càng lạc vào những dãy hàng lạ. Người lớn cao ngất xung quanh, em sợ đến mức không khóc thành tiếng. Đúng lúc ấy, em nghe tiếng gọi khản đặc: “Na ơi! Na ơi!” Anh em chen qua đám đông, mặt đỏ gay, mồ hôi nhễ nhại. Anh ôm chầm lấy em, giọng nghẹn lại: “Anh xin lỗi, tại anh mải chơi.”
Anh nắm chặt tay em suốt đường đi tìm mẹ, chặt đến mức em hơi đau nhưng không dám kêu. Về đến nhà, anh lấy tiền tiết kiệm mua tặng em con tò he hình chú gà mà em đứng ngắm lúc ở chợ.
Đến giờ anh vẫn hay trêu em. Nhưng em biết, phía sau những trò trêu chọc ấy là một người anh luôn lo lắng cho em. Con tò he đã khô cứng, em vẫn giữ trên giá sách như giữ kỉ niệm về ngày hôm ấy.
Bài mẫu 6: Lần đầu em được bế em gái
Có những kỉ niệm không ồn ào nhưng làm em lớn lên trong một khoảnh khắc. Đó là lần đầu tiên em được bế em gái mới sinh.
Khi mẹ mang thai, em hơi buồn vì nghĩ rồi bố mẹ sẽ không còn thương em nhiều như trước. Ngày bố đưa em vào bệnh viện thăm mẹ, em đi chậm rì, chẳng háo hức chút nào. Trong phòng, mẹ nằm trên giường, bên cạnh là một cái bọc chăn nhỏ xíu.
Mẹ vẫy em lại gần: “Con có muốn bế em không?” Em lúng túng ngồi xuống ghế. Bố đặt em bé vào lòng em, chỉ cách đỡ đầu và lưng. Em bé nhẹ bẫng, ấm áp, có mùi sữa thơm thơm. Đôi mắt em bé nhắm nghiền, đôi môi đỏ hồng mấp máy. Bỗng bàn tay bé xíu nắm lấy ngón tay em, nắm rất chặt.
Em ngồi yên, không dám thở mạnh. Một cảm giác lạ lắm dâng lên trong lòng, vừa thương vừa muốn che chở. Mẹ nhìn em, mỉm cười: “Từ hôm nay con là chị rồi đấy.” Em gật đầu, mắt cay cay mà không hiểu vì sao.
Về nhà, em tự dọn lại góc chơi, nhường cho em một chỗ để nôi. Những nỗi lo vớ vẩn trước kia biến mất. Em hiểu tình thương của bố mẹ không bị chia nhỏ ra, mà gia đình em có thêm một người để yêu thương. Cái nắm tay bé xíu hôm ấy là món quà đầu tiên em gái tặng em.
5. Bảng so sánh các bài mẫu – học được gì từ mỗi bài?
| Bài | Người thân | “Nút thắt” của câu chuyện | Bài học rút ra |
|---|---|---|---|
| 1 | Bà nội | Chiếc bánh méo, em định tháo ra | Làm việc bằng cả tấm lòng |
| 2 | Bố | Ngã nhiều lần, muốn bỏ cuộc | Kiên trì, tự đứng vững |
| 3 | Mẹ | Sốt cao giữa đêm, bố vắng nhà | Thấu hiểu sự hi sinh của mẹ |
| 4 | Ông ngoại | Bão quật nghiêng cây | Kiên nhẫn vun đắp |
| 5 | Anh trai | Bị lạc giữa chợ đông | Tình anh em sau vẻ ngoài trêu chọc |
| 6 | Em gái | Nỗi lo bị “chia” tình thương | Biết yêu thương, che chở |
Em thấy đấy, bài nào cũng có một khó khăn hoặc bất ngờ ở giữa. Chính chỗ “nút thắt” này làm câu chuyện hấp dẫn và làm cảm xúc ở kết bài trở nên thuyết phục.
6. Những lỗi thường gặp khi kể lại kỉ niệm
- Kể dàn trải: liệt kê nhiều việc người thân làm mà không có sự việc chính.
- Thiếu chi tiết riêng: câu như “mẹ em rất hiền, rất thương em” đúng nhưng nhạt. Hãy thay bằng một hành động cụ thể.
- Kết bài sáo rỗng: chỉ viết “em rất yêu mẹ”. Nên nói rõ em đã thay đổi hay hiểu ra điều gì.
- Chép văn mẫu nguyên xi: thầy cô dễ nhận ra. Hãy dùng bài mẫu để học cách tổ chức, còn chất liệu thì lấy từ chính cuộc sống của em.
7. Đề luyện tập tự viết
- Đề: Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) kể lại một lần em mắc lỗi và được người thân tha thứ.
Gợi ý: Nêu lỗi em mắc (làm vỡ đồ, nói dối…), phản ứng của người thân, lời khuyên của họ, cảm xúc ân hận rồi nhẹ nhõm của em. - Đề: Kể lại một chuyến đi chơi cùng gia đình mà em nhớ nhất.
Gợi ý: Chọn một sự cố trong chuyến đi (trời mưa, hỏng xe, quên đồ) và cách cả nhà vượt qua. Kết bài nêu ý nghĩa của sự gắn kết. - Đề: Hãy viết lại mở bài của Bài mẫu 2 theo cách mở bài gián tiếp khác.
Đáp án tham khảo: “Có người nói bố là người dạy ta những bước đi đầu tiên. Với em, bố còn dạy em những vòng bánh xe đầu tiên trên con đường bê tông trước cổng làng.”
Câu hỏi thường gặp
Bài kể lại kỉ niệm đáng nhớ nên dùng ngôi kể nào?
Nên dùng ngôi thứ nhất (xưng em hoặc tôi) vì đây là trải nghiệm của chính em. Ngôi kể này giúp em bộc lộ cảm xúc tự nhiên. Nhớ giữ một cách xưng hô từ đầu đến cuối bài.
Làm sao để bài văn kể kỉ niệm không bị nhạt?
Chọn một sự việc cụ thể có khó khăn hoặc bất ngờ ở giữa, thêm lời thoại của người thân, chi tiết về âm thanh, mùi vị, và cho thấy em đã thay đổi hay hiểu ra điều gì sau sự việc.
Có cần tả ngoại hình người thân trong bài không?
Chỉ cần điểm một hai nét gắn với câu chuyện, ví dụ bàn tay nhăn nheo của bà khi gói bánh. Đừng tả dài vì đề yêu cầu kể sự việc chứ không phải tả người.
Bài văn kể kỉ niệm với người thân nên dài bao nhiêu?
Với học sinh lớp 6, bài làm thường dài khoảng 400 đến 600 chữ, có đủ mở bài, thân bài, kết bài. Nếu đề chỉ yêu cầu đoạn văn thì viết khoảng 150 đến 200 chữ.