Lysin có làm đổi màu quỳ tím không? Giải thích

Trả lời nhanh

Có. Dung dịch lysin làm quỳ tím hóa xanh vì phân tử có 2 nhóm –NH₂ và chỉ 1 nhóm –COOH nên mang tính bazơ. Dung dịch axit glutamic làm quỳ tím hóa đỏ vì có 2 nhóm –COOH và 1 nhóm –NH₂. Vậy nhận định “cả hai đều làm quỳ tím đổi màu” là đúng, nhưng hai chất đổi sang hai màu khác nhau.

Đề bài và cách hiểu

Đề thường cho một loạt nhận định về amino axit, trong đó có câu: “Dung dịch lysin và axit glutamic đều làm cho quỳ tím đổi màu”. Bạn cần xét xem câu này đúng hay sai, rồi kết hợp với các nhận định còn lại để đếm số câu đúng. Ở đây ta chỉ phân tích kỹ nhận định về quỳ tím, vì đây là chỗ học sinh hay nhầm.

Quy tắc xét môi trường của amino axit

Amino axit có dạng (H₂N)_x–R–(COOH)_y. Môi trường dung dịch phụ thuộc vào việc nhóm nào “nhiều hơn”:

Điều kiện	Môi trường	Quỳ tím
x = y (ví dụ glyxin, alanin, valin)	Gần trung tính	Không đổi màu
x > y (ví dụ lysin)	Bazơ yếu	Hóa xanh
x < y (ví dụ axit glutamic)	Axit yếu	Hóa đỏ

Phân tích từng chất

Lysin

Công thức: H₂N–[CH₂]₄–CH(NH₂)–COOH (C₆H₁₄N₂O₂, M = 146). Có 2 nhóm NH₂, 1 nhóm COOH nên dung dịch có tính bazơ, quỳ tím chuyển xanh.

Axit glutamic

Công thức: HOOC–[CH₂]₂–CH(NH₂)–COOH (C₅H₉NO₄, M = 147). Có 2 nhóm COOH, 1 nhóm NH₂ nên dung dịch có tính axit, quỳ tím chuyển đỏ.

Vì sao nhận định “đều làm đổi màu” là đúng?

“Đổi màu” chỉ cần quỳ tím không còn giữ màu tím ban đầu. Xanh và đỏ đều là đổi màu.
Cả hai chất đều có số nhóm NH₂ khác số nhóm COOH, nên không chất nào trung hòa.

Lưu ý: nếu nhận định viết “đều làm quỳ tím hóa xanh” hoặc “đều làm quỳ tím hóa đỏ” thì sai, vì hai chất cho hai màu khác nhau.

Các phản ứng minh họa tính chất

Lysin thể hiện tính bazơ, phản ứng với axit theo tỉ lệ 1 : 2:

H₂N[CH₂]₄CH(NH₂)COOH + 2HCl → ClH₃N[CH₂]₄CH(NH₃Cl)COOH

Axit glutamic thể hiện tính axit, phản ứng với bazơ theo tỉ lệ 1 : 2:

HOOC[CH₂]₂CH(NH₂)COOH + 2NaOH → NaOOC[CH₂]₂CH(NH₂)COONa + 2H₂O

Mẹo nhớ nhanh và lỗi hay gặp

Mẹo: “Lysin – Lysin hai Nitơ → xanh; Glutamic hai Cacboxyl → đỏ”. Chỉ cần đếm nhóm, không cần học thuộc từng chất.
Lỗi 1: cho rằng mọi amino axit đều làm quỳ tím đổi màu. Glyxin, alanin, valin có 1 NH₂ và 1 COOH nên quỳ tím không đổi màu.
Lỗi 2: nhầm tên “axit glutamic” với chữ “axit” mà quên kiểm tra số nhóm NH₂; thực ra nó vẫn là amino axit, chỉ là có tính axit trội.
Lỗi 3: nghĩ lysin có tính axit vì tên có chữ “in”. Hãy dựa vào cấu tạo, không dựa vào tên gọi.

Bài luyện tập

Câu 1. Dãy nào gồm các dung dịch đều không làm đổi màu quỳ tím? (A) glyxin, alanin; (B) lysin, glyxin; (C) axit glutamic, alanin; (D) lysin, axit glutamic.
Đáp án: A. Glyxin và alanin đều có 1 NH₂, 1 COOH.
Câu 2. Cho 0,1 mol lysin tác dụng vừa đủ với dung dịch HCl. Tính khối lượng muối.
Đáp án: lysin phản ứng với 2 HCl nên n_HCl = 0,2 mol; m = 0,1 × 146 + 0,2 × 36,5 = 14,6 + 7,3 = 21,9 g.
Câu 3. Cho 0,1 mol axit glutamic tác dụng vừa đủ với NaOH. Tính khối lượng muối.
Đáp án: n_NaOH = 0,2 mol, tạo 0,2 mol H₂O; m = 14,7 + 0,2 × 40 − 0,2 × 18 = 14,7 + 8 − 3,6 = 19,1 g.

Câu hỏi thường gặp

Lysin có làm đổi màu quỳ tím không?

Có. Lysin có 2 nhóm NH2 và 1 nhóm COOH nên dung dịch có tính bazơ yếu, làm quỳ tím hóa xanh.

Axit glutamic làm quỳ tím chuyển màu gì?

Axit glutamic có 2 nhóm COOH và 1 nhóm NH2 nên làm quỳ tím hóa đỏ.

Amino axit nào không làm đổi màu quỳ tím?

Các amino axit có số nhóm NH2 bằng số nhóm COOH như glyxin, alanin, valin không làm đổi màu quỳ tím.

Lysin phản ứng với HCl theo tỉ lệ mol nào?

Theo tỉ lệ 1 : 2 vì lysin có 2 nhóm NH2, mỗi nhóm kết hợp với một phân tử HCl.