Trả lời nhanh
Đáp án đúng là A. Cực. Trên Trái Đất, lượng mưa giảm dần từ xích đạo về hai cực và vùng cực mưa ít nhất. Không khí ở đây rất lạnh nên chứa rất ít hơi nước, nước bốc hơi yếu, lại thường xuyên chịu khí áp cao (không khí giáng xuống), vì thế hầu như không hình thành mưa.
Đề bài
Trên Trái Đất, mưa ít nhất ở vùng nào?
- A. Cực.
- B. Ôn đới.
- C. Xích đạo.
- D. Chí tuyến.
Đáp án: A. Cực
Lượng mưa thay đổi thế nào từ xích đạo về cực?
Câu hỏi này kiểm tra quy luật phân bố mưa theo vĩ độ. Em hãy hình dung đi từ xích đạo lên cực, lượng mưa không giảm đều mà lên xuống theo từng đới khí áp:
| Vùng (theo vĩ độ) | Lượng mưa | Đai khí áp chi phối | Nguyên nhân chính |
|---|---|---|---|
| Xích đạo | Nhiều nhất | Áp thấp xích đạo | Nhiệt độ cao, nước bốc hơi mạnh, không khí bốc lên cao ngưng tụ gây mưa |
| Hai chí tuyến | Tương đối ít | Áp cao cận chí tuyến | Không khí giáng xuống, khô; diện tích lục địa lớn, nhiều hoang mạc |
| Ôn đới | Nhiều | Áp thấp ôn đới | Gió Tây ôn đới mang hơi ẩm từ đại dương vào, có frông ôn đới hoạt động |
| Hai cực | Ít nhất | Áp cao cực | Rất lạnh, hơi nước ít, bốc hơi kém, không khí giáng xuống |
Như vậy, đường biểu diễn lượng mưa theo vĩ độ có hai “đỉnh” (xích đạo, ôn đới) và hai “đáy” (chí tuyến, cực), trong đó đáy thấp nhất nằm ở vùng cực.
Giải thích từng phương án
- A. Cực – đúng. Nhiệt độ quanh năm rất thấp làm không khí chỉ giữ được lượng hơi nước rất nhỏ. Thêm vào đó, khí áp cao khiến không khí đi xuống, khó ngưng tụ thành mây mưa. Vùng nội địa châu Nam Cực khô đến mức được xem là một “hoang mạc lạnh”.
- B. Ôn đới – sai. Đây là đới mưa nhiều thứ hai sau xích đạo nhờ gió Tây ôn đới thổi từ biển vào và nhiều frông.
- C. Xích đạo – sai. Đây là nơi mưa nhiều nhất Trái Đất.
- D. Chí tuyến – sai, nhưng dễ nhầm. Vùng chí tuyến mưa ít, có các hoang mạc lớn như Xa-ha-ra. Tuy nhiên, xét chung cả đới, lượng mưa ở đây vẫn nhiều hơn vùng cực, vì không khí nóng chứa được nhiều hơi nước hơn và ven biển vẫn có mưa.
Kiến thức cần nhớ: sự phân bố mưa trên Trái Đất
Lượng mưa trên Trái Đất phân bố không đều, theo hai quy luật chính:
- Theo vĩ độ: mưa nhiều nhất ở xích đạo; tương đối ít ở hai chí tuyến; nhiều ở hai đới ôn hoà; càng về cực càng ít. Quy luật này gắn chặt với các đai khí áp: nơi áp thấp mưa nhiều, nơi áp cao mưa ít.
- Theo vị trí gần hay xa đại dương: ở cùng một vĩ độ, vùng ven biển thường mưa nhiều hơn vùng sâu trong lục địa. Ngoài ra, bờ có dòng biển nóng mưa nhiều, bờ có dòng biển lạnh mưa ít; sườn đón gió mưa nhiều hơn sườn khuất gió.
Mẹo nhớ nhanh: “Xích đạo – ướt nhất; chí tuyến – khô; ôn đới – ướt; cực – khô nhất”. Đọc theo nhịp ướt – khô – ướt – khô từ xích đạo lên cực là em không thể quên.
Nếu câu hỏi hỏi về nhân tố gây mưa ít (dòng biển lạnh, khí áp cao…) thay vì vùng mưa ít, em xem thêm bài Nơi nào sau đây có mưa ít? và Nhân tố nào thường gây ra mưa nhiều?.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “chí tuyến” vì nghĩ đến hoang mạc nóng. Hãy nhớ: hoang mạc chỉ chiếm một phần đới chí tuyến, còn vùng cực khô trên diện rộng hơn.
- Nhầm “ôn đới” là nơi ít mưa vì khí hậu mát. Thực tế ôn đới mưa khá nhiều nhờ gió Tây và frông.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Trên Trái Đất, mưa nhiều nhất ở vùng nào?
- A. Xích đạo
- B. Chí tuyến
- C. Ôn đới
- D. Cực
Đáp án: A. Xích đạo nóng, bốc hơi mạnh, là khu vực áp thấp nên không khí ẩm bốc lên gây mưa quanh năm.
Câu 2. Vùng chí tuyến mưa tương đối ít chủ yếu do
- A. nhiệt độ quá thấp
- B. chịu ảnh hưởng của đai áp cao
- C. có frông hoạt động mạnh
- D. nằm gần dòng biển nóng
Đáp án: B. Áp cao cận chí tuyến làm không khí giáng xuống, khô và khó ngưng tụ.
Câu 3. Ở đới ôn hoà, lượng mưa tương đối nhiều chủ yếu nhờ tác động của
- A. gió Mậu dịch
- B. gió Tây ôn đới và frông
- C. gió Đông cực
- D. áp cao cực
Đáp án: B. Gió Tây ôn đới mang hơi ẩm từ đại dương vào, gặp frông thì bị nâng lên gây mưa.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao vùng cực mưa ít nhất?
Vì nhiệt độ rất thấp nên không khí chứa rất ít hơi nước, bốc hơi yếu, đồng thời vùng cực là khu vực áp cao, không khí giáng xuống nên khó ngưng tụ thành mưa.
Vùng nào trên Trái Đất mưa nhiều nhất?
Vùng xích đạo mưa nhiều nhất, tiếp theo là hai đới ôn hoà.
Vì sao vùng chí tuyến mưa ít?
Vùng chí tuyến chịu ảnh hưởng của đai áp cao cận chí tuyến, không khí giáng xuống khô, lại có diện tích lục địa lớn nên hình thành nhiều hoang mạc.
Lượng mưa phân bố theo vĩ độ như thế nào?
Mưa nhiều nhất ở xích đạo, tương đối ít ở hai chí tuyến, nhiều ở hai đới ôn hoà và ít nhất ở hai cực.