Trả lời nhanh
Nội dung chính của “Bài học đường đời đầu tiên” (trích Dế Mèn phiêu lưu ký, Tô Hoài): Dế Mèn là chàng dế khỏe đẹp nhưng kiêu căng, xốc nổi. Vì trêu chị Cốc, Mèn khiến Dế Choắt bị mổ chết oan. Hối hận, Mèn rút ra bài học: không nên kiêu ngạo, hung hăng, coi thường người khác và phải biết suy nghĩ trước khi hành động.
Nội dung chính của văn bản
Đoạn trích kể bằng ngôi thứ nhất: chính Dế Mèn tự kể lại câu chuyện của mình. Nhờ vậy, ta vừa thấy sự đắc ý của nhân vật lúc đầu, vừa thấy nỗi ăn năn về sau.
- Chân dung Dế Mèn: một chàng dế thanh niên cường tráng, đôi càng mẫm bóng, cánh dài, râu uốn cong, đi đứng oai vệ. Mèn rất tự hào về vẻ ngoài và sức mạnh của mình.
- Tính cách: kiêu căng, hợm hĩnh, hay lên mặt với hàng xóm; coi thường Dế Choắt vì Choắt gầy yếu, ốm o.
- Biến cố: Mèn nghịch dại, đem chị Cốc ra làm trò trêu rồi chui tọt vào hang. Chị Cốc không thấy Mèn, trút giận lên Dế Choắt ở hang bên cạnh.
- Hậu quả: Choắt bị mổ trọng thương, qua đời. Mèn đau đớn, ân hận, nhớ lời khuyên của bạn và nhận ra lỗi của mình.
- Bài học: sống phải khiêm tốn, biết nghĩ trước khi làm, biết quan tâm bạn bè; thói huênh hoang có thể gây hậu quả không sửa chữa được.
Bố cục: 2 phần
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| Phần 1 | Bức tranh tự họa của Dế Mèn: vẻ đẹp cường tráng và thói kiêu căng, coi thường Dế Choắt. |
| Phần 2 | Mèn trêu chị Cốc, Choắt chết oan, Mèn hối hận và rút ra bài học đường đời đầu tiên. |
Cách chia này theo diễn biến tâm lí: từ tự mãn đến hối lỗi. Khi làm bài, các em chỉ cần nắm hai mạch ấy là không bị rối.
Tóm tắt ngắn (tự viết lại)
Bản 1 (3–4 câu): Dế Mèn khỏe mạnh, đẹp trai nhưng ngạo mạn, hay bắt nạt Dế Choắt yếu đuối. Một hôm Mèn hát trêu chị Cốc rồi trốn vào hang. Chị Cốc nổi giận, mổ nhầm Choắt khiến bạn chết. Mèn hối hận và hiểu mình đã học được một bài học đắt giá.
Bản 2 (chi tiết hơn): Mèn sống một mình ở hang riêng, ăn uống điều độ nên lớn nhanh, coi mình là tay võ nghệ giỏi. Cậu chê hang Choắt, chê dáng Choắt gầy gò và thường lên giọng với bạn. Sau lần trêu chị Cốc, Choắt thành người chịu tai họa thay. Trước khi mất, Choắt khuyên Mèn bỏ thói hung hăng, bậy bạ và đừng hành động thiếu suy nghĩ. Mèn đứng lặng bên mộ bạn, tự nhìn lại mình.
Nghệ thuật nổi bật
- Kể theo ngôi thứ nhất, giúp bộc lộ trực tiếp suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật.
- Nhân hóa: loài vật có suy nghĩ, lời nói, tình cảm như con người (đặc trưng truyện đồng thoại).
- Miêu tả sinh động bằng từ láy, động từ mạnh, tính từ giàu hình ảnh, so sánh.
- Ngôn ngữ giàu chất đời sống, giọng điệu hóm hỉnh ở đầu, trầm lắng ở cuối.
Ý nghĩa của văn bản
Câu chuyện không chỉ nói chuyện loài dế. Nó nhắc chúng ta: ai cũng có lúc tự đắc, nhưng điều quan trọng là biết nhận lỗi và sửa mình. Trò đùa vô ý thức có thể làm đau, thậm chí hại người vô tội.
Mẹo nhớ: “Đẹp + kiêu → trêu → chết oan → hối hận → bài học”. Chuỗi năm ý này gần như là cả cốt truyện.
Lỗi sai thường gặp
- Viết rằng chị Cốc cố ý mổ Choắt vì ghét Choắt. Thực ra chị nhầm Choắt là kẻ trêu mình.
- Nhầm “bài học” là chỉ “đừng trêu chị Cốc”. Bài học rộng hơn: đừng kiêu căng, hung hăng, phải biết nghĩ trước khi làm.
- Nhầm ngôi kể: văn bản kể ở ngôi thứ nhất (Mèn xưng “tôi”), không phải ngôi thứ ba.
Câu hỏi ôn tập có đáp án
- Văn bản thuộc thể loại gì?
Truyện đồng thoại, trích từ tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu ký của Tô Hoài. - Vì sao Dế Choắt chết?
Do Mèn trêu chị Cốc rồi trốn; chị Cốc trút giận lên Choắt khiến Choắt bị thương nặng. Nguyên nhân gốc là sự nghịch dại, thiếu suy nghĩ của Mèn. - Em rút ra điều gì cho bản thân?
Gợi ý: không nên khoe khoang, coi thường bạn; trước khi đùa cần nghĩ xem có làm ai bị tổn thương không; khi mắc lỗi phải dũng cảm nhận và sửa.
Xem thêm các bài cùng chủ đề
- Soạn bài Bài học đường đời đầu tiên (Chân trời sáng tạo)
- Tác giả, bố cục, tóm tắt, dàn ý
- Các mẫu tóm tắt ngắn gọn
- Bố cục bài Bài học đường đời đầu tiên
- 25 câu trắc nghiệm Bài học đường đời đầu tiên
Câu hỏi thường gặp
Nội dung chính của Bài học đường đời đầu tiên là gì?
Văn bản kể về Dế Mèn khỏe đẹp nhưng kiêu căng, vì trêu chị Cốc mà gây ra cái chết của Dế Choắt. Mèn hối hận và rút ra bài học về sự khiêm tốn, biết suy nghĩ trước khi hành động.
Bài học đường đời đầu tiên có mấy phần?
Văn bản có thể chia 2 phần: phần 1 là bức tranh tự họa của Dế Mèn và thói kiêu căng; phần 2 là chuyện trêu chị Cốc, cái chết của Choắt và bài học Mèn rút ra.
Tác giả Bài học đường đời đầu tiên là ai?
Tác giả là nhà văn Tô Hoài. Đoạn trích nằm ở chương đầu của truyện đồng thoại Dế Mèn phiêu lưu ký.
Bài học Dế Mèn rút ra là gì?
Không nên kiêu căng, hung hăng, coi thường người khác; phải biết nghĩ trước khi làm và biết quan tâm, đối xử tử tế với bạn bè xung quanh.