Trả lời nhanh
Việt Nam và ASEAN có quan hệ từ chỗ căng thẳng, đối đầu (thập niên 1970–1980) chuyển sang đối thoại, hợp tác từ cuối thập niên 1980. Ngày 28/7/1995, Việt Nam trở thành thành viên thứ 7 của ASEAN. Từ đó Việt Nam tham gia tích cực, đóng góp xây dựng Cộng đồng ASEAN và nhận được nhiều lợi ích về kinh tế, an ninh, vị thế quốc tế.
1. Bài viết ngắn gọn (dùng để ghi vào vở, khoảng 150 chữ)
Trước năm 1990, do sự khác biệt về chế độ chính trị và bối cảnh Chiến tranh lạnh, nhất là vấn đề Campuchia, quan hệ Việt Nam – ASEAN còn căng thẳng. Khi vấn đề Campuchia được giải quyết bằng chính trị và Chiến tranh lạnh kết thúc, hai bên chuyển sang đối thoại, hợp tác. Năm 1992, Việt Nam tham gia Hiệp ước Bali (Hiệp ước thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á) với tư cách quan sát viên. Ngày 28/7/1995, Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN.
Từ đó, Việt Nam tích cực tham gia các lĩnh vực hợp tác, đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch ASEAN (năm 2010 và 2020), cùng các nước xây dựng Cộng đồng ASEAN (hình thành cuối năm 2015). Việt Nam vừa hưởng lợi từ hợp tác, vừa góp phần giữ hoà bình, ổn định khu vực.
2. Các mốc quan trọng cần nhớ
| Thời gian | Sự kiện |
|---|---|
| 8/8/1967 | ASEAN thành lập tại Băng Cốc (Thái Lan) với 5 nước: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan |
| Cuối thập niên 1980 | Quan hệ chuyển từ đối đầu sang đối thoại, hợp tác |
| 1992 | Việt Nam tham gia Hiệp ước Bali, là quan sát viên của ASEAN |
| 28/7/1995 | Việt Nam là thành viên thứ 7 của ASEAN |
| 1996 | Việt Nam tham gia Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) |
| 12/1998 | Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 6 tổ chức tại Hà Nội |
| 2010, 2020 | Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN |
| 31/12/2015 | Cộng đồng ASEAN chính thức hình thành |
Mẹo nhớ: “67 lập – 95 vào – 15 thành cộng đồng”. Nhớ thêm: sau Việt Nam là Lào, Myanmar (1997) và Campuchia (1999) gia nhập, đưa ASEAN thành 10 nước. Ngoài ra, Timor-Leste được kết nạp năm 2025, là thành viên thứ 11.
3. Vì sao quan hệ thay đổi từ đối đầu sang hợp tác?
- Bối cảnh quốc tế: Chiến tranh lạnh chấm dứt, xu thế hoà bình, hợp tác và phát triển lên cao.
- Vấn đề Campuchia được giải quyết: loại bỏ trở ngại lớn nhất giữa hai bên.
- Nhu cầu của cả hai phía: Việt Nam thực hiện đường lối Đổi mới (1986), muốn mở rộng quan hệ đối ngoại; ASEAN muốn một Đông Nam Á hoà bình, đoàn kết.
4. Vai trò và đóng góp của Việt Nam trong ASEAN
- Tham gia xây dựng và thực hiện các chương trình hợp tác về chính trị – an ninh, kinh tế, văn hoá – xã hội.
- Cùng các nước thúc đẩy việc hình thành Cộng đồng ASEAN dựa trên ba trụ cột.
- Đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên, tổ chức nhiều hội nghị, nêu các sáng kiến để ASEAN đoàn kết và chủ động thích ứng (năm 2020 trong bối cảnh đại dịch Covid-19).
- Chủ trương giải quyết tranh chấp, nhất là vấn đề Biển Đông, bằng biện pháp hoà bình, dựa trên luật pháp quốc tế; ủng hộ việc xây dựng Bộ quy tắc ứng xử (COC) hiệu quả.
5. Lợi ích và thách thức đối với Việt Nam
Lợi ích: mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, thúc đẩy hội nhập kinh tế; có môi trường hoà bình để phát triển; nâng cao vị thế quốc tế; có thêm tiếng nói trong các vấn đề khu vực.
Thách thức: chênh lệch trình độ phát triển giữa các nước; cạnh tranh kinh tế gay gắt; yêu cầu giữ vững độc lập, tự chủ và bản sắc văn hoá khi hội nhập; các vấn đề an ninh phi truyền thống và tranh chấp trên Biển Đông.
6. Lỗi sai thường gặp
- Nhầm năm gia nhập: 1995 (không phải 1967 – đó là năm ASEAN ra đời, cũng không phải 1992 – năm Việt Nam là quan sát viên).
- Nhầm “thành viên thứ 7” với “thành viên thứ 6” (Brunei gia nhập năm 1984 là thành viên thứ 6).
- Viết rằng Việt Nam là một trong các nước sáng lập ASEAN – sai, Việt Nam gia nhập sau.
7. Luyện tập
- Điền khuyết: Việt Nam gia nhập ASEAN vào ngày ___, trở thành thành viên thứ ___. Đáp án: 28/7/1995; thứ 7.
- Nêu hai nguyên nhân khiến quan hệ Việt Nam – ASEAN chuyển sang hợp tác. Gợi ý: Chiến tranh lạnh kết thúc, vấn đề Campuchia được giải quyết; Việt Nam Đổi mới, mở rộng quan hệ đối ngoại.
- Kể tên ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN. Đáp án: Cộng đồng Chính trị – An ninh, Cộng đồng Kinh tế, Cộng đồng Văn hoá – Xã hội.
Nếu đề yêu cầu “trình bày ngắn gọn”, em hãy bám bộ khung: bối cảnh → mốc 1995 → đóng góp → ý nghĩa, mỗi ý 1–2 câu là đủ.
Câu hỏi thường gặp
Việt Nam gia nhập ASEAN năm nào?
Việt Nam gia nhập ASEAN ngày 28/7/1995, là thành viên thứ 7 của tổ chức này.
Việt Nam có phải nước sáng lập ASEAN không?
Không. ASEAN được thành lập năm 1967 bởi 5 nước: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan. Việt Nam gia nhập sau, vào năm 1995.
Việt Nam từng làm Chủ tịch ASEAN những năm nào?
Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010 và năm 2020.
Gia nhập ASEAN mang lại lợi ích gì cho Việt Nam?
Việt Nam mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, có môi trường hoà bình, ổn định để phát triển và nâng cao vị thế trong khu vực và quốc tế.