Trả lời nhanh
Đáp án: Áp dụng pháp luật. Ba hình thức còn lại (sử dụng, thi hành, tuân thủ pháp luật) đều do cá nhân, tổ chức thực hiện. Riêng áp dụng pháp luật chỉ do cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền thực hiện, nhằm ra quyết định làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ pháp luật cụ thể.
Đề bài và cách hiểu đề
Câu hỏi thường gặp: «Hình thức thực hiện pháp luật nào dưới đây có chủ thể thực hiện khác với các hình thức còn lại?». Bốn phương án thường là bốn hình thức thực hiện pháp luật: sử dụng, thi hành, tuân thủ, áp dụng pháp luật. Vì chỉ có đúng bốn hình thức nên bạn chỉ cần xác định hình thức nào «lệch pha» về chủ thể.
Chú ý cụm «chủ thể thực hiện». Đề không hỏi về nội dung hành vi (làm hay không làm) mà hỏi ai là người thực hiện.
Vì sao áp dụng pháp luật là đáp án đúng?
- Sử dụng pháp luật: cá nhân, tổ chức làm những gì pháp luật cho phép (thực hiện quyền). Chủ thể: cá nhân, tổ chức.
- Thi hành pháp luật: cá nhân, tổ chức làm những gì pháp luật quy định phải làm (thực hiện nghĩa vụ). Chủ thể: cá nhân, tổ chức.
- Tuân thủ pháp luật: cá nhân, tổ chức không làm những điều pháp luật cấm. Chủ thể: cá nhân, tổ chức.
- Áp dụng pháp luật: cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền căn cứ vào pháp luật để ra quyết định cụ thể. Chủ thể: cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền.
Như vậy ba hình thức đầu cùng nhóm chủ thể (cá nhân, tổ chức nói chung), còn áp dụng pháp luật đứng riêng một nhóm.
Bảng so sánh bốn hình thức
| Hình thức | Chủ thể | Bản chất hành vi | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Sử dụng pháp luật | Cá nhân, tổ chức | Làm điều được phép (quyền) | Công dân đủ tuổi đi bầu cử, khiếu nại |
| Thi hành pháp luật | Cá nhân, tổ chức | Làm điều bắt buộc (nghĩa vụ) | Doanh nghiệp nộp thuế đúng hạn |
| Tuân thủ pháp luật | Cá nhân, tổ chức | Không làm điều bị cấm | Người lái xe không vượt đèn đỏ |
| Áp dụng pháp luật | Cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền | Ra quyết định cụ thể theo trình tự luật định | Chủ tịch UBND xã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong phạm vi thẩm quyền |
Mẹo nhớ nhanh
- Ba hình thức «S – T – T» (Sử dụng, Thi hành, Tuân thủ) là việc của mọi người dân và tổ chức.
- «Áp dụng» nghe như «cầm quyền áp xuống»: chỉ nhà nước (qua cơ quan, công chức có thẩm quyền) mới làm được.
- Thấy từ «ra quyết định», «xử phạt», «xét xử», «cấp giấy phép» do cơ quan nhà nước làm → nghĩ ngay đến áp dụng pháp luật.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm theo hành vi: thấy «không làm gì cả» ở tuân thủ nên cho đó là khác biệt. Thực ra đề hỏi về chủ thể, không phải kiểu hành vi.
- Nhầm cán bộ nào làm cũng là áp dụng: một cán bộ công an tự đội mũ bảo hiểm khi đi xe là tuân thủ/thi hành pháp luật với tư cách công dân. Chỉ khi người đó dùng thẩm quyền để xử lý vụ việc mới là áp dụng pháp luật.
- Cho rằng tổ chức nào cũng áp dụng được: doanh nghiệp tư nhân sa thải nhân viên theo nội quy là thực hiện quyền của mình, không phải áp dụng pháp luật theo nghĩa nhà nước.
Luyện tập
- Tình huống: Toà án nhân dân xét xử và tuyên một bị cáo phạm tội trộm cắp tài sản. Đây là hình thức nào?
Đáp án: Áp dụng pháp luật, vì toà án là cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra bản án cụ thể. - Tình huống: Anh B đến cơ quan có thẩm quyền đăng ký kinh doanh hộ cá thể theo quyền tự do kinh doanh. Anh B thực hiện hình thức nào?
Đáp án: Sử dụng pháp luật (làm điều pháp luật cho phép). Cơ quan đăng ký cấp giấy chứng nhận mới là áp dụng pháp luật. - Tình huống: Bà C kinh doanh và nộp thuế đầy đủ theo quy định. Hình thức nào?
Đáp án: Thi hành pháp luật (nghĩa vụ phải làm). Chủ thể là cá nhân nên không phải áp dụng pháp luật.
Tổng kết
Khi đề hỏi hình thức có chủ thể khác với các hình thức còn lại, hãy chọn áp dụng pháp luật: chủ thể là cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền, còn sử dụng, thi hành, tuân thủ pháp luật do cá nhân, tổ chức thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
Hình thức thực hiện pháp luật nào có chủ thể khác với các hình thức còn lại?
Áp dụng pháp luật, vì chủ thể là cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền; sử dụng, thi hành, tuân thủ pháp luật do cá nhân, tổ chức thực hiện.
Có mấy hình thức thực hiện pháp luật?
Có bốn hình thức: sử dụng pháp luật, thi hành pháp luật, tuân thủ pháp luật và áp dụng pháp luật.
Áp dụng pháp luật khác ba hình thức còn lại ở điểm nào?
Áp dụng pháp luật do cơ quan, công chức có thẩm quyền thực hiện và dẫn tới quyết định cụ thể làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ pháp luật; ba hình thức kia là hành vi của cá nhân, tổ chức.
Cảnh sát giao thông xử phạt người vi phạm là hình thức nào?
Là áp dụng pháp luật, vì cảnh sát giao thông dùng thẩm quyền được giao để ra quyết định xử phạt cụ thể.