Trả lời nhanh
Muốn biết nhà kiến cách nhà cành cam và nhà sâu bao nhiêu đề-xi-mét (dm), em nhìn hình vẽ, đọc số đo ghi trên đoạn đường nối từng cặp nhà. Nếu hai nhà nằm cùng phía thì lấy số lớn trừ số bé; nếu nằm hai phía của kiến thì cộng lại. Kết quả luôn viết kèm đơn vị dm.
Đề bài này thường đi kèm một hình vẽ ba ngôi nhà (kiến, cành cam, sâu) trên cùng một con đường, có ghi số đo bằng đề-xi-mét. Vì bản đề ở đây không kèm hình nên bài viết dùng một ví dụ tự đặt để em nắm cách làm; em chỉ cần thay số theo hình trong sách của mình.
Đề-xi-mét là gì?
- Đề-xi-mét viết tắt là dm, là một đơn vị đo độ dài.
- 1 dm = 10 cm.
- 1 m = 10 dm.
Mẹo nhớ: gang tay của em dài chừng 1 dm, một cây thước kẻ học sinh dài khoảng 2 dm.
Ví dụ minh hoạ (số liệu tự đặt)
Giả sử trên một con đường thẳng, nhà kiến ở vạch 0 dm, nhà cành cam ở vạch 3 dm, nhà sâu ở vạch 8 dm.
- Nhà kiến cách nhà cành cam: 3 − 0 = 3 (dm).
- Nhà kiến cách nhà sâu: 8 − 0 = 8 (dm).
- Nhà cành cam cách nhà sâu: 8 − 3 = 5 (dm).
Kiểm tra lại: 3 dm + 5 dm = 8 dm, đúng bằng khoảng cách từ kiến đến sâu. Cách kiểm tra này giúp em phát hiện ngay nếu tính nhầm.
Các bước giải bài dạng này
- Đọc kĩ câu hỏi: hỏi cách nhà nào, nhà nào (ở đây là hai khoảng cách riêng: kiến – cành cam và kiến – sâu).
- Tìm số đo trên hình: xem số ghi trên từng đoạn đường hoặc vạch chia.
- Chọn phép tính: số đo ghi sẵn từ kiến thì đọc luôn; số đo ghi chia thành từng đoạn nối tiếp thì cộng các đoạn.
- Viết đáp số có đơn vị: ví dụ “Nhà kiến cách nhà cành cam 3 dm và cách nhà sâu 8 dm”.
Khi nào cộng, khi nào trừ?
| Tình huống | Phép tính |
|---|---|
| Biết đoạn kiến – cam và cam – sâu, cần tìm kiến – sâu (ba nhà nối tiếp) | Cộng |
| Biết kiến – sâu và kiến – cam, cần tìm cam – sâu | Trừ |
| Đề cho số đo cm hoặc m | Đổi về cùng đơn vị rồi mới tính |
Lỗi sai thường gặp
- Quên ghi đơn vị dm ở đáp số.
- Cộng nhầm hai khoảng cách khi hai nhà ở cùng một phía của nhà kiến (lúc đó phải trừ).
- Trả lời thiếu một vế: câu hỏi có hai ý nên đáp số cũng phải có hai khoảng cách.
- Lẫn dm với cm: 3 dm là 30 cm chứ không phải 3 cm.
Bài luyện tập
Bài 1. Nhà ong cách nhà bướm 4 dm, nhà bướm cách nhà dế 6 dm (ba nhà nối tiếp trên một đường thẳng). Nhà ong cách nhà dế bao nhiêu dm?
Đáp án: 4 + 6 = 10 (dm). Chú ý 10 dm = 1 m.
Bài 2. Nhà kiến cách nhà sâu 9 dm, cách nhà cành cam 4 dm (cùng một phía). Nhà cành cam cách nhà sâu bao nhiêu dm?
Đáp án: 9 − 4 = 5 (dm).
Bài 3. Đổi: 20 cm = … dm; 6 dm = … cm.
Đáp án: 20 cm = 2 dm; 6 dm = 60 cm.
Câu hỏi thường gặp
1 đề-xi-mét bằng bao nhiêu xăng-ti-mét?
1 dm = 10 cm, và 10 dm = 1 m.
Muốn tìm khoảng cách giữa hai nhà trên cùng một đường thẳng thì làm thế nào?
Nếu biết vị trí của hai nhà so với cùng một mốc thì lấy số lớn trừ số bé; nếu biết các đoạn nối tiếp nhau thì cộng các đoạn lại.
Đáp số bài này có cần ghi đơn vị không?
Có. Đáp số phải ghi kèm đơn vị dm, ví dụ: nhà kiến cách nhà cành cam 3 dm.
Số đo trong bài này là bao nhiêu?
Số đo cụ thể nằm trong hình vẽ của đề. Bài viết dùng ví dụ tự đặt để minh hoạ, em hãy thay bằng số trên hình của mình.