Trả lời nhanh
Nguyên tử hydrogen gồm hạt nhân có 1 proton (không có neutron) và 1 electron chuyển động quanh hạt nhân ở lớp thứ nhất. Nguyên tử carbon có hạt nhân gồm 6 proton và 6 neutron, vỏ có 6 electron: lớp trong có 2 electron, lớp ngoài có 4 electron. Cả hai nguyên tử đều trung hoà về điện vì số proton bằng số electron.
Cách quan sát mô hình nguyên tử
Khi nhìn mô hình nguyên tử, em hãy đọc theo ba bước: tìm hạt nhân ở giữa, đếm các hạt trong hạt nhân, rồi đếm electron trên từng vòng (lớp) bên ngoài.
- Hạt nhân nằm ở tâm, mang điện tích dương, gồm proton (p, mang điện dương) và neutron (n, không mang điện).
- Vỏ nguyên tử gồm các electron (e, mang điện âm) chuyển động xung quanh hạt nhân và xếp thành từng lớp.
- Nguyên tử trung hoà về điện nên số proton = số electron.
Cấu tạo nguyên tử hydrogen
- Hạt nhân: 1 proton, không có neutron (dạng hydrogen phổ biến nhất), điện tích hạt nhân là +1.
- Vỏ: 1 electron, nằm ở lớp thứ nhất, cũng là lớp ngoài cùng.
- Đây là nguyên tử đơn giản nhất và nhẹ nhất trong các nguyên tử, khối lượng khoảng 1 amu.
Cấu tạo nguyên tử carbon
- Hạt nhân: 6 proton và 6 neutron, điện tích hạt nhân là +6.
- Vỏ: 6 electron xếp thành 2 lớp. Lớp thứ nhất (gần hạt nhân) có tối đa 2 electron nên chứa đủ 2; 4 electron còn lại ở lớp thứ hai.
- Khối lượng nguyên tử xấp xỉ 12 amu (6 proton + 6 neutron, khối lượng electron rất nhỏ nên bỏ qua).
Bảng so sánh nhanh
| Nội dung | Nguyên tử hydrogen | Nguyên tử carbon |
|---|---|---|
| Số proton | 1 | 6 |
| Số neutron | 0 | 6 |
| Số electron | 1 | 6 |
| Số lớp electron | 1 | 2 |
| Electron ở lớp ngoài cùng | 1 | 4 |
| Điện tích hạt nhân | +1 | +6 |
Vì sao nguyên tử trung hoà về điện?
Mỗi proton mang một đơn vị điện tích dương, mỗi electron mang một đơn vị điện tích âm có độ lớn bằng nhau. Số proton bằng số electron nên tổng điện tích dương và âm triệt tiêu nhau, nguyên tử không mang điện. Neutron không mang điện nên không ảnh hưởng đến điều này.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo: số proton chính là số hiệu nguyên tử (hydrogen là 1, carbon là 6), cũng là số electron của nguyên tử đó.
- Lỗi 1: cho rằng nguyên tử hydrogen có neutron. Dạng phổ biến chỉ có 1 proton và 1 electron.
- Lỗi 2: xếp cả 6 electron của carbon vào một lớp. Lớp 1 chỉ chứa tối đa 2 electron.
- Lỗi 3: cho electron nằm trong hạt nhân. Electron ở vỏ, ngoài hạt nhân.
Bài luyện tập
- Một nguyên tử có 6 proton, 6 neutron. Nó có bao nhiêu electron và mấy lớp electron?
Đáp án: 6 electron (bằng số proton); xếp thành 2 lớp (2 + 4). Đó là nguyên tử carbon. - Vì sao khối lượng nguyên tử carbon gần bằng 12 amu?
Đáp án: khối lượng tập trung ở hạt nhân gồm 6 proton và 6 neutron, mỗi hạt nặng khoảng 1 amu; khối lượng electron quá nhỏ nên bỏ qua. - Nguyên tử hydrogen mất đi electron duy nhất thì còn lại hạt gì và mang điện gì?
Đáp án: còn lại 1 proton, mang điện tích dương (+1), vì còn 1 proton nhưng không còn electron.
Câu hỏi thường gặp
Nguyên tử hydrogen có bao nhiêu proton, neutron, electron?
Dạng phổ biến nhất của nguyên tử hydrogen có 1 proton, 0 neutron và 1 electron.
Nguyên tử carbon có mấy lớp electron?
Có 2 lớp electron: lớp thứ nhất có 2 electron, lớp thứ hai có 4 electron, tổng cộng 6 electron.
Vì sao nguyên tử trung hoà về điện?
Vì số proton mang điện dương bằng số electron mang điện âm, còn neutron không mang điện nên tổng điện tích bằng 0.
Khối lượng nguyên tử tập trung ở đâu?
Hầu hết khối lượng nằm ở hạt nhân (proton và neutron); khối lượng electron rất nhỏ nên thường bỏ qua.