Trả lời nhanh
Mặt cắt có 2 loại: mặt cắt rời và mặt cắt chập. Mặt cắt rời được vẽ ngoài hình chiếu, đường bao nét liền đậm, dùng khi hình dạng mặt cắt cần thể hiện rõ hoặc khá phức tạp. Mặt cắt chập được vẽ ngay trên hình chiếu, đường bao nét liền mảnh, dùng khi mặt cắt đơn giản và không làm rối bản vẽ.
Mặt cắt là gì?
Tưởng tượng em dùng một con dao cắt ngang củ cà rốt rồi nhìn vào miếng cắt. Trong vẽ kĩ thuật, người ta cũng làm như vậy: dùng một mặt phẳng cắt vật thể, rồi chỉ vẽ phần hình nằm đúng trong mặt phẳng cắt đó.
Mặt cắt là hình biểu diễn các đường bao của vật thể nằm trên mặt phẳng cắt. Mặt cắt thường dùng để thể hiện hình dạng tiết diện của những chi tiết như trục, then, thanh thép hình, lỗ rãnh… mà hình chiếu thông thường khó cho thấy rõ.
Có mấy loại mặt cắt?
Mặt cắt chia làm hai loại theo vị trí đặt hình vẽ:
- Mặt cắt rời: đặt ở ngoài hình chiếu của vật thể, thường vẽ ở gần hình chiếu hoặc ở phần kéo dài vết mặt phẳng cắt.
- Mặt cắt chập: đặt ngay trên hình chiếu tương ứng, chồng lên hình chiếu của vật thể.
Bảng phân biệt mặt cắt rời và mặt cắt chập
| Tiêu chí | Mặt cắt rời | Mặt cắt chập |
|---|---|---|
| Vị trí vẽ | Ngoài hình chiếu | Ngay trên hình chiếu |
| Nét vẽ đường bao | Nét liền đậm | Nét liền mảnh |
| Ghi tên mặt cắt (A-A, B-B…) | Thường có, nhất là khi đặt ở vị trí tuỳ ý | Thường không cần ghi |
| Mức độ rõ ràng | Rõ, dễ ghi kích thước | Gọn nhưng dễ rối nếu hình chiếu nhiều nét |
Cả hai loại đều có chung một quy ước: phần vật liệu bị mặt phẳng cắt đi qua được kẻ nét gạch gạch (nét liền mảnh, nghiêng khoảng 45° so với đường bao hoặc đường trục chính).
Khi nào dùng mặt cắt rời, khi nào dùng mặt cắt chập?
- Dùng mặt cắt chập khi hình dạng mặt cắt đơn giản (ví dụ tiết diện chữ nhật, tròn của một thanh), hình chiếu ít nét và việc vẽ chồng lên không gây khó đọc. Ưu điểm là tiết kiệm chỗ trên bản vẽ.
- Dùng mặt cắt rời khi mặt cắt có hình dạng phức tạp, cần ghi nhiều kích thước, hoặc khi vẽ chập sẽ làm các nét của hình chiếu bị che, bị rối. Mặt cắt rời cũng dùng khi một chi tiết cần nhiều mặt cắt ở các vị trí khác nhau, mỗi mặt cắt có tên riêng.
Vì sao quy ước nét lại khác nhau?
Mặt cắt chập nằm chung với hình chiếu nên phải vẽ nét mảnh để không lấn át nét của hình chiếu. Mặt cắt rời đứng độc lập, nên dùng nét đậm cho dễ nhìn, giống một hình chiếu thật sự.
Mẹo nhớ: “Rời – Ra ngoài – Rõ – nét đậm; Chập – Chồng lên – nét mảnh”.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm mặt cắt với hình cắt. Mặt cắt chỉ vẽ phần nằm trong mặt phẳng cắt; hình cắt vẽ cả phần vật thể ở phía sau mặt phẳng cắt.
- Đảo nét: vẽ mặt cắt chập bằng nét đậm hoặc mặt cắt rời bằng nét mảnh.
- Quên nét gạch gạch trên phần vật liệu bị cắt, hoặc kẻ gạch không cùng chiều, không đều khoảng cách.
- Không ghi tên mặt cắt rời khi nó đặt ở vị trí không nằm trên đường kéo dài vết mặt phẳng cắt.
Bài luyện tập
- Câu 1. Mặt cắt có mấy loại? Gọi tên.
Đáp án: 2 loại: mặt cắt rời và mặt cắt chập. - Câu 2. Một mặt cắt được vẽ ngay trên hình chiếu bằng nét liền mảnh. Đó là loại mặt cắt nào?
Đáp án: Mặt cắt chập. - Câu 3. Chi tiết có tiết diện phức tạp, cần ghi nhiều kích thước thì nên chọn loại mặt cắt nào? Vì sao?
Đáp án: Mặt cắt rời, vì vẽ riêng bên ngoài hình chiếu nên rõ ràng, dễ ghi kích thước và không làm rối hình chiếu.
Ghi nhớ
Mặt cắt gồm hai loại: rời (ngoài hình chiếu, nét đậm) và chập (trên hình chiếu, nét mảnh). Chọn chập khi hình đơn giản, chọn rời khi cần rõ ràng hoặc hình phức tạp.
Câu hỏi thường gặp
Có mấy loại mặt cắt trong vẽ kĩ thuật?
Có 2 loại là mặt cắt rời và mặt cắt chập, phân biệt theo vị trí vẽ so với hình chiếu.
Mặt cắt rời và mặt cắt chập khác nhau ở điểm nào?
Mặt cắt rời vẽ ngoài hình chiếu, đường bao nét liền đậm; mặt cắt chập vẽ ngay trên hình chiếu, đường bao nét liền mảnh.
Khi nào nên dùng mặt cắt chập?
Khi hình dạng mặt cắt đơn giản và vẽ chồng lên hình chiếu không gây rối bản vẽ.
Mặt cắt khác hình cắt như thế nào?
Mặt cắt chỉ thể hiện phần vật thể nằm đúng trên mặt phẳng cắt, còn hình cắt vẽ thêm cả phần vật thể nằm phía sau mặt phẳng cắt.