Trả lời nhanh
Khi trình bày ý kiến về thái độ cư xử của con cái đối với cha mẹ, em cần nêu rõ quan điểm: con cái phải kính trọng, lễ phép, biết ơn và biết lắng nghe cha mẹ. Sau đó đưa ra lí lẽ (công sinh thành, dưỡng dục; gia đình là nền tảng nhân cách), dẫn chứng từ đời sống, chỉ ra những biểu hiện chưa đúng như cãi lời, thờ ơ, vô lễ, và kết bằng việc làm cụ thể của bản thân.
Phân tích đề: viết gì cho đúng hướng?
- Kiểu bài: trình bày ý kiến (nghị luận) về một vấn đề trong đời sống gia đình. Bài cần có ý kiến rõ ràng, lí lẽ và bằng chứng, không phải kể chuyện hay biểu cảm đơn thuần.
- Vấn đề bàn luận: thái độ (tình cảm, suy nghĩ bên trong) và cách cư xử (lời nói, việc làm bên ngoài) của con cái với cha mẹ.
- Hướng ý kiến phổ biến: tán thành lối cư xử kính trọng, hiếu thảo; phê phán lối cư xử vô lễ, ích kỉ; đề xuất cách cư xử phù hợp với tuổi học sinh.
Dàn ý chi tiết
- Mở bài: giới thiệu vấn đề và nêu ý kiến của em, ví dụ: “Cách con cái cư xử với cha mẹ cho thấy rõ nhất một người có biết yêu thương hay không.”
- Thân bài:
- Giải thích: cư xử đúng mực là kính trọng, lễ phép, biết ơn, quan tâm và biết lắng nghe.
- Lí lẽ 1: cha mẹ có công sinh thành, nuôi dưỡng, dạy dỗ; biết ơn là đạo lí “uống nước nhớ nguồn”.
- Lí lẽ 2: cách cư xử trong nhà hình thành nhân cách; người biết lễ phép với cha mẹ thường biết tôn trọng người khác.
- Bằng chứng: những việc làm nhỏ như chào hỏi, giúp việc nhà, hỏi han khi cha mẹ mệt; ca dao “Công cha như núi Thái Sơn…”.
- Phê phán: một số bạn cãi lại, nói trống không, cáu gắt, mải điện thoại, coi sự chăm lo của cha mẹ là đương nhiên.
- Ý kiến trái chiều và phản hồi: có người cho rằng con cái cần được tự do; đúng, nhưng tự do không có nghĩa là thiếu tôn trọng. Con có thể bày tỏ bất đồng một cách lễ phép.
- Kết bài: khẳng định lại ý kiến; nêu việc em sẽ làm từ hôm nay.
Bài mẫu 1 – Bài đầy đủ theo dàn ý
Trong gia đình, cách con cái cư xử với cha mẹ không chỉ là chuyện riêng của mỗi nhà mà còn phản ánh nhân cách của một con người. Theo em, con cái cần đối xử với cha mẹ bằng sự kính trọng, lễ phép, biết ơn và yêu thương chân thành.
Trước hết, cha mẹ là người sinh ra và nuôi dưỡng chúng ta. Từ bữa cơm, manh áo đến từng trang sách đều là mồ hôi, công sức của cha mẹ. Ông cha ta đã nhắc nhở: “Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.” Biết ơn cha mẹ vì thế là điều tự nhiên và cũng là đạo lí làm người.
Thứ hai, cách cư xử trong nhà là “trường học” đầu tiên của nhân cách. Một bạn biết chào bố mẹ khi đi học về, biết nói lời cảm ơn khi được chăm sóc thì ra ngoài cũng dễ biết tôn trọng thầy cô, bạn bè. Ngược lại, người quen nói trống không, cáu gắt với cha mẹ sẽ khó cư xử tử tế với người khác.
Thế nhưng hiện nay, vẫn có những bạn cãi lại cha mẹ, coi lời nhắc nhở là phiền phức, thậm chí đóng cửa phòng cả ngày với chiếc điện thoại. Những thái độ ấy làm cha mẹ buồn lòng và khiến khoảng cách trong gia đình ngày càng xa.
Có ý kiến cho rằng con cái cũng cần được tự do bày tỏ suy nghĩ. Em đồng ý, nhưng bày tỏ khác với cãi lời. Ta hoàn toàn có thể nói: “Con nghĩ khác một chút, bố mẹ nghe con trình bày nhé”, thay vì gắt gỏng.
Từ những suy nghĩ trên, em tự nhủ sẽ thưa gửi lễ phép, giúp mẹ việc nhà và dành thời gian trò chuyện với bố mẹ mỗi tối. Cư xử tốt với cha mẹ hôm nay chính là cách đẹp nhất để đền đáp công ơn sinh thành.
Bài mẫu 2 – Bắt đầu từ lời ăn tiếng nói
Theo em, thái độ của con cái với cha mẹ thể hiện rõ nhất qua lời ăn tiếng nói hằng ngày. Một câu “Con chào mẹ con đi học”, một tiếng “Dạ” khi bố gọi tưởng nhỏ bé nhưng cho thấy sự tôn trọng. Người Việt xưa nay coi trọng phép thưa gửi; câu “Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” càng đúng khi người nghe là cha mẹ mình.
Em từng thấy một bạn cùng lớp trả lời mẹ bằng những câu cụt lủn như “Biết rồi!”, “Kệ con!”. Có lẽ bạn không cố ý làm mẹ buồn, chỉ là thói quen. Nhưng chính thói quen ấy dần làm nguội đi sự gần gũi. Lời nói thiếu lễ phép giống như những vết xước nhỏ, lâu ngày thành vết hằn trong lòng cha mẹ.
Vì vậy, em cho rằng mỗi học sinh nên bắt đầu thay đổi từ cách nói: thưa gửi rõ ràng, không nói trống không, không lớn tiếng, biết nói lời cảm ơn và xin lỗi với cha mẹ. Đó là việc ai cũng làm được ngay hôm nay.
Bài mẫu 3 – Chiếc điện thoại trong bữa cơm gia đình
Có một hình ảnh khiến em suy nghĩ nhiều: cả nhà ngồi quanh mâm cơm nhưng mỗi người cúi vào một màn hình. Theo em, sự thờ ơ ấy cũng là một cách cư xử chưa đúng của con cái với cha mẹ, dù không có lời nào vô lễ.
Bữa cơm là lúc hiếm hoi cha mẹ được nghe con kể chuyện trường lớp sau một ngày làm việc vất vả. Khi con chỉ “ừ, à” cho qua, mắt dán vào điện thoại, cha mẹ cảm thấy mình bị gạt ra ngoài cuộc sống của con. Sự im lặng lạnh lùng đôi khi làm tổn thương hơn cả một câu cãi lại.
Em không cho rằng điện thoại là xấu. Nhưng con cái cần biết đặt nó xuống đúng lúc. Em đã thử đề nghị cả nhà để điện thoại ở phòng khách trong giờ ăn tối. Lúc đầu hơi lạ, sau vài hôm, bố bắt đầu kể chuyện hồi nhỏ, mẹ hỏi em về bạn bè. Em nhận ra quan tâm cha mẹ đôi khi chỉ đơn giản là “có mặt” trọn vẹn bên họ.
Bài mẫu 4 – Khi con không đồng ý với cha mẹ
Nhiều bạn hỏi: chẳng lẽ lúc nào cũng phải nghe theo cha mẹ? Theo em, kính trọng cha mẹ không có nghĩa là không bao giờ được nói khác. Điều quan trọng là thái độ và cách nói khi bất đồng.
Cha mẹ hơn chúng ta về tuổi đời và trải nghiệm, nhưng cha mẹ cũng có lúc chưa hiểu hết suy nghĩ của con. Khi đó, nếu con cãi lại gay gắt, đóng sầm cửa, cuộc trò chuyện sẽ thành cuộc cãi vã. Ngược lại, nếu con chờ lúc cha mẹ bình tĩnh, nói rõ lí do, lắng nghe cả ý kiến của cha mẹ, hai bên dễ tìm được tiếng nói chung. Câu tục ngữ “Cá không ăn muối cá ươn, Con cãi cha mẹ trăm đường con hư” nhắc về thói ngang bướng, chứ không cấm con cái suy nghĩ.
Em nghĩ cách cư xử trưởng thành là biết nói “không” một cách lễ phép và biết nhận “vâng” khi mình sai. Bất đồng mà vẫn giữ được sự tôn trọng, đó mới là hiếu thảo thật sự trong cuộc sống hôm nay.
Bài mẫu 5 – Hiếu thảo bằng những việc làm nhỏ
Nhắc đến hiếu thảo, nhiều người nghĩ tới điều lớn lao như sau này kiếm thật nhiều tiền phụng dưỡng cha mẹ. Theo em, với học sinh, hiếu thảo nằm trong những việc nhỏ có thể làm mỗi ngày.
Đó là tự gấp chăn màn, rửa bát sau bữa ăn để mẹ đỡ vất vả. Đó là chủ động học bài, không để cha mẹ phải nhắc nhiều lần. Đó là pha cho bố cốc nước khi bố đi làm về, hay hỏi han khi mẹ bị ốm. Những việc ấy không tốn kém nhưng giúp cha mẹ thấy con đã biết nghĩ cho người khác.
Ngược lại, có bạn coi mọi sự chăm lo của cha mẹ là đương nhiên, chỉ biết đòi hỏi quần áo mới, điện thoại mới. Đó là biểu hiện của sự ích kỉ. Em tin rằng tấm lòng biết ơn phải được nuôi dưỡng từ những hành động nhỏ, bởi người không làm được việc nhỏ cho cha mẹ hôm nay khó mà làm được việc lớn ngày mai.
Bài mẫu 6 – Từ một lần em làm mẹ buồn
Em từng có lần làm mẹ buồn chỉ vì một câu nói. Hôm ấy mẹ nhắc em tắt máy tính đi ngủ, em gắt lên: “Mẹ để con yên!”. Mẹ không nói gì, lặng lẽ đi ra. Sáng hôm sau, em thấy mẹ vẫn dậy sớm nấu bữa sáng, nhưng ánh mắt mẹ buồn hơn mọi ngày.
Từ trải nghiệm ấy, em hiểu rằng con cái có thể làm tổn thương cha mẹ dễ dàng hơn mình tưởng, vì cha mẹ thương con nên chẳng mấy khi trách. Thái độ cư xử đúng đắn vì thế không chỉ là “không làm điều sai” mà còn là biết để ý đến cảm xúc của cha mẹ.
Em đã xin lỗi mẹ và hứa sẽ bình tĩnh hơn. Em nghĩ mỗi người con nên tập thói quen tự hỏi trước khi nói: “Nếu mình là bố mẹ, nghe câu này mình sẽ thấy thế nào?”. Chỉ một giây suy nghĩ có thể giữ lại rất nhiều yêu thương.
Bài mẫu 7 – Đoạn văn ngắn khoảng 150 chữ
Theo em, con cái cần cư xử với cha mẹ bằng sự kính trọng, lễ phép và biết ơn. Cha mẹ đã hi sinh rất nhiều để nuôi dạy chúng ta khôn lớn, vì vậy hiếu thảo là đạo lí tự nhiên của mỗi người con. Cách cư xử ấy thể hiện qua lời nói thưa gửi, qua những việc nhỏ như giúp việc nhà, hỏi han khi cha mẹ mệt, chăm chỉ học tập. Đáng buồn là vẫn có những bạn cãi lời, nói trống không hoặc thờ ơ với cha mẹ, coi sự chăm sóc là điều đương nhiên. Thái độ ấy làm gia đình mất đi sự ấm áp và khiến chính các bạn trở nên ích kỉ. Mỗi chúng ta hãy bắt đầu từ một lời chào, một lời cảm ơn, một buổi tối trò chuyện cùng cha mẹ để gia đình luôn là tổ ấm yêu thương.
Bảng so sánh thái độ đúng – chưa đúng
| Tình huống | Cách cư xử nên có | Cách cư xử cần tránh |
|---|---|---|
| Cha mẹ nhắc nhở | “Dạ, con nhớ rồi ạ”, sửa ngay | Nói “Biết rồi!”, phớt lờ |
| Bất đồng ý kiến | Chờ lúc bình tĩnh, trình bày lí do | Cãi lại, đóng sầm cửa |
| Bữa cơm gia đình | Cất điện thoại, kể chuyện, hỏi han | Cắm mặt vào màn hình |
| Cha mẹ mệt, ốm | Hỏi thăm, làm giúp việc nhà | Thờ ơ, vẫn đòi hỏi |
Lỗi thường gặp khi làm bài
- Không nêu rõ ý kiến: bài chỉ kể lể cha mẹ vất vả mà không nói em nghĩ con cái nên cư xử thế nào.
- Lí lẽ chung chung: lặp lại “phải hiếu thảo” nhiều lần mà thiếu dẫn chứng cụ thể từ đời sống.
- Biến thành văn biểu cảm: chỉ bày tỏ tình yêu với mẹ. Bài trình bày ý kiến cần lập luận.
- Bỏ qua ý kiến trái chiều: thêm một đoạn phản hồi sẽ khiến bài thuyết phục và đạt điểm cao hơn.
Luyện tập
- Viết câu mở bài nêu ý kiến. Gợi ý: “Theo em, một người con ngoan trước hết phải biết kính trọng và lắng nghe cha mẹ.”
- Tìm hai bằng chứng đời thường cho lí lẽ “cư xử trong nhà hình thành nhân cách”. Gợi ý: bạn quen chào hỏi bố mẹ thường lễ phép với thầy cô; người hay cáu gắt ở nhà dễ nóng nảy với bạn bè.
- Phản hồi ý kiến “cha mẹ phải chiều theo con mới là thương con”. Gợi ý: thương con là hiểu và định hướng cho con, không phải đáp ứng mọi đòi hỏi; con cũng cần hiểu cho cha mẹ.
Tham khảo thêm các đề cùng chủ đề gia đình: trình bày ý kiến về việc cha mẹ chăm sóc, lắng nghe, thấu hiểu con cái và những việc cần làm để gia đình trở thành tổ ấm yêu thương.
Câu hỏi thường gặp
Bài trình bày ý kiến về cách cư xử với cha mẹ cần những phần nào?
Cần mở bài nêu vấn đề và ý kiến, thân bài gồm giải thích, các lí lẽ kèm bằng chứng, phần phê phán biểu hiện sai và phản hồi ý kiến trái chiều, kết bài khẳng định lại ý kiến và nêu hành động của bản thân.
Có thể dùng câu ca dao nào làm dẫn chứng?
Có thể dùng “Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” hoặc tục ngữ “Cá không ăn muối cá ươn, Con cãi cha mẹ trăm đường con hư”, nhưng nên kèm dẫn chứng đời thường để bài thuyết phục.
Không đồng ý với cha mẹ có phải là bất hiếu không?
Không. Bất đồng là bình thường; điều quan trọng là bày tỏ một cách lễ phép, có lí do và biết lắng nghe lại ý kiến của cha mẹ.