Muối phenylamoni clorua không tan trong nước: đúng hay sai?
Lớp 12Hóa học

Muối phenylamoni clorua không tan trong nước: đúng hay sai?

Trả lời nhanh

Phát biểu “muối phenylamoni clorua không tan trong nước” là SAI. Phenylamoni clorua (C6H5NH3Cl) là muối ion tạo từ anilin và HCl, nên tan tốt trong nước, phân li thành C6H5NH3+ và Cl−. Trong đề thường gặp, phương án đúng là: “Để rửa ống nghiệm dính anilin, có thể dùng dung dịch HCl”.

Vì sao phenylamoni clorua tan trong nước?

Anilin (C6H5NH2) là phân tử có vòng benzen kỵ nước lớn nên ít tan, lắng thành lớp dầu dưới đáy nước. Khi cho anilin tác dụng với axit, nguyên tử N nhận H+ và tạo muối:

C6H5NH2 + HCl → C6H5NH3Cl

Sản phẩm là hợp chất ion. Giống đa số muối amoni (NH4Cl, CH3NH3Cl…), nó bị nước solvat hoá mạnh nên tan tốt. Hiện tượng: anilin vẩn đục chuyển thành dung dịch trong suốt khi nhỏ HCl vào.

Phản ứng ngược: đẩy anilin ra khỏi muối

Anilin là bazơ yếu, nên khi thêm bazơ mạnh vào dung dịch muối, anilin bị đẩy ra:

C6H5NH3Cl + NaOH → C6H5NH2↓ + NaCl + H2O

Hiện tượng: dung dịch trong suốt trở lại vẩn đục, tách thành lớp chất lỏng dầu. Đây là cơ sở để tách anilin khỏi hỗn hợp và cũng là chỗ đề hay cài bẫy.

Bảng nhận định hay gặp về amin

Nhận định Đúng/Sai Giải thích
Muối phenylamoni clorua không tan trong nước Sai Là muối ion, tan tốt.
Tất cả các amin đều làm quỳ tím ẩm hoá xanh Sai Anilin và các amin thơm có tính bazơ rất yếu, không đổi màu quỳ tím.
Ở nhiệt độ thường, tất cả các amin đều tan nhiều trong nước Sai Chỉ các amin phân tử nhỏ (metyl-, đimetyl-, etylamin…) tan tốt; số C tăng hoặc có vòng thơm thì độ tan giảm.
Rửa ống nghiệm dính anilin bằng dung dịch HCl Đúng HCl biến anilin thành muối tan, dễ rửa trôi.

Lưu ý: bảng trên tổng hợp các nhận định thường đi kèm trong dạng câu hỏi này; hãy đối chiếu với đúng phương án trong đề của bạn.

Mẹo nhớ nhanh

  • “Muối amoni = tan”: gần như mọi muối của amin với axit (phenylamoni clorua, metylamoni clorua…) đều tan trong nước.
  • “Amin + axit → muối tan; muối + kiềm → amin tái sinh”.
  • Anilin: không đổi màu quỳ tím, không đổi màu phenolphtalein, nhưng tạo kết tủa trắng 2,4,6-tribromanilin với nước brom.

Lỗi sai thường gặp

  • Thấy anilin không tan nên suy ra muối của nó cũng không tan. Thực tế, tạo muối làm tăng mạnh độ phân cực.
  • Nhầm “tính bazơ yếu” với “không có tính bazơ”: anilin vẫn phản ứng với HCl, chỉ không làm đổi màu quỳ.
  • Quên rằng nhận định dùng từ “tất cả” thường sai trong hoá hữu cơ.

Bài luyện tập

  1. Cho 9,3 g anilin tác dụng vừa đủ với dung dịch HCl. Tính khối lượng muối phenylamoni clorua thu được.
    Đáp án: n(C6H5NH2) = 9,3 : 93 = 0,1 mol; M muối = 129,5 → m = 12,95 g.
  2. Nhỏ dung dịch NaOH vào dung dịch phenylamoni clorua, hiện tượng gì?
    Đáp án: dung dịch vẩn đục, tách lớp do anilin ít tan được giải phóng.
  3. Anilin có làm quỳ tím chuyển xanh không?
    Đáp án: Không, vì tính bazơ rất yếu do cặp electron của N liên hợp với vòng benzen.

Câu hỏi thường gặp

Muối phenylamoni clorua có tan trong nước không?

Có. C6H5NH3Cl là muối ion nên tan tốt trong nước, vì vậy phát biểu cho rằng nó không tan là sai.

Công thức của phenylamoni clorua là gì?

C6H5NH3Cl, còn viết là [C6H5NH3]Cl, tạo thành từ phản ứng C6H5NH2 + HCl.

Vì sao dùng HCl rửa ống nghiệm dính anilin?

Anilin ít tan trong nước nhưng HCl chuyển nó thành muối phenylamoni clorua tan tốt, nên dễ rửa sạch.

Làm sao thu lại anilin từ dung dịch phenylamoni clorua?

Thêm dung dịch NaOH dư: C6H5NH3Cl + NaOH → C6H5NH2 + NaCl + H2O, anilin tách ra thành lớp chất lỏng riêng.

Bài học liên quan