Trả lời nhanh
Có ba nhóm biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn: (1) giảm tiếng ồn ngay tại nguồn, như tắt máy không cần thiết, bảo dưỡng máy, quy định giờ hoạt động; (2) ngăn cản đường truyền âm bằng tường cách âm, vật liệu hấp thụ âm, cây xanh, kính hai lớp; (3) bảo vệ người nghe bằng nút tai, chụp tai chống ồn. Ngoài ra cần quy hoạch hợp lí khu dân cư.
Ô nhiễm tiếng ồn là gì?
Tiếng ồn gây ô nhiễm là những âm thanh to, kéo dài, làm ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ và sinh hoạt của con người. Người sống lâu trong môi trường ồn dễ mệt mỏi, mất tập trung, khó ngủ, đau đầu và có thể giảm thính lực.
Ví dụ quanh ta: tiếng còi xe ở ngã tư giờ cao điểm, máy khoan ở công trình, loa kéo mở quá to, nhà máy gần khu dân cư. Âm càng to (mức cường độ âm tính bằng dB càng lớn) và nghe càng lâu thì càng có hại.
Các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn
Để nhớ dễ, em hãy đi theo đường đi của âm: Nguồn → Đường truyền → Tai người nghe. Mỗi chặng có cách chặn riêng.
1. Giảm tiếng ồn tại nguồn
- Tắt hoặc giảm công suất các thiết bị gây ồn khi không cần thiết (loa, máy phát điện, động cơ).
- Bảo dưỡng, bôi trơn máy móc, phương tiện để chúng chạy êm hơn; lắp bộ giảm thanh (ống xả) cho xe.
- Quy định giờ thi công, giờ sử dụng loa, hạn chế bấm còi ở khu dân cư, bệnh viện, trường học.
- Đặt nhà máy, bến xe, sân bay xa khu dân cư.
2. Ngăn cản sự truyền âm
- Xây tường chắn, tường cách âm quanh nơi có tiếng ồn lớn (nhà máy, đường cao tốc).
- Dùng vật liệu hấp thụ âm tốt: xốp, bông, mút, thảm, rèm dày, tấm cách âm gắn tường và trần (phòng thu, phòng karaoke, rạp chiếu phim).
- Lắp cửa sổ kính hai lớp, cửa kín để giảm tiếng ồn lọt vào nhà.
- Trồng hàng cây xanh dày ven đường: lá và cành cây làm âm tán xạ, bị hấp thụ bớt, đồng thời giúp không khí trong lành hơn.
3. Bảo vệ người nghe
- Đeo nút tai hoặc chụp tai chống ồn khi làm việc cạnh máy lớn.
- Khi không tránh được nguồn ồn, hạn chế thời gian tiếp xúc, nghỉ ngơi ở nơi yên tĩnh.
Vì sao vật liệu mềm, xốp lại chống ồn tốt?
Khi sóng âm gặp bề mặt, một phần phản xạ lại, một phần bị vật liệu hấp thụ (biến thành năng lượng nhiệt rất nhỏ). Bề mặt cứng, nhẵn (gạch men, bê tông trơn) phản xạ âm mạnh nên phòng dễ vang, ồn hơn. Vật liệu mềm, xốp, nhiều lỗ nhỏ hấp thụ nhiều âm, phản xạ ít, nên làm giảm tiếng vang và giảm tiếng ồn.
Bảng phân loại nhanh
| Tình huống | Biện pháp | Thuộc nhóm |
|---|---|---|
| Cấm bấm còi trước cổng bệnh viện | Hạn chế phát ra tiếng ồn | Tại nguồn |
| Trồng cây ven đường cao tốc | Cây hấp thụ, tán xạ âm | Đường truyền |
| Lắp kính hai lớp cho nhà gần đường | Giảm âm lọt vào nhà | Đường truyền |
| Công nhân đeo chụp tai khi vận hành máy | Bảo vệ tai | Người nghe |
| Dán tấm xốp lên tường phòng tập trống | Hấp thụ âm | Đường truyền |
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng tường nhẵn, cứng thì “chống ồn” tốt trong phòng. Thực ra nó phản xạ âm nhiều, làm tiếng vang lớn; muốn giảm ồn trong phòng cần vật liệu hấp thụ âm.
- Chỉ nghĩ đến đeo nút tai mà quên biện pháp triệt để nhất là giảm ồn tại nguồn.
- Nhầm “cách âm” (ngăn âm truyền qua tường) với “hấp thụ âm” (giảm phản xạ trong phòng). Hai cách này thường dùng kết hợp.
Cách trả lời khi làm bài
Với câu hỏi “Nêu các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn”, em nên trình bày theo ba ý (nguồn – đường truyền – người nghe), mỗi ý nêu ít nhất một ví dụ cụ thể. Với câu “Hình 14.5 gợi ý biện pháp nào?”, hãy quan sát xem hình thể hiện việc giảm âm ở nguồn, chắn đường truyền hay bảo vệ tai rồi gọi tên đúng nhóm biện pháp đó.
Bài luyện tập có đáp án
- Nhà em ở cạnh quốc lộ, tiếng xe tải rất ồn. Đề xuất hai biện pháp.
Đáp án gợi ý: lắp cửa sổ kính hai lớp, đóng kín cửa; trồng hàng cây dày hoặc dựng tường chắn trước nhà. (Có thể thêm rèm dày trong phòng ngủ.) - Vì sao phòng thu âm thường gắn mút xốp lên tường?
Đáp án: mút xốp hấp thụ âm tốt, giảm phản xạ nên không có tiếng vang và hạn chế tiếng ồn từ ngoài. - Biện pháp “cấm xe tải vào nội thành giờ cao điểm” thuộc nhóm nào?
Đáp án: giảm tiếng ồn tại nguồn, vì hạn chế số nguồn phát âm.
Em có thể làm gì ở trường và ở nhà?
Nói chuyện vừa đủ nghe ở thư viện, lớp học; mở nhạc, ti vi với âm lượng vừa phải; dùng tai nghe ở mức nhỏ; không hú còi, nẹt pô. Những việc nhỏ này chính là biện pháp giảm ồn tại nguồn và ai cũng làm được.
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Giải KHTN 7 Bài 14 Chân trời sáng tạo: Phản xạ âm.
Câu hỏi thường gặp
Có mấy nhóm biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn?
Thường chia thành ba nhóm: giảm tiếng ồn tại nguồn, ngăn cản đường truyền âm và bảo vệ người nghe bằng nút tai, chụp tai.
Vật liệu nào chống ồn tốt?
Các vật liệu mềm, xốp, nhiều lỗ nhỏ như mút xốp, bông, thảm, rèm dày hấp thụ âm tốt; kính hai lớp và tường dày giúp cách âm.
Trồng cây xanh có chống ồn được không?
Có. Lá và cành cây làm âm tán xạ và hấp thụ một phần, nên hàng cây dày ven đường giúp giảm tiếng ồn, đồng thời cải thiện không khí.
Biện pháp nào hiệu quả nhất?
Giảm tiếng ồn tại nguồn thường triệt để nhất, vì ngăn âm to phát ra ngay từ đầu; các biện pháp còn lại bổ trợ khi chưa thể giảm hết ở nguồn.