Trả lời nhanh
Thiên nhiên vùng núi Đông Bắc nước ta mang cảnh quan nhiệt đới ẩm gió mùa, nổi bật là mùa đông lạnh và đến sớm, kết thúc muộn do chịu ảnh hưởng mạnh của gió mùa Đông Bắc, trong khi mùa hạ nóng và mưa nhiều. Địa hình chủ yếu là núi thấp, đồi và các dãy núi uốn thành hình cánh cung mở rộng ra phía bắc và phía đông. Phương án nào nói Đông Bắc có núi cao nhất cả nước hay ít chịu ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc thì là sai.
Vị trí và địa hình của Đông Bắc
Vùng núi Đông Bắc nằm ở phía đông (tả ngạn) sông Hồng. Núi thấp chiếm phần lớn diện tích, nhiều đỉnh cao từ 1000 m đến trên 2000 m ở phía bắc như Tây Côn Lĩnh và Kiều Liêu Ti, nhưng nhìn chung thấp hơn Tây Bắc rất nhiều.
- Bốn cánh cung lớn: Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn và Đông Triều.
- Các cánh cung mở ra phía bắc và phía đông, chụm lại ở khu vực Tam Đảo.
- Nhiều núi đá vôi tạo địa hình karst với hang động, thung lũng.
Khí hậu và cảnh quan
Do không có dãy núi cao chắn phía bắc và các cánh cung mở rộng, gió mùa Đông Bắc lan sâu xuống. Vì thế mùa đông ở đây đến sớm, kết thúc muộn và là nơi lạnh nhất nước ta. Mùa hạ thì nóng ẩm, mưa nhiều. Cảnh quan chung là rừng nhiệt đới ẩm gió mùa, ở vùng núi cao hơn xuất hiện loài cây cận nhiệt.
Sông ngòi và khoáng sản
Sông ngòi theo hướng cánh cung hoặc hướng tây bắc – đông nam, tiêu biểu là sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam. Vùng giàu khoáng sản như than, thiếc, chì – kẽm, sắt, tạo nền tảng cho công nghiệp khai khoáng.
So sánh ba tiểu vùng núi để loại phương án
| Tiểu vùng | Địa hình | Khí hậu nổi bật |
|---|---|---|
| Đông Bắc | Núi thấp, các cánh cung | Mùa đông lạnh nhất, đến sớm kết thúc muộn |
| Tây Bắc | Núi cao, hướng tây bắc – đông nam (Hoàng Liên Sơn có Phan-xi-păng 3143 m) | Mùa đông bớt lạnh hơn Đông Bắc vì dãy núi cao chắn gió |
| Trường Sơn Bắc | Các dãy song song, hướng tây bắc – đông nam, có nhiều nhánh ngang ra biển | Gió phơn tây nam mùa hạ, mưa lệch về thu đông |
Cách làm bài trắc nghiệm
- Thấy từ khoá “hình cánh cung” hoặc “mùa đông lạnh nhất” thì nghĩ ngay Đông Bắc.
- Thấy “núi cao nhất”, “Phan-xi-păng”, “mùa đông bớt lạnh” thì chuyển sang Tây Bắc.
- Thấy “gió phơn”, “hướng tây bắc – đông nam, nhiều nhánh ngang” thì là Trường Sơn Bắc.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm đặc điểm Tây Bắc (núi cao, hướng tây bắc – đông nam) với Đông Bắc.
- Cho rằng Đông Bắc có khí hậu ôn đới. Thực tế đó chỉ là khí hậu nhiệt đới có mùa đông lạnh, và ôn đới chỉ gặp ở vùng núi rất cao.
- Quên rằng gió mùa Đông Bắc là nguyên nhân chính khiến mùa đông ở đây lạnh sớm.
Luyện tập có đáp án
- Kể tên bốn cánh cung của vùng núi Đông Bắc. Đáp án: Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều.
- Vì sao mùa đông ở Đông Bắc lạnh hơn Tây Bắc? Đáp án: Đông Bắc đón gió mùa Đông Bắc trực tiếp nhờ các cánh cung mở rộng, còn Tây Bắc được dãy Hoàng Liên Sơn chắn bớt.
- Nêu tên một đỉnh núi cao của vùng núi Đông Bắc. Đáp án: Tây Côn Lĩnh (khoảng 2419 m).
Câu hỏi thường gặp
Thiên nhiên vùng núi Đông Bắc có đặc điểm gì nổi bật?
Cảnh quan nhiệt đới ẩm gió mùa, mùa đông lạnh nhất cả nước, đến sớm và kết thúc muộn; địa hình núi thấp hình cánh cung.
Vì sao Đông Bắc lạnh hơn Tây Bắc?
Các cánh cung mở ra phía bắc và đông cho gió mùa Đông Bắc đi sâu xuống, còn Tây Bắc có dãy Hoàng Liên Sơn chắn bớt gió lạnh.
Vùng núi Đông Bắc có những cánh cung nào?
Gồm Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn và Đông Triều.
Đông Bắc và Tây Bắc khác nhau chủ yếu ở điểm nào?
Đông Bắc núi thấp, hướng vòng cung, lạnh nhiều hơn; Tây Bắc núi cao, hướng tây bắc – đông nam, mùa đông ít lạnh hơn.