Cảnh quan trong đai nhiệt đới gió mùa gồm những gì?

Đai cao là gì?

Càng lên cao, nhiệt độ càng giảm: cứ lên cao khoảng 100 m thì nhiệt độ giảm xấp xỉ 0,6°C. Vì thế thiên nhiên ở núi cao thay đổi theo từng đai cao. Nước ta có ba đai: đai nhiệt đới gió mùa, đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi và đai ôn đới gió mùa trên núi.

Ba đai cao ở nước ta

Cảnh quan cụ thể trong đai nhiệt đới gió mùa

• Rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh: phát triển ở nơi mưa nhiều, ẩm quanh năm, tầng tán dày.
• Rừng nhiệt đới gió mùa (nửa rụng lá, rụng lá): xuất hiện ở nơi có mùa khô rõ, cây rụng lá để giảm mất nước.
• Rừng thưa nhiệt đới khô: gặp ở vùng khô hạn hơn, như một số khu vực phía nam.
• Các hệ sinh thái đặc biệt: rừng ngập mặn ven biển, rừng trên đất phèn, rừng trên núi đá vôi.

Điểm chung là toàn bộ các cảnh quan này nằm ở vùng thấp, nóng quanh năm. Khi lên cao hơn, cảnh quan chuyển sang đai khác.

Vì sao đai nhiệt đới gió mùa ở miền Nam cao hơn miền Bắc?

Miền Nam gần xích đạo hơn nên nền nhiệt độ cao hơn, em phải leo lên cao hơn mới gặp mức nhiệt tương ứng. Do đó ranh giới đai nhiệt đới gió mùa ở miền Nam đến 900 – 1000 m, còn miền Bắc chỉ đến 600 – 700 m.

Phân biệt đai và đới

Hai khái niệm này rất dễ lẫn. Đai là sự phân hoá theo độ cao (chiều thẳng đứng). Đới là sự phân hoá theo vĩ độ, ví dụ phần lãnh thổ phía Bắc có đới rừng nhiệt đới gió mùa, em xem thêm ở bài cảnh quan tiêu biểu của phần lãnh thổ phía Bắc.

Lỗi sai thường gặp

• Cho rằng đai nhiệt đới gió mùa chiếm phần lớn vùng núi cao. Thực tế đây là đai thấp nhất.
• Quên rằng ranh giới độ cao khác nhau giữa miền Bắc và miền Nam.
• Nhầm rừng lá kim (như thông, pơ mu) thuộc đai nhiệt đới. Loại rừng này nằm ở đai cận nhiệt.

Luyện tập

1. Đai nào nằm ở độ cao thấp nhất? (Đáp án: đai nhiệt đới gió mùa.)
2. Đai ôn đới gió mùa trên núi ở nước ta có ở đâu? (Đáp án: vùng Hoàng Liên Sơn, trên 2600 m.)
3. Một ngọn núi cao 1500 m ở miền Bắc nhiệt độ thấp hơn chân núi khoảng bao nhiêu? (Đáp án: khoảng 9°C, vì 15 × 0,6.)