Trả lời nhanh
Khí hậu châu Phi có hai đặc điểm nổi bật: (1) khô và nóng bậc nhất thế giới, nhiệt độ trung bình năm phần lớn trên 20°C, lượng mưa thấp và phân bố không đều; (2) các đới khí hậu (xích đạo, cận xích đạo, nhiệt đới, cận nhiệt) phân bố gần như đối xứng nhau qua đường xích đạo. Nguyên nhân chính là lãnh thổ nằm gọn giữa hai chí tuyến.
Đề bài (Câu hỏi trang 130, Địa lí 7 – Kết nối tri thức)
Đọc thông tin trong mục b (Khí hậu) và quan sát hình 2, hãy cho biết các đặc điểm nổi bật của khí hậu châu Phi.
Muốn trả lời, em làm hai việc: đọc mục b để lấy nhận xét chung về nhiệt – ẩm, rồi nhìn hình 2 (lược đồ khí hậu) để nhận ra cách các đới xếp thứ tự trên bản đồ.
Đặc điểm 1: Khí hậu khô nóng bậc nhất thế giới
- Nóng: châu Phi nằm chủ yếu giữa chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam, quanh năm nhận lượng bức xạ mặt trời lớn nên nhiệt độ trung bình năm phần lớn lãnh thổ trên 20°C.
- Khô: lượng mưa thấp, nhiều nơi rất ít mưa. Hoang mạc Xa-ha-ra, Ca-la-ha-ri, Na-míp là những ví dụ điển hình.
- Mưa phân bố không đều: khu vực xích đạo (lưu vực Công-gô, ven vịnh Ghi-nê) mưa nhiều, còn vùng chí tuyến mưa rất ít.
Vì sao khô? Khu vực quanh chí tuyến chịu ảnh hưởng của các khối khí áp cao nên không khí khó bốc lên, ít mây, ít mưa. Thêm nữa, lãnh thổ rộng, phần đại lục ở Bắc Phi lớn nên gió ẩm từ biển khó vào sâu.
Đặc điểm 2: Các đới khí hậu đối xứng qua xích đạo
Xích đạo cắt ngang gần giữa châu lục, vì vậy từ xích đạo đi về hai phía Bắc và Nam, ta gặp các đới khí hậu lặp lại theo thứ tự giống nhau.
| Đới khí hậu | Đặc điểm chính | Khu vực tiêu biểu |
|---|---|---|
| Xích đạo | Nóng ẩm quanh năm, mưa nhiều | Lưu vực sông Công-gô, ven vịnh Ghi-nê |
| Cận xích đạo (2 bên) | Nóng, mưa theo mùa (mùa mưa – mùa khô) | Các xavan ở hai bên rừng xích đạo |
| Nhiệt đới (2 bên) | Nóng, khô, mưa rất ít | Xa-ha-ra (Bắc), Ca-la-ha-ri và Na-míp (Nam) |
| Cận nhiệt (cực Bắc, cực Nam) | Mùa hè nóng khô, mùa đông ấm và có mưa | Ven Địa Trung Hải, mũi cực nam châu lục |
Lưu ý: hình trên là sơ đồ minh hoạ thứ tự các đới, không phải bản đồ đúng tỉ lệ. Khi làm bài, em vẫn phải đối chiếu hình 2 trong SGK, vì ven biển phía đông có nơi ẩm hơn do ảnh hưởng của biển.
Mẹo nhớ
- Nhớ cụm “nóng – khô – đối xứng”: nóng và khô là đặc điểm chung, đối xứng là đặc điểm về phân bố.
- Nhớ thứ tự đới từ xích đạo ra: Xích đạo → Cận xích đạo → Nhiệt đới → Cận nhiệt, rồi lặp lại ở nửa cầu bên kia.
Lỗi sai thường gặp
- Viết “châu Phi mưa nhiều vì có xích đạo đi qua”. Sai: chỉ vùng sát xích đạo mưa nhiều, còn phần lớn lãnh thổ khô.
- Chỉ nêu “nóng” mà quên “khô” và quên ý đối xứng, nên bị thiếu ý.
- Nhầm “đối xứng” với “giống hệt nhau”. Các đới chỉ xếp gần như đối xứng, không phải mọi chi tiết đều giống.
Bài luyện tập
- Vì sao Bắc Phi và Nam Phi đều có hoang mạc?
Đáp án: hai vùng này nằm gần chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam, chịu khối khí áp cao nên khô hạn. Đó là hệ quả của tính đối xứng qua xích đạo. - Đới khí hậu nào có mưa theo mùa và nằm ngay sát hai bên đới xích đạo?
Đáp án: đới khí hậu cận xích đạo. - Điền khuyết: Khí hậu châu Phi nóng quanh năm vì phần lớn lãnh thổ nằm giữa hai ……
Đáp án: chí tuyến.
Xem thêm các bài cùng Bài 9
- Giải SGK Địa lí 7 Bài 9: Vị trí địa lí, đặc điểm tự nhiên châu Phi
- Lý thuyết Địa lí 7 Bài 9
- Câu hỏi trang 129: đặc điểm địa hình châu Phi
- Câu hỏi trang 130: đặc điểm sông, hồ châu Phi
- Luyện tập 2: bảng so sánh các môi trường tự nhiên châu Phi
Câu hỏi thường gặp
Đặc điểm nổi bật của khí hậu châu Phi là gì?
Khí hậu châu Phi khô nóng bậc nhất thế giới (nhiệt độ trung bình năm phần lớn trên 20°C, lượng mưa thấp) và các đới khí hậu phân bố gần như đối xứng nhau qua xích đạo.
Vì sao châu Phi có khí hậu nóng?
Vì lãnh thổ nằm chủ yếu giữa hai chí tuyến, quanh năm nhận nhiều bức xạ mặt trời nên nhiệt độ cao.
Các đới khí hậu ở châu Phi gồm những đới nào?
Gồm đới xích đạo, hai đới cận xích đạo, hai đới nhiệt đới và hai đới cận nhiệt ở cực Bắc và cực Nam, xếp đối xứng qua xích đạo.
Hoang mạc lớn nhất châu Phi nằm ở đâu?
Hoang mạc Xa-ha-ra nằm ở Bắc Phi, trong đới khí hậu nhiệt đới khô, và là hoang mạc nóng lớn nhất thế giới.