Trả lời nhanh
Đáp án D: tổng bức xạ lớn, cân bằng bức xạ dương quanh năm. Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến nên quanh năm nhận được lượng nhiệt dồi dào từ Mặt Trời, kéo theo nền nhiệt độ cao, nhiệt độ trung bình năm trên 20°C. Ba phương án còn lại nói về tính chất ẩm và gió mùa, không phải biểu hiện riêng của tính nhiệt đới.
Đề bài
Tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta biểu hiện ở đặc điểm nào sau đây?
- A. Độ ẩm lớn, cân bằng ẩm luôn dương.
- B. Lượng mưa lớn, trung bình năm từ 1500 đến 2000 mm.
- C. Trong năm có hai mùa rõ rệt.
- D. Tổng bức xạ lớn, cân bằng bức xạ dương quanh năm.
Vì sao chọn D?
Tính chất «nhiệt đới» nói về nguồn nhiệt. Việt Nam nằm hoàn toàn trong vùng nội chí tuyến Bắc bán cầu, Mặt Trời lên thiên đỉnh hai lần mỗi năm ở hầu hết các địa điểm, góc nhập xạ lớn nên bề mặt đất nhận nhiều năng lượng. Các biểu hiện cụ thể gồm:
- Tổng bức xạ lớn, cân bằng bức xạ luôn dương.
- Nhiệt độ trung bình năm cao, phần lớn lãnh thổ trên 20°C (trừ vùng núi cao).
- Số giờ nắng lớn, khoảng 1400 – 3000 giờ mỗi năm tùy nơi.
Loại trừ các phương án còn lại
- A. Độ ẩm lớn, cân bằng ẩm luôn dương: đây là biểu hiện của tính chất ẩm của khí hậu (lượng mưa lớn hơn lượng bốc hơi), chứ không phải tính nhiệt đới.
- B. Lượng mưa lớn, trung bình 1500 – 2000 mm: cũng thuộc tính chất ẩm. Mưa nhiều là do gió mùa mang hơi nước từ biển vào và nằm gần biển.
- C. Trong năm có hai mùa rõ rệt: đây là biểu hiện của tính chất gió mùa (mùa đông lạnh khô, mùa hạ nóng ẩm ở miền Bắc; mùa mưa, mùa khô ở miền Nam), do hoạt động của gió mùa quyết định.
Mẹo phân biệt ba tính chất của khí hậu
| Tính chất | Nguyên nhân chính | Biểu hiện tiêu biểu |
|---|---|---|
| Nhiệt đới | Vị trí nội chí tuyến | Bức xạ lớn, cân bằng bức xạ dương, nhiệt độ cao |
| Ẩm | Gần biển Đông, gió mùa mang ẩm | Mưa nhiều, độ ẩm không khí cao, cân bằng ẩm dương |
| Gió mùa | Hoạt động của gió mùa Đông Bắc và Tây Nam | Hai mùa khác nhau về nhiệt và mưa |
Mỗi khi đề nhắc đến «nhiệt», «bức xạ», «nhiệt độ», hãy nghĩ ngay tới tính chất nhiệt đới. Khi đề nhắc «mưa», «độ ẩm» thì thuộc tính chất ẩm; nhắc «mùa» thì thuộc gió mùa.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn B vì thấy con số 1500 – 2000 mm rất quen. Con số này là dữ kiện về lượng mưa chứ không nói về nhiệt.
- Chọn C vì nghĩ «nhiệt đới thì có mùa mưa, mùa khô». Thực tế hai mùa rõ rệt là hệ quả của gió mùa.
- Nhầm «cân bằng bức xạ» với «cân bằng ẩm».
Câu hỏi cùng chủ đề
Để hiểu nguyên nhân sâu hơn, bạn có thể xem thêm các câu: tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta được quy định bởi vị trí, lãnh thổ nước ta nhận được lượng bức xạ lớn do đâu và nguyên nhân lượng mưa lớn trung bình 1500 – 2000 mm.
Luyện tập
- Cân bằng bức xạ luôn dương nghĩa là gì? Đáp án: lượng bức xạ mặt đất nhận được luôn lớn hơn lượng bức xạ mất đi, nên bề mặt đất tích lũy nhiệt quanh năm.
- Biểu hiện «mưa nhiều, độ ẩm cao» thuộc tính chất nào của khí hậu? Đáp án: tính chất ẩm.
- Vì sao khí hậu nước ta có hai mùa rõ rệt? Đáp án: do hoạt động luân phiên của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam.
Câu hỏi thường gặp
Tính chất nhiệt đới của khí hậu Việt Nam biểu hiện ở đâu?
Ở tổng bức xạ lớn, cân bằng bức xạ dương quanh năm, nền nhiệt độ cao và nhiệt độ trung bình năm trên 20°C.
Vì sao đáp án không phải là lượng mưa lớn?
Lượng mưa lớn là biểu hiện của tính chất ẩm, do gió mùa mang hơi nước và vị trí gần biển, không phải của tính nhiệt đới.
Nguyên nhân tạo nên tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta?
Vị trí nằm trong vùng nội chí tuyến Bắc bán cầu nên quanh năm Mặt Trời chiếu với góc lớn và nhận lượng nhiệt dồi dào.