Trả lời nhanh
Ranh giới giữa hai miền khí hậu phía Bắc và phía Nam của nước ta là dãy núi Bạch Mã (nơi có đèo Hải Vân, khoảng vĩ độ 16°B). Dãy núi đâm ngang ra biển, chắn gió mùa Đông Bắc nên từ đây trở vào Nam, mùa đông lạnh không còn rõ và khí hậu nóng quanh năm.
Phân tích đáp án
Khí hậu nước ta thay đổi theo vĩ độ và địa hình. Từ dãy Bạch Mã trở ra Bắc là miền khí hậu phía Bắc; từ Bạch Mã trở vào Nam là miền khí hậu phía Nam. Lí do chính là hướng và độ cao của dãy núi:
- Bạch Mã nằm gần như vuông góc với hướng di chuyển của gió mùa Đông Bắc, lại có sườn đồ sộ đâm ra sát biển nên cản trở khối khí lạnh tràn xuống phía Nam.
- Khi vượt qua chỗ này, khối khí lạnh đã suy yếu và bị biến tính, nên Nam Trung Bộ không còn mùa đông lạnh.
So sánh khí hậu hai miền
| Tiêu chí | Phía Bắc (từ Bạch Mã trở ra) | Phía Nam (từ Bạch Mã trở vào) |
|---|---|---|
| Sắc thái | Nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh | Cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm |
| Mùa lạnh | Có 2 – 3 tháng nhiệt độ trung bình dưới 18°C | Không có tháng lạnh, nhiệt độ cao quanh năm |
| Biên độ nhiệt năm | Lớn | Nhỏ |
| Mùa | Bốn mùa rõ rệt hơn, nhất là đồng bằng Bắc Bộ | Hai mùa: mùa mưa và mùa khô |
Loại trừ các dãy núi dễ nhầm
- Hoành Sơn: dãy núi ngang ở khoảng vĩ độ 18°B, gắn với Đèo Ngang, là mốc địa lí quen thuộc khi nói về sự thay đổi thời tiết từ Bắc vào Trung. Học sinh hay nhầm vì Hoành Sơn cũng chạy ngang ra biển, nhưng ranh giới hai miền khí hậu nằm ở Bạch Mã.
- Hoàng Liên Sơn: dãy núi cao nhất ở Tây Bắc, có ảnh hưởng đến khí hậu vùng núi phía Bắc, không phải ranh giới hai miền.
- Trường Sơn Nam: chạy theo hướng Bắc – Nam, tạo hiệu ứng phơn và sự phân hóa Đông – Tây, không phải ranh giới Bắc – Nam.
Mẹo nhớ
Hãy gắn «Bạch Mã – Hải Vân – giữa Huế và Đà Nẵng» vào cùng một khung bản đồ. Thấy đèo Hải Vân trên bản đồ là biết ngay vị trí ranh giới khí hậu Bắc – Nam; còn Hoành Sơn (Đèo Ngang) nằm cao hơn về phía Bắc, khoảng 18°B.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm Bạch Mã với Hoành Sơn vì cả hai đều chạy ngang ra biển.
- Nhầm hướng: dãy núi ranh giới phải đâm ngang theo hướng Tây – Đông, chứ không chạy dọc Bắc – Nam.
- Quên rằng ranh giới này chỉ là tương đối, vì gió mùa Đông Bắc vẫn có thể ảnh hưởng đến phía nam Bạch Mã với những đợt rét ngắn.
Luyện tập
- Vì sao ở Nam Trung Bộ và Nam Bộ không có mùa đông lạnh? Đáp án: do ở xa trung tâm gió mùa Đông Bắc, Bạch Mã chắn bớt khối khí lạnh và vĩ độ thấp hơn nên nhận nhiều nhiệt hơn.
- Miền khí hậu phía Nam có mấy mùa? Đáp án: hai mùa là mùa mưa và mùa khô.
- Đèo nào nằm trên dãy núi được xem là ranh giới khí hậu Bắc – Nam? Đáp án: đèo Hải Vân.
Câu hỏi thường gặp
Dãy núi nào là ranh giới khí hậu giữa miền Bắc và miền Nam nước ta?
Là dãy Bạch Mã, nơi có đèo Hải Vân, ở khoảng vĩ độ 16°B.
Vì sao dãy Bạch Mã lại phân chia hai miền khí hậu?
Dãy núi đâm ngang ra biển, chắn gió mùa Đông Bắc nên phía nam Bạch Mã không còn mùa đông lạnh.
Khí hậu phía Nam Bạch Mã có đặc điểm gì?
Nóng quanh năm, biên độ nhiệt nhỏ và có hai mùa mưa – khô rõ rệt.