Trả lời nhanh
Câu hỏi “Phát biểu nào sau đây không đúng?” yêu cầu chọn đúng một phương án sai trong bốn phương án, tức là ba phương án còn lại đều đúng. Cách làm hiệu quả nhất là loại trừ: kiểm tra từng phương án, gạch bỏ những ý đúng, phương án còn lại là đáp án. Hãy đặc biệt cảnh giác với các từ tuyệt đối như “luôn”, “chỉ”, “mọi”, “không bao giờ”.
Vì sao nhiều bạn mất điểm ở dạng câu này?
Phần lớn các bạn đọc lướt, thấy phương án đầu tiên “có vẻ đúng” rồi chọn ngay. Mà với dạng “không đúng”, phương án đúng lại là phương án phải bỏ đi. Chỉ cần đọc nhầm một chữ “không”, em sẽ chọn ngược hoàn toàn. Vì thế quy trình đọc đề cần chậm và có trình tự.
5 bước làm câu hỏi “không đúng”
- Gạch chân từ phủ định. Khoanh tròn chữ “không đúng”, “sai”, “không chính xác”, “ngoại trừ” ngay khi đọc đề.
- Đổi bài toán thành “tìm một ý sai”. Ghi nhớ trong đầu: 3 ý đúng, 1 ý sai.
- Kiểm tra từng phương án độc lập. Với mỗi ý, tự hỏi “ý này có chắc đúng không?”. Ý nào chắc đúng thì gạch bỏ.
- Soi kĩ từ tuyệt đối, số liệu, đơn vị. Các chữ “luôn luôn”, “chỉ”, “tất cả”, “duy nhất” hay các con số bị đổi nhẹ (hai thay vì ba, 1945 thay vì 1954) thường là chỗ cài bẫy.
- Thử lại bằng cách đọc đáp án vừa chọn. Nếu đọc lên mà thấy đúng, em đã chọn nhầm.
Ví dụ minh họa theo từng môn
| Môn | Câu hỏi và các phương án | Đáp án (phát biểu sai) |
|---|---|---|
| Hóa học | A. Na được bảo quản trong dầu hỏa. B. Fe thụ động trong HNO3 đặc nguội. C. Al tan được trong dung dịch NaOH. D. Cu tác dụng với dung dịch HCl loãng giải phóng H2. | D: Cu đứng sau H trong dãy hoạt động nên không đẩy được H2 khỏi axit loãng. |
| Sinh học | A. Rễ hút nước và muối khoáng. B. Khí khổng trao đổi khí và thoát hơi nước. C. Quang hợp diễn ra chủ yếu ở rễ cây. D. Mạch gỗ vận chuyển nước và muối khoáng. | C: quang hợp diễn ra chủ yếu ở lá, nơi có nhiều diệp lục. |
| Vật lí | A. Lực là đại lượng có hướng. B. Vật chuyển động thẳng đều thì hợp lực tác dụng lên nó bằng 0. C. Khối lượng được đo bằng niutơn. D. Đơn vị của lực là niutơn. | C: khối lượng đo bằng kilôgam; niutơn là đơn vị của lực. |
| Toán | A. Hình vuông có 4 trục đối xứng. B. Tam giác đều có 3 trục đối xứng. C. Hình chữ nhật không phải hình vuông có 4 trục đối xứng. D. Đường tròn có vô số trục đối xứng. | C: hình chữ nhật (không vuông) chỉ có 2 trục đối xứng. |
| Địa lí | A. Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới. B. Việt Nam thuộc khu vực Đông Nam Á. C. Hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam. D. Việt Nam nằm hoàn toàn ở bán cầu Nam. | D: Việt Nam nằm ở bán cầu Bắc. |
Mẹo nhớ
Dùng quy tắc “3 đúng – 1 sai – 1 lần gạch”: mỗi phương án đúng gạch một lần, cuối cùng phương án còn lại chưa bị gạch là đáp án. Nếu em gạch được cả 4 phương án thì chắc chắn đã đọc nhầm một ý hoặc kiến thức nào đó chưa chuẩn, hãy quay lại kiểm tra.
Những cách diễn đạt khác của câu hỏi này
- “Phát biểu nào sau đây sai?”
- “Nhận định nào sau đây không chính xác?”
- “Tất cả các ý sau đều đúng, ngoại trừ…”
- “Ý nào không phải là…?”
Dù đổi cách nói, bản chất vẫn là tìm đúng một ý không phù hợp. Còn nếu đề hỏi “phát biểu nào sau đây đúng” thì ngược lại: chỉ một ý đúng, ba ý sai.
Lỗi sai thường gặp
- Đọc nhầm đề thành tìm ý đúng, vì chữ “không” nhỏ và dễ bị bỏ qua.
- Chọn phương án “nghe lạ” thay vì phương án thực sự sai. Một ý lạ vẫn có thể đúng.
- Không kiểm tra hết bốn phương án khi đã thấy một ý có vẻ sai. Hai ý cùng sai là chuyện hiếm, nhưng một ý “có vẻ sai” lại có thể đúng ở điều kiện đặc biệt.
- Thiếu điều kiện: nhiều phát biểu chỉ đúng khi có điều kiện (đun nóng, đktc, vùng nhiệt đới…). Thiếu điều kiện đó thì phát biểu thành sai.
Luyện tập
- Phát biểu nào sau đây không đúng? A. Nước sôi ở 100 °C trong điều kiện áp suất khí quyển bình thường. B. Nước đá nổi trên mặt nước. C. Nước là chất dẫn điện rất tốt khi tinh khiết. D. Nước gồm hai nguyên tố hiđro và oxi. Đáp án: C. Nước tinh khiết dẫn điện rất kém; nước dẫn điện nhờ các ion hòa tan.
- Phát biểu nào sau đây không đúng? A. Số 2 là số nguyên tố chẵn duy nhất. B. Mọi số nguyên tố đều là số lẻ. C. Số 1 không phải số nguyên tố. D. Số 7 là số nguyên tố. Đáp án: B, vì số 2 là số nguyên tố chẵn.
- Em hãy tự viết một phát biểu sai về môn học em thích và sửa lại cho đúng. Gợi ý: “Trái Đất quay quanh Mặt Trăng” là sai; phát biểu đúng là Mặt Trăng quay quanh Trái Đất.
Câu hỏi thường gặp
Phát biểu nào sau đây không đúng nghĩa là gì?
Đề yêu cầu chọn một phương án sai trong bốn phương án; ba phương án còn lại đều đúng.
Làm sao tìm phát biểu sai nhanh nhất?
Gạch chân từ phủ định, kiểm tra từng phương án và loại trừ các ý chắc chắn đúng; chú ý từ tuyệt đối, số liệu và đơn vị.
Những từ nào hay xuất hiện trong phương án sai?
Các từ tuyệt đối như luôn luôn, chỉ, mọi, tất cả, duy nhất, không bao giờ, hoặc con số bị thay đổi nhẹ.
Nếu không chắc chắn thì nên làm thế nào?
Loại các phương án chắc chắn đúng trước, sau đó so sánh các phương án còn lại với kiến thức trong sách giáo khoa.