Trả lời nhanh
Cây xanh hô hấp suốt cả ngày lẫn đêm, không lúc nào ngừng, vì mọi tế bào sống đều cần năng lượng liên tục để duy trì sự sống. Khác với hô hấp, quang hợp chỉ diễn ra khi có ánh sáng, tức ban ngày. Ban ngày cây quang hợp mạnh hơn hô hấp nên thải ra nhiều khí oxygen, còn ban đêm cây chỉ hô hấp.
Hô hấp ở cây xanh là gì?
Hô hấp là quá trình tế bào phân giải chất hữu cơ (chủ yếu là đường glucose) với sự tham gia của oxygen, giải phóng năng lượng cho hoạt động sống. Sản phẩm là khí carbon dioxide và nước.
Phương trình tổng quát: C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O + năng lượng.
Tế bào rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt, đều hô hấp. Rễ cây ngập nước lâu bị úng chết chính vì thiếu oxygen cho hô hấp.
Vì sao cây hô hấp cả ban ngày lẫn ban đêm?
- Hô hấp không phụ thuộc ánh sáng, nó chỉ cần chất hữu cơ và oxygen.
- Tế bào cây luôn phải làm việc: hút nước, vận chuyển chất, sinh trưởng, phân chia.
- Năng lượng không dự trữ trực tiếp được nên tế bào phải tạo ra liên tục.
Phân biệt hô hấp và quang hợp
| Tiêu chí | Quang hợp | Hô hấp |
|---|---|---|
| Thời gian | Chỉ ban ngày, khi có ánh sáng | Cả ngày và đêm |
| Nơi diễn ra | Lục lạp (chủ yếu ở lá) | Mọi tế bào sống, chủ yếu ở ti thể |
| Nguyên liệu | CO2, nước, ánh sáng | Chất hữu cơ, O2 |
| Sản phẩm | Chất hữu cơ, O2 | CO2, nước, năng lượng |
| Bản chất năng lượng | Tích lũy năng lượng | Giải phóng năng lượng |
Ban ngày cây thải O2, ban đêm cây thải CO2, đúng không?
Gần đúng, nhưng cần nói rõ. Ban ngày cây vừa quang hợp vừa hô hấp. Lượng O2 tạo ra khi quang hợp lớn hơn lượng O2 tiêu thụ cho hô hấp nên bên ngoài ta thấy cây “thải O2”. Ban đêm không có ánh sáng, chỉ còn hô hấp nên cây hấp thụ O2 và thải CO2.
Thí nghiệm kiểm chứng hô hấp
- Cho hạt đậu đang nảy mầm vào bình thủy tinh kín, bình kia chứa hạt đã luộc chín.
- Để cả hai bình ở nơi tối trong vài giờ.
- Đưa que diêm đang cháy vào mỗi bình: que tắt ở bình hạt nảy mầm vì O2 bị tiêu thụ.
- Có thể dùng nước vôi trong: nước vôi bị vẩn đục khi có CO2 do hạt sống thải ra.
Có nên để cây xanh trong phòng ngủ?
Ban đêm cây thải CO2 thật, nhưng một hai chậu cây nhỏ thải lượng rất ít so với khối không khí trong phòng, và người cũng thải CO2 nhiều hơn. Vì vậy không cần lo lắng, chỉ nên tránh đặt quá nhiều cây lớn trong phòng kín.
Lỗi sai thường gặp
- Viết “cây chỉ hô hấp vào ban đêm”: sai, ban ngày cây vẫn hô hấp.
- Nhầm hô hấp với “hít vào, thở ra” như động vật: ở cây, trao đổi khí diễn ra qua khí khổng và bề mặt tế bào.
- Nghĩ rằng cây ban đêm không có oxygen là chết: cây vẫn hấp thụ oxygen từ không khí.
Bài tập luyện tập
- Cây xanh hô hấp vào lúc nào? Cho biết lí do.
Đáp án: Cả ngày lẫn đêm vì tế bào sống luôn cần năng lượng. - Vì sao ban đêm không có quang hợp nhưng cây vẫn sống?
Đáp án: Cây dùng chất hữu cơ đã tích lũy ban ngày để hô hấp lấy năng lượng. - Vì sao cần xới đất cho cây trồng?
Đáp án: Xới đất làm đất tơi xốp, rễ có đủ oxygen cho hô hấp, giúp cây hút nước và muối khoáng tốt hơn.
Câu hỏi thường gặp
Cây xanh hô hấp vào ban ngày hay ban đêm?
Cả hai. Cây hô hấp liên tục suốt ngày đêm vì tế bào sống luôn cần năng lượng.
Ban đêm cây thải khí gì?
Ban đêm không quang hợp nên cây chỉ hô hấp: hấp thụ oxygen và thải carbon dioxide.
Hô hấp ở cây xảy ra ở bộ phận nào?
Ở mọi tế bào sống của cây như rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt; ti thể là bào quan thực hiện chính quá trình này.
Vì sao rễ cây bị ngập úng lâu thì chết?
Rễ thiếu oxygen nên không hô hấp được, không tạo đủ năng lượng cho hoạt động sống, dẫn đến thối và chết.