Trả lời nhanh
Đất feralit ở nước ta có màu đỏ vàng chủ yếu do sự tích tụ nhiều ôxít sắt và ôxít nhôm trong đất. Khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều làm các chất bazơ dễ tan như canxi, magie, kali, natri bị rửa trôi; sắt và nhôm khó tan nên ở lại, tạo nên màu đỏ vàng đặc trưng của loại đất này.
Quá trình feralit diễn ra như thế nào?
Tên “feralit” ghép từ “fer” (sắt) và “al” (nhôm), nói lên đúng bản chất của quá trình hình thành loại đất này.
- Nước ta nằm trong vùng nhiệt đới ẩm gió mùa, nhiệt độ cao và lượng mưa lớn nên đá mẹ bị phong hoá rất mạnh.
- Nước mưa thấm sâu, hoà tan và cuốn đi các chất bazơ dễ tan (Ca, Mg, K, Na) cùng nhiều silic.
- Sắt và nhôm tạo thành các hợp chất khó tan nên tích tụ lại dưới dạng ôxít và hiđrôxít sắt, nhôm.
- Các hợp chất sắt nhuộm đất thành màu đỏ hoặc vàng; vì vậy đất gọi là đất đỏ vàng.
Vì sao ôxít sắt quyết định màu đất?
Các hợp chất của sắt có màu rất rõ: ôxít sắt (III) có màu đỏ, còn các dạng hiđrôxít sắt ngậm nước thiên về màu vàng. Chỉ cần một lượng nhỏ cũng đủ nhuộm màu cả lớp đất. Nhôm tuy cũng tích tụ nhưng ôxít nhôm gần như không màu, nên màu sắc chủ yếu do sắt tạo ra.
Đặc điểm của đất feralit ở nước ta
- Phân bố chủ yếu ở vùng đồi núi thấp, chiếm phần lớn diện tích đất vùng đồi núi.
- Thường chua, nghèo chất dinh dưỡng dễ tiêu do bị rửa trôi mạnh, nhiều sét.
- Trên đá mẹ bazơ như đá badan (Tây Nguyên, Đông Nam Bộ) hình thành đất đỏ thẫm, tơi xốp, giàu dinh dưỡng hơn, thích hợp cây công nghiệp lâu năm.
Cách loại trừ đáp án sai
- Phương án nói “nhiều mùn”: sai. Đất feralit chua và không giàu mùn, màu đỏ vàng không phải do mùn.
- Phương án nói “nhiều chất bazơ”: sai. Chính chất bazơ bị rửa trôi mới tạo ra feralit.
- Phương án nói “lượng mưa ít”: sai. Quá trình feralit cần mưa nhiều và nhiệt độ cao.
- Phương án nhắc đến sắt và nhôm tích tụ: đúng vì phản ánh đúng bản chất quá trình feralit.
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ chuỗi: nóng ẩm – mưa nhiều – rửa trôi bazơ – tích tụ Fe, Al – đỏ vàng. Chỉ cần thấy hai chữ “sắt” và “nhôm” trong phương án là gần như chắc chắn đã đúng.
Bài tập luyện tập
- Vì sao đất feralit thường chua? Đáp án: Do các chất bazơ bị mưa rửa trôi, đất còn lại nhiều ion mang tính axit.
- Đất feralit hình thành trên đá badan khác gì đất feralit trên đá axit? Đáp án: Đá badan giàu sắt, magie nên đất đỏ thẫm, tơi xốp, giàu dinh dưỡng hơn; đất trên đá axit thường nghèo dinh dưỡng, nhiều sét.
- Tại sao quá trình feralit không phổ biến ở vùng khí hậu khô lạnh? Đáp án: Thiếu nhiệt và mưa nên đá phong hoá yếu, chất bazơ không bị rửa trôi mạnh.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao gọi là đất feralit?
Tên feralit ghép từ “fer” (sắt) và “al” (nhôm), vì đặc điểm nổi bật của đất là tích tụ nhiều ôxít sắt và ôxít nhôm.
Đất feralit phân bố chủ yếu ở đâu ở nước ta?
Chủ yếu ở vùng đồi núi thấp, nơi nóng ẩm mưa nhiều. Trên đá badan ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, đất feralit đỏ thẫm khá màu mỡ.
Quá trình feralit là gì?
Là quá trình trong điều kiện nhiệt đới ẩm, đá mẹ phong hoá mạnh, chất bazơ dễ tan bị rửa trôi còn sắt, nhôm tích tụ lại, làm đất chua và có màu đỏ vàng.
Đất feralit có thích hợp trồng cây gì?
Đất feralit trên đá badan thích hợp cây công nghiệp lâu năm như cà phê, cao su, hồ tiêu. Đất feralit nghèo dinh dưỡng cần được cải tạo và che phủ rừng để chống xói mòn.