Trả lời nhanh
Đề “viết về Bác Hồ” ở lớp 7 thường là kiểu bài kể lại một sự việc có thật liên quan đến nhân vật lịch sử, chứ không phải bài tả. Em chọn một sự việc có tư liệu rõ ràng (bến Nhà Rồng 1911, Quảng trường Ba Đình 1945…), kể đủ thời gian, địa điểm, diễn biến, rồi nêu ý nghĩa và cảm xúc của mình. Bên dưới có dàn ý và 5 bài mẫu.
Đề bài thường gặp và cách hiểu đúng
Từ khoá “bài văn tả về Bác Hồ” rất hay được học sinh tìm, nhưng đề trong chương trình lớp 7 thường yêu cầu: “Viết bài văn kể lại một sự việc có thật liên quan đến nhân vật hoặc sự kiện lịch sử”. Vì vậy trọng tâm là kể một sự việc cụ thể, không phải tả ngoại hình Bác hay ca ngợi chung chung.
Điểm khác với văn kể chuyện tưởng tượng: sự việc và chi tiết lịch sử phải đúng thật. Em được phép thêm lời văn miêu tả, biểu cảm, hoặc đặt mình vào vai người chứng kiến, nhưng không được bịa ngày tháng, địa danh, lời nói của Bác.
Chọn sự việc nào cho an toàn?
Hãy chọn những sự việc có trong sách giáo khoa, tài liệu lịch sử hoặc bảo tàng, để mọi chi tiết đều kiểm chứng được.
| Sự việc | Mốc thời gian | Ý nghĩa nên nêu |
|---|---|---|
| Người thanh niên Nguyễn Tất Thành xuống tàu ở bến Nhà Rồng, ra đi tìm đường cứu nước | 5-6-1911 | Khởi đầu hành trình tìm con đường giải phóng dân tộc |
| Bác đọc Tuyên ngôn Độc lập ở Quảng trường Ba Đình | 2-9-1945 | Khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà |
| Bác kêu gọi nhịn ăn góp gạo cứu đói | Cuối năm 1945 | Tinh thần “lá lành đùm lá rách”, gương mẫu của người lãnh đạo |
| Thư Bác gửi học sinh nhân ngày khai trường | Tháng 9-1945 | Niềm tin và kỳ vọng của Bác vào thế hệ trẻ |
| Bác phát động Tết trồng cây | Đầu năm 1960 | Trồng cây là bảo vệ đất nước cho mai sau |
Dàn ý chung
1. Mở bài
- Giới thiệu sự việc: ai, ở đâu, khi nào.
- Nêu lí do em chọn kể sự việc này hoặc ấn tượng ban đầu.
2. Thân bài
- Bối cảnh: tình hình đất nước lúc đó, vì sao sự việc xảy ra.
- Diễn biến: kể theo trình tự thời gian, có mở đầu – cao trào – kết thúc; chọn 2–3 chi tiết tiêu biểu để kể kĩ.
- Yếu tố miêu tả, biểu cảm: khung cảnh, âm thanh, thái độ của mọi người.
- Kết quả, ảnh hưởng: sự việc đã thay đổi điều gì.
3. Kết bài
- Nêu ý nghĩa của sự việc với lịch sử và với hôm nay.
- Liên hệ bản thân: em học được điều gì từ Bác.
Bài mẫu 1: Ngày 5-6-1911 ở bến cảng Nhà Rồng
Chiều ngày 5 tháng 6 năm 1911, bến cảng Nhà Rồng ở Sài Gòn như mọi ngày, tấp nập tiếng người và tiếng còi tàu. Giữa dòng người ấy, một thanh niên 21 tuổi, dáng gầy, ánh mắt sáng, lặng lẽ bước lên con tàu Amiral Latouche-Tréville. Anh lấy tên là Văn Ba, xin làm phụ bếp trên tàu. Không ai biết người thanh niên ấy chính là Nguyễn Tất Thành, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Vì sao anh ra đi? Lúc ấy nước ta bị thực dân Pháp đô hộ, nhân dân lầm than. Nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra rồi đều thất bại. Anh muốn tận mắt xem các nước làm thế nào để tìm con đường cứu dân tộc. Hành trang của anh chỉ là đôi bàn tay lao động và một trái tim yêu nước. Con tàu rời bến, bờ Sài Gòn xa dần, nhưng ý chí của người con xứ Nghệ thì ngày càng rõ.
Đứng ở bến Nhà Rồng hôm nay, tôi như nghe thấy tiếng sóng của ngày ấy. Chuyến đi của người thanh niên 21 tuổi đã mở ra hành trình hơn ba mươi năm bôn ba, đưa dân tộc đến ngày độc lập. Tôi tự nhủ: muốn làm việc lớn, trước hết phải có ước mơ lớn và dám bước đi.
Bài mẫu 2: Buổi chiều lịch sử ở Quảng trường Ba Đình
Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Hà Nội rực rỡ cờ đỏ sao vàng. Từ sáng sớm, hàng chục vạn người từ khắp nơi đã đổ về Quảng trường Ba Đình. Có cụ già chống gậy, có mẹ bế con nhỏ, có các em thiếu nhi đội mũ nan. Ai cũng chờ đợi một giờ phút mà cả dân tộc đã mong mỏi suốt hàng chục năm.
Chiều hôm ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh bước lên lễ đài, trong bộ quần áo kaki giản dị. Người đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố với đồng bào và thế giới rằng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã ra đời. Giọng Bác ấm, rõ, mang âm hưởng xứ Nghệ. Đọc được một đoạn, Người dừng lại và hỏi: “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?”. Cả quảng trường đáp lại một tiếng “Có!” vang như sấm.
Câu hỏi giản dị ấy cho thấy Bác gần gũi với nhân dân đến nhường nào. Là học sinh, đọc lại trang sử này tôi thấy tự hào vì độc lập hôm nay được đổi bằng bao hy sinh. Tôi sẽ cố gắng học thật tốt để xứng đáng với niềm tin của Bác.
Bài mẫu 3: Chuyện nhịn ăn góp gạo cứu đói
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước còn bộn bề khó khăn. Nạn đói cuối năm 1944 đầu năm 1945 chưa kịp hồi phục, lại thêm lũ lụt và giặc ngoại xâm. Nhiều nơi người dân vẫn thiếu cái ăn. Biết vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi đồng bào: cứ mười ngày nhịn ăn một bữa, đem số gạo tiết kiệm được góp vào “hũ gạo cứu đói” để giúp những người nghèo.
Lời kêu gọi ấy không chỉ nói suông. Bác là người làm gương trước tiên, cùng các cán bộ trong cơ quan thực hiện nhịn bữa, góp gạo. Từ thành phố đến nông thôn, nhà nào cũng có một chiếc ống tre, hũ nhỏ để dành từng bát gạo. Gạo ít thôi, nhưng cộng lại thành nghĩa tình rất lớn.
Đọc câu chuyện, tôi hiểu thế nào là “nhường cơm sẻ áo”. Một người lãnh đạo chân chính là người chia sẻ khó khăn với dân trước hết. Từ nay, tôi sẽ biết tiết kiệm và giúp đỡ bạn bè, người xung quanh bằng những việc nhỏ trong khả năng của mình.
Bài mẫu 4: Bức thư Bác gửi học sinh – góc nhìn người học trò năm 1945
Tôi hình dung mình là một cậu học trò nhỏ trong ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam mới, tháng 9 năm 1945. Trước đó, chúng tôi sống dưới ách thực dân, ít ai được đến trường tử tế. Giờ đây đất nước độc lập, thầy trò cùng nô nức, tay ôm cặp sách còn thơm mùi giấy mới.
Hôm ấy, thầy giáo đọc to bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi học sinh cả nước. Thư nói rằng các em được hưởng một nền giáo dục của nước độc lập, rằng Bác mong các em chăm chỉ để xây dựng đất nước, sánh vai với các cường quốc năm châu. Cả lớp lặng đi. Chúng tôi chợt hiểu: việc học không còn chỉ là chuyện riêng, mà là trách nhiệm với Tổ quốc.
(Lưu ý: nhân vật “cậu học trò” là cách đặt mình vào bối cảnh để kể; các mốc và nội dung bức thư là tư liệu có thật.) Bức thư ấy vẫn nhắc chúng ta hôm nay: học tập chăm chỉ chính là cách đáp lại niềm tin của Bác.
Bài mẫu 5: Tết trồng cây Bác phát động
Đầu năm 1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động phong trào Tết trồng cây trong cả nước. Người tha thiết mong mỗi người dân, nhất là các em thiếu niên, nhi đồng, hãy cùng trồng cây gây rừng sau mỗi dịp xuân về. Bác viết: “Mùa xuân là Tết trồng cây, làm cho đất nước ngày càng xuân.”
Từ đó, mỗi mùa xuân, khắp nơi lại rộn ràng ngày hội trồng cây. Học sinh xách nước tưới những cây non, nông dân đào hố trên đồi trọc, bộ đội trồng cây dọc doanh trại. Những hàng cây ấy lớn dần, che mát cho đường làng, trường học, giữ đất giữ nước cho mai sau. Chính Bác cũng tự tay trồng cây và nhắc mọi người chăm sóc cho cây sống.
Năm ngoái, lớp tôi tham gia trồng cây ở sân trường. Khi tưới những gốc cây nhỏ, tôi nhớ lời Bác và thấy mình đang góp một phần nhỏ vào mùa xuân của đất nước. Việc nhỏ mà ý nghĩa lớn: bảo vệ môi trường cũng là yêu nước.
Lỗi sai thường gặp
- Biến thành bài tả hoặc bài ca ngợi: chỉ liệt kê Bác “hiền hậu, giản dị” mà không kể sự việc cụ thể.
- Sai chi tiết lịch sử: nhầm ngày, địa điểm, đặt lời nói không có thật vào miệng Bác. Không chắc thì bỏ chi tiết đó.
- Kể dàn trải: kể cả cuộc đời Bác thay vì một sự việc. Chỉ chọn một sự việc và kể kĩ.
- Thiếu cảm xúc, liên hệ: kết bài cần có suy nghĩ và hành động của chính em.
Mẹo viết cho hay
- Lập bảng nhanh: Ai – Khi nào – Ở đâu – Chuyện gì – Kết quả – Ý nghĩa trước khi viết.
- Chọn ngôi kể phù hợp: ngôi thứ ba kể khách quan, hoặc ngôi thứ nhất khi em là người chứng kiến hay người đến thăm di tích.
- Dùng từ chỉ thời gian (“chiều hôm ấy”, “ít lâu sau”) để kết nối các đoạn.
- Xen một hai câu miêu tả hoặc biểu cảm đúng chỗ để bài văn có hồn.
Luyện tập
- Dựa vào bảng ở trên, em hãy lập dàn ý cho sự việc còn lại mà chưa có bài mẫu, ví dụ tìm hiểu thêm một câu chuyện về Bác ở nơi em sống.
Gợi ý: mỗi dàn ý cần đủ 3 phần, thân bài có ít nhất 3 ý theo trình tự thời gian. - Viết lại phần mở bài của bài mẫu 2 theo cách khác: mở bằng cảm xúc của người dự lễ.
Gợi ý: “Hơn tám mươi năm đã trôi qua, nhưng mỗi lần nhắc đến ngày 2-9-1945, tôi vẫn như nghe thấy…” - Chỉ ra một lỗi sai nếu viết: “Năm 1911, Bác đọc Tuyên ngôn Độc lập ở bến Nhà Rồng.”
Đáp án: sai sự kiện và địa điểm. Năm 1911 Bác ra đi tìm đường cứu nước từ bến Nhà Rồng; Tuyên ngôn Độc lập được đọc ngày 2-9-1945 ở Quảng trường Ba Đình.
Câu hỏi thường gặp
Đề kể lại sự việc có thật về Bác Hồ khác gì bài văn tả?
Bài kể tập trung vào một sự việc có mở đầu, diễn biến, kết thúc và ý nghĩa; bài tả chủ yếu miêu tả đặc điểm người hay vật. Bài về Bác ở lớp 7 thường thuộc dạng kể sự việc có thật.
Em có được thêm chi tiết tưởng tượng khi kể về Bác Hồ không?
Em có thể thêm miêu tả, cảm xúc hoặc đặt mình vào vai người chứng kiến, nhưng ngày tháng, địa danh, sự kiện và lời nói của Bác phải đúng với tư liệu lịch sử.
Nên chọn sự việc nào để dễ viết và an toàn?
Nên chọn các sự việc quen thuộc, có tư liệu rõ như Bác ra đi tìm đường cứu nước ngày 5-6-1911 hoặc đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2-9-1945 tại Ba Đình.
Bài văn nên dài bao nhiêu?
Với lớp 7, bài làm thường khoảng 400–600 chữ, đủ ba phần. Các bài mẫu ở trên ngắn gọn để em học cách triển khai, khi làm bài em có thể kể kĩ hơn các chi tiết.