Trả lời nhanh
Đáp án 7 câu đầu của bộ đề: 1-B, 2-C, 3-D, 4-B, 5-D, 6-B, 7-C. Ý chính: Liên bang Nga là “quốc gia kế tục Liên Xô”, được thừa hưởng địa vị pháp lí ở Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Những năm đầu Nga ngả về phương Tây để mong được ủng hộ chính trị và viện trợ kinh tế. Hiến pháp đầu tiên của Liên bang Nga ban hành tháng 12-1993.
Cách dùng bộ 17 câu này
Bài 2 gồm hai mảng lớn: Liên Xô và Đông Âu giai đoạn 1945–1991, rồi Liên bang Nga giai đoạn 1991–2000. Bảy câu đầu xoay quanh Liên bang Nga, là phần học sinh hay nhầm nhất. Mười câu sau (câu 8–17) do chúng tôi biên soạn thêm, phủ phần Liên Xô – Đông Âu để em ôn trọn bài.
Em nên tự làm trước, che phần đáp án, rồi mới đối chiếu. Với mỗi câu sai, hãy đọc phần “vì sao” để nhớ lí do chứ đừng chỉ nhớ chữ cái.
Bảng đáp án nhanh
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | B | C | D | B | D | B | C | C | B |
| Câu | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | B | C | A | D | C | D | B | B |
Phần 1: Liên bang Nga (1991–2000) – câu 1 đến câu 7
Câu 1. Sau khi Liên Xô sụp đổ, Liên bang Nga trở thành
- A. Quốc gia độc lập như các nước cộng hòa khác.
- B. Quốc gia kế tục Liên Xô.
- C. Quốc gia nắm mọi quyền hành ở Liên Xô.
- D. Quốc gia Liên bang Xô viết.
Đáp án: B. Nga là nước lớn nhất, đông dân nhất trong Liên Xô, nên được quốc tế công nhận là quốc gia kế tục: thừa hưởng địa vị pháp lí của Liên Xô.
Loại A vì Nga không chỉ “độc lập bình thường” mà còn kế tục. Loại C vì Liên Xô đã không còn, không có “quyền hành ở Liên Xô” nữa. Loại D vì “Liên bang Xô viết” chính là Liên Xô, đã chấm dứt tồn tại cuối năm 1991.
Câu 2. “Quốc gia kế tục Liên Xô” đồng nghĩa với
- A. Được kế thừa những thành tựu của Liên Xô trong xây dựng chủ nghĩa xã hội.
- B. Liên bang Nga cũng chính là quốc gia Liên bang Xô viết.
- C. Được kế thừa địa vị pháp lí của Liên Xô tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và các cơ quan ngoại giao của Liên Xô ở nước ngoài.
- D. Trở thành quốc gia độc lập như các nước cộng hòa khác.
Đáp án: C. “Kế tục” ở đây là khái niệm pháp lí – ngoại giao, không phải kế thừa mô hình hay thành tựu.
Phương án A dễ gây nhầm vì nghe có vẻ hợp lí, nhưng sau 1991 Nga từ bỏ con đường xã hội chủ nghĩa nên không thể nói là “kế thừa thành tựu xây dựng CNXH”. B sai vì hai nhà nước khác nhau. D sai vì đã giải thích ở câu 1.
Câu 3. Quyền lợi và địa vị pháp lí mà Liên bang Nga được kế thừa từ Liên Xô là gì?
- A. Tiếp tục là đối trọng về quân sự với Mỹ.
- B. Tiếp tục là đối trọng về kinh tế với Mỹ.
- C. Giữ vai trò quan trọng trong hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa.
- D. Ủy viên thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Đáp án: D. Từ khoá là “địa vị pháp lí” – chỉ có ghế thường trực Hội đồng Bảo an (kèm quyền phủ quyết) là địa vị pháp lí.
A, B nói về sức mạnh thực tế, không phải địa vị pháp lí; giai đoạn 1991–2000 Nga cũng suy yếu kinh tế nên B càng không đúng. C sai vì hệ thống xã hội chủ nghĩa đã tan rã.
Câu 4. Những năm đầu sau khi Liên Xô tan rã, Liên bang Nga thực hiện chính sách đối ngoại ngả về phương Tây với hi vọng
- A. Thành lập một liên minh chính trị ở châu Âu.
- B. Nhận được sự ủng hộ về chính trị và sự viện trợ về kinh tế.
- C. Tăng cường hợp tác khoa học – kĩ thuật với các nước châu Âu.
- D. Xây dựng một liên minh kinh tế lớn ở châu Âu.
Đáp án: B. Nga đang khủng hoảng kinh tế, cần vốn và sự ủng hộ chính trị nên hướng về Mỹ và Tây Âu. Các phương án A, C, D đều không phải mục tiêu được SGK nêu.
Câu 5. Với hi vọng nhận được sự ủng hộ về chính trị và viện trợ kinh tế, Liên bang Nga đã thực hiện chính sách đối ngoại như thế nào?
- A. Bảo vệ hòa bình thế giới.
- B. Tăng cường hợp tác khoa học – kĩ thuật với các nước châu Âu.
- C. Thành lập một liên minh chính trị ở châu Âu.
- D. Ngả về phương Tây.
Đáp án: D. Câu 4 và câu 5 là hai mặt của một ý: mục đích (ủng hộ, viện trợ) và biện pháp (ngả về phương Tây). Mẹo: gặp cụm “hi vọng nhận được ủng hộ, viện trợ” thì nghĩ ngay “ngả về phương Tây”.
Câu 6. Bản Hiến pháp đầu tiên của Liên bang Nga được ban hành vào thời gian nào?
- A. Tháng 12-1992.
- B. Tháng 12-1993.
- C. Tháng 2-1993.
- D. Tháng 11-1993.
Đáp án: B. Sau thời gian đấu tranh gay gắt giữa các lực lượng chính trị, Hiến pháp tháng 12-1993 quy định thể chế Tổng thống liên bang. Mẹo nhớ: Liên Xô tan rã tháng 12-1991, Hiến pháp Nga ra đời cũng tháng 12 – hai năm sau (1993).
Câu 7. Năm 2014 đã diễn ra sự tranh chấp giữa Liên bang Nga với Ucraina ở khu vực nào?
- A. Xakhalin.
- B. Trécxnia.
- C. Krym.
- D. Viễn Đông.
Đáp án: C. Bán đảo Krym từng thuộc Nga, đến năm 1954 được chuyển giao cho Ucraina khi cả hai còn trong Liên Xô. Sau khi Liên Xô tan rã, vấn đề thuộc quyền của Krym trở thành điểm tranh chấp giữa hai nước, bùng lên năm 2014.
Loại các phương án còn lại: Xakhalin và Viễn Đông là lãnh thổ phía đông của Nga, không liên quan Ucraina; Trécxnia (Chechnya) là vùng của Nga có phong trào li khai trong thập niên 1990 – xung đột nội bộ chứ không phải tranh chấp với Ucraina.
Phần 2: Liên Xô và Đông Âu (1945–1991) – câu 8 đến câu 17
Các câu dưới đây do chúng tôi biên soạn để luyện thêm, bám các mốc và sự kiện trọng tâm của bài.
Câu 8. Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) được thành lập vào năm nào?
- A. 1945.
- B. 1947.
- C. 1949.
- D. 1955.
Đáp án: C. SEV thành lập tháng 1-1949 để tăng cường hợp tác kinh tế giữa Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu. Năm 1955 là năm thành lập tổ chức quân sự (Hiệp ước Vácsava), đừng nhầm.
Câu 9. Tổ chức Hiệp ước Vácsava (1955) ra đời chủ yếu nhằm
- A. Thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa các nước xã hội chủ nghĩa.
- B. Đối trọng với NATO, bảo vệ hòa bình và an ninh các nước xã hội chủ nghĩa châu Âu.
- C. Hỗ trợ các nước Á, Phi giành độc lập.
- D. Thay thế vai trò của Liên hợp quốc.
Đáp án: B. Đây là liên minh phòng thủ quân sự – chính trị, ra đời sau khi NATO (1949) và việc Tây Đức gia nhập NATO. A là chức năng của SEV.
Câu 10. Liên Xô phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên của loài người vào năm
- A. 1949.
- B. 1957.
- C. 1961.
- D. 1969.
Đáp án: B. Tháng 10-1957. Năm 1949 là bom nguyên tử, 1961 là chuyến bay có người lái, 1969 là mốc Mỹ đưa người lên Mặt Trăng.
Câu 11. Năm 1961, Liên Xô đạt thành tựu nổi bật nào?
- A. Chế tạo thành công bom nguyên tử.
- B. Phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên.
- C. Đưa người đầu tiên bay vào vũ trụ.
- D. Xây dựng nhà máy điện nguyên tử đầu tiên.
Đáp án: C. Nhà du hành Gagarin bay vòng quanh Trái Đất tháng 4-1961. A thuộc năm 1949, B thuộc năm 1957, D thuộc năm 1954.
Câu 12. Việc Liên Xô chế tạo thành công bom nguyên tử (1949) có ý nghĩa chủ yếu là
- A. Phá vỡ thế độc quyền vũ khí nguyên tử của Mỹ.
- B. Chấm dứt Chiến tranh lạnh.
- C. Hoàn thành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa.
- D. Đưa Liên Xô trở thành cường quốc kinh tế số một thế giới.
Đáp án: A. Ý nghĩa nằm ở thế cân bằng chiến lược. B sai vì Chiến tranh lạnh còn kéo dài đến cuối thập niên 1980; C đã hoàn thành từ trước Chiến tranh thế giới thứ hai; D sai vì kinh tế Mỹ vẫn đứng đầu.
Câu 13. Người khởi xướng công cuộc cải tổ ở Liên Xô từ tháng 3-1985 là
- A. Xtalin.
- B. Khơrútxốp.
- C. Brêgiơnép.
- D. Goócbachốp.
Đáp án: D. Goócbachốp lên làm Tổng bí thư tháng 3-1985 và đề ra đường lối cải tổ. Ba người còn lại đều lãnh đạo Liên Xô trước đó.
Câu 14. Sự kiện nào đánh dấu Liên Xô chính thức chấm dứt tồn tại?
- A. Cuộc đảo chính thất bại ngày 19-8-1991.
- B. Ngày 21-12-1991, 11 nước cộng hòa thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG).
- C. Ngày 25-12-1991, Goócbachốp tuyên bố từ chức, lá cờ Liên Xô hạ xuống.
- D. Ngày 1-7-1991, Tổ chức Hiệp ước Vácsava chấm dứt hoạt động.
Đáp án: C. Sự kiện 25-12-1991 là dấu chấm hết của nhà nước Liên Xô và chế độ xã hội chủ nghĩa ở đây. Sự kiện B tạo tiền đề (các nước đã thoả thuận lập SNG), A và D đều xảy ra sớm hơn và không kết thúc Liên Xô.
Câu 15. Nguyên nhân nào sau đây KHÔNG dẫn đến sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô?
- A. Mô hình chủ nghĩa xã hội có khuyết tật, chậm được sửa đổi.
- B. Những sai lầm trong công cuộc cải tổ.
- C. Sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước.
- D. Liên Xô thất bại trong một cuộc chiến tranh trực tiếp với phương Tây.
Đáp án: D. Hai phe không bao giờ đối đầu bằng chiến tranh trực tiếp – đó là đặc điểm của Chiến tranh lạnh. Với câu “KHÔNG”, hãy gạch chân từ phủ định rồi tìm phương án sai sự thật.
Câu 16. Người được bầu làm Tổng thống Liên bang Nga năm 2000 là
- A. Enxin.
- B. Putin.
- C. Mêđvêđép.
- D. Goócbachốp.
Đáp án: B. Putin thắng cử tháng 3-2000. Enxin là Tổng thống đầu tiên của Nga (1991–1999); Goócbachốp là lãnh đạo Liên Xô.
Câu 17. Từ năm 1994, chính sách đối ngoại của Liên bang Nga có điều chỉnh gì?
- A. Chỉ tập trung quan hệ với Mỹ và Tây Âu.
- B. Phát triển quan hệ với các nước châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN, đồng thời củng cố quan hệ với các nước SNG.
- C. Cắt đứt quan hệ với các nước trong SNG.
- D. Gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Đáp án: B. Vì phương Tây không đáp ứng kì vọng, Nga chuyển sang chính sách cân bằng, “hướng Đông”. A là chính sách giai đoạn đầu; C, D không có thật.
Bảng mốc cần thuộc của Bài 2
| Mốc | Sự kiện |
|---|---|
| 1949 | Thành lập SEV; Liên Xô chế tạo bom nguyên tử |
| 1955 | Thành lập Tổ chức Hiệp ước Vácsava |
| 1957 | Phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên |
| 1961 | Gagarin bay vào vũ trụ |
| 3-1985 | Goócbachốp khởi xướng cải tổ |
| 1989–1991 | Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ; SEV (6-1991) và Vácsava (7-1991) chấm dứt |
| 21 và 25-12-1991 | Thành lập SNG; Liên Xô chấm dứt tồn tại |
| 12-1993 | Hiến pháp Liên bang Nga |
| 3-2000 | Putin đắc cử Tổng thống |
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “kế tục” với “kế thừa thành tựu” hoặc “độc lập như nước khác” (câu 1, 2).
- Lẫn lộn SEV (kinh tế, 1949) với Vácsava (quân sự, 1955).
- Nhầm mốc 21-12-1991 (SNG) với 25-12-1991 (Liên Xô chấm dứt tồn tại).
- Bỏ sót chữ “KHÔNG” trong câu hỏi phủ định.
Ôn tiếp
Để nắm chắc nội dung, em có thể đọc phần tóm tắt trong các trang sau: Lý thuyết Lịch sử 12 Bài 2, Giải bài tập SGK Lịch sử 12 Bài 2 và bộ 32 câu trắc nghiệm Bài 2.
Câu hỏi thường gặp
Bài 2 Lịch sử 12 có những nội dung trọng tâm nào?
Gồm Liên Xô và Đông Âu giai đoạn 1945–1991 (thành tựu, SEV, Vácsava, cải tổ, sụp đổ) và Liên bang Nga 1991–2000 (kế tục Liên Xô, Hiến pháp 1993, đối ngoại, kinh tế).
Vì sao Liên bang Nga được gọi là quốc gia kế tục Liên Xô?
Vì Nga được kế thừa địa vị pháp lí của Liên Xô, nổi bật là ghế thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và hệ thống cơ quan ngoại giao của Liên Xô ở nước ngoài.
Hiến pháp đầu tiên của Liên bang Nga ban hành khi nào?
Tháng 12-1993, quy định Nga theo thể chế Tổng thống liên bang.
Làm sao phân biệt SEV và Tổ chức Hiệp ước Vácsava?
SEV (1949) là tổ chức hợp tác kinh tế; Hiệp ước Vácsava (1955) là liên minh quân sự – chính trị đối trọng với NATO.