Trả lời nhanh
Để viết bài nghị luận về vấn đề môi trường hoặc thiên nhiên, em chọn một vấn đề cụ thể, nêu rõ ý kiến đồng tình hay phản đối, rồi triển khai bằng 2–3 lý lẽ kèm dẫn chứng thật, bàn luận mặt trái, cuối cùng đề xuất việc làm thiết thực. Bài dưới đây có dàn ý chung và 5 bài mẫu theo 5 góc nhìn khác nhau.
Đề bài
Câu lạc bộ Văn học của trường phát động viết bài với đề tài “Con người và thiên nhiên”. Em hãy viết một bài văn nghị luận, bày tỏ ý kiến đồng tình hay phản đối về một vấn đề môi trường hoặc thiên nhiên mà em quan tâm, rồi gửi cho ban tổ chức.
Đây là dạng bài thuộc nội dung viết văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống trong chương trình Ngữ văn 8 Chân trời sáng tạo. Nếu cần ôn thêm cách trình bày kiến nghị, em xem bài soạn tại Viết văn bản kiến nghị về một vấn đề của đời sống.
Phân tích đề: cần chú ý những gì?
- Kiểu bài: nghị luận về một vấn đề đời sống (môi trường, thiên nhiên).
- Yêu cầu then chốt: phải có ý kiến rõ ràng (đồng tình hay phản đối) chứ không chỉ kể về ô nhiễm.
- Người đọc: ban tổ chức câu lạc bộ, nên giọng văn nghiêm túc, chân thành, có thể xưng “em”.
- Phạm vi: chọn một vấn đề hẹp và quen thuộc (rác thải nhựa, tiết kiệm nước, trồng cây…) sẽ dễ có dẫn chứng hơn là bàn chung chung “bảo vệ môi trường”.
Dàn ý chung
1. Mở bài
Dẫn dắt từ một hiện tượng hoặc hình ảnh gần gũi, nêu vấn đề cần bàn và khẳng định thái độ của em.
2. Thân bài
- Giải thích: vấn đề là gì, biểu hiện ra sao.
- Thực trạng: nêu dẫn chứng cụ thể, gần gũi (ở trường, khu phố, địa phương).
- Nguyên nhân – tác hại (hoặc lợi ích): vì sao em đồng tình/phản đối.
- Bàn luận mở rộng: nêu ý kiến trái chiều rồi phản biện nhẹ nhàng, ví dụ “bảo vệ môi trường là việc của người lớn”.
- Giải pháp: việc làm của cá nhân, nhà trường, xã hội.
3. Kết bài
Khẳng định lại ý kiến, nêu bài học nhận thức và lời kêu gọi hành động.
Bài mẫu 1: Hạn chế rác thải nhựa (đồng tình)
Sáng nào đi học, em cũng thấy trước cổng trường những chiếc ly nhựa, túi ni lông nằm lăn lóc bên vỉa hè. Những thứ nhỏ bé ấy đang là một vấn đề lớn của môi trường: rác thải nhựa. Em hoàn toàn đồng tình với việc cần hạn chế dùng đồ nhựa dùng một lần ngay từ hôm nay.
Nhựa tiện lợi, rẻ và nhẹ, nên được dùng ở khắp nơi, từ quán trà sữa đến chợ. Nhưng chính vì vậy, lượng rác nhựa thải ra mỗi ngày rất lớn. Nhựa rất lâu mới phân hủy, có thể tồn tại hàng trăm năm. Khi bị vứt ra cống rãnh, nó làm tắc dòng chảy, gây ngập úng; khi trôi ra sông biển, nó khiến cá, rùa nhầm là thức ăn và chết. Cuối cùng, các mảnh vi nhựa lại có thể quay về bữa ăn của con người.
Có bạn cho rằng một chiếc túi ni lông thì chẳng đáng kể. Nhưng nếu mỗi người nghĩ thế, hàng triệu chiếc túi sẽ thành núi rác. Việc nhỏ cộng lại mới thành tác động lớn.
Vì vậy, em tự nhắc mình mang theo bình nước cá nhân, dùng túi vải khi đi chợ cùng mẹ, phân loại rác tại nhà. Nhà trường có thể tổ chức hội chợ đồ tái chế, còn xã hội cần khuyến khích các sản phẩm thân thiện môi trường. Giữ gìn hành tinh xanh không phải là việc to tát, nó bắt đầu từ lựa chọn nhỏ của mỗi người.
Bài mẫu 2: Bảo vệ rừng ngập mặn quê em (đồng tình)
Quê em ở vùng ven biển, nơi những rặng đước, sú, vẹt xanh thẫm chạy dọc bờ đê. Ngày bé, em chỉ thấy chúng là chỗ chơi trốn tìm. Lớn lên em mới hiểu đó là “bức tường xanh” che chắn cho cả làng. Bởi thế em rất đồng tình với việc giữ gìn và phục hồi rừng ngập mặn.
Rừng ngập mặn có bộ rễ chằng chịt, giữ đất, làm giảm sức sóng, bảo vệ đê điều mỗi mùa bão. Dưới tán rừng, tôm, cua, cá, sò sinh sôi, nuôi sống nhiều gia đình. Rừng còn là nơi trú ngụ của chim di cư, và hấp thụ khí carbon dioxide góp phần làm không khí trong lành.
Thế nhưng, có nơi người ta chặt rừng để làm ao nuôi tôm hay lấn đất xây dựng. Được lợi trước mắt nhưng mất đi tấm lá chắn, khi bão đến, thiệt hại có thể lớn hơn nhiều lần. Có người nói “đất bỏ không thì để làm kinh tế”. Em cho rằng phát triển kinh tế là cần thiết, song phải đi cùng bảo vệ thiên nhiên thì mới bền vững.
Bởi vậy, mỗi người dân cần tuân thủ quy định bảo vệ rừng, học sinh chúng em có thể tham gia trồng cây, nhặt rác ven bãi và tuyên truyền cho người thân. Giữ rừng hôm nay là giữ lấy mái nhà của chính chúng ta mai sau.
Em có thể mở rộng bài viết này bằng cách tham khảo thêm bài nghị luận về tầm quan trọng của việc bảo vệ rừng.
Bài mẫu 3: Ô nhiễm không khí ở đô thị (đồng tình)
Có những buổi sáng ở thành phố, bầu trời mờ đục như phủ một lớp sương xám. Đó không phải sương mà là bụi mịn và khói xe. Ô nhiễm không khí là vấn đề em đặc biệt quan tâm, và em cho rằng cần hành động thật sự thay vì chỉ than phiền.
Nguyên nhân đến từ khí thải của xe cộ, nhà máy, việc đốt rơm rạ, đốt rác và bụi từ các công trình xây dựng. Hít thở lâu ngày trong không khí bẩn dễ gây các bệnh về hô hấp, đặc biệt nguy hiểm với người già và trẻ nhỏ. Không khí không có biên giới, ta không thể “đóng cửa” để tránh nó.
Ai cũng cần di chuyển, nên nhiều người cho rằng không thể bỏ xe máy. Điều đó đúng, nhưng ta vẫn có thể đi bộ quãng ngắn, đi xe đạp, đi xe buýt, bảo dưỡng xe đều đặn, không đốt rác bừa bãi. Nhà nước cần phát triển giao thông công cộng, trồng nhiều cây xanh, kiểm soát khí thải công nghiệp.
Em mong rằng mỗi bạn học sinh sẽ là một “tuyên truyền viên” nhỏ. Một bầu trời trong xanh không tự nhiên có, nó là kết quả của những việc làm có trách nhiệm của tất cả chúng ta.
Bài mẫu 4: Tiết kiệm nước sạch (đồng tình, góc nhìn từ gia đình)
Mẹ em có thói quen hứng nước rửa rau để tưới cây. Hồi nhỏ em cho là mẹ tiếc của, nhưng khi biết nhiều vùng phải đi xa lấy nước vào mùa khô, em mới hiểu việc làm ấy ý nghĩa thế nào. Em đồng tình với quan điểm: tiết kiệm nước sạch là trách nhiệm của mỗi người.
Nước ngọt dùng được trên Trái Đất không nhiều, trong khi nhu cầu ngày càng tăng. Hạn hán, xâm nhập mặn và nguồn nước bị ô nhiễm khiến nhiều nơi thiếu nước sinh hoạt. Nếu cứ để vòi chảy khi đánh răng, xả nước thật lâu khi tắm, ta đang phung phí thứ tài nguyên không thể tạo ra thêm.
Có người nghĩ nhà mình trả tiền nước thì muốn dùng bao nhiêu cũng được. Nhưng nước không chỉ là hàng hóa, nó là tài nguyên chung. Mình dùng phung phí hôm nay thì người khác, thế hệ sau, sẽ thiếu.
Việc làm cụ thể rất đơn giản: khóa vòi khi không dùng, sửa ngay chỗ rò rỉ, tái sử dụng nước vo gạo để tưới cây, không xả chất thải xuống ao hồ. Mỗi giọt nước tiết kiệm được là một giọt hy vọng cho tương lai.
Bài mẫu 5: Phản đối việc săn bắt, buôn bán động vật hoang dã
Có người cho rằng ăn thịt thú rừng là “sành điệu”, hoặc dùng sản phẩm từ động vật hoang dã là biểu hiện của sự giàu có. Em hoàn toàn phản đối quan điểm này, vì nó đang đẩy nhiều loài vật đến bờ vực tuyệt chủng và làm tổn hại đến chính con người.
Mỗi loài sinh vật là một mắt xích trong chuỗi thức ăn. Khi một mắt xích biến mất, cân bằng sinh thái bị phá vỡ: số lượng sâu bọ, loài gặm nhấm có thể tăng lên, mùa màng thiệt hại. Hơn nữa, việc tiếp xúc, chế biến động vật hoang dã còn tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh cho con người.
Những người ủng hộ việc săn bắt thường viện lý do “truyền thống” hoặc “bổ dưỡng”. Thực tế, nhiều giá trị dinh dưỡng của chúng có thể thay bằng thực phẩm thông thường, còn tập tục lạc hậu cần được thay đổi. Pháp luật nước ta cũng có quy định xử lý những hành vi vi phạm.
Chúng em, những học sinh lớp 8, có thể lên tiếng: không mua, không ăn, không khoe sản phẩm từ động vật hoang dã, và báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm. Bảo vệ thiên nhiên cũng là cách chúng ta bảo vệ chính mình.
So sánh nhanh 5 bài mẫu
| Bài | Vấn đề | Thái độ | Lập luận nổi bật |
|---|---|---|---|
| 1 | Rác thải nhựa | Đồng tình hạn chế | “Việc nhỏ cộng lại thành tác động lớn” |
| 2 | Rừng ngập mặn | Đồng tình bảo vệ | Cân bằng lợi ích kinh tế và bảo vệ thiên nhiên |
| 3 | Không khí đô thị | Đồng tình hành động | Giải pháp từ cá nhân tới nhà nước |
| 4 | Tiết kiệm nước | Đồng tình | Nước là tài nguyên chung, không chỉ là hàng hóa |
| 5 | Săn bắt động vật hoang dã | Phản đối | Phản bác lý do “truyền thống”, “bổ dưỡng” |
Mẹo viết để bài văn thuyết phục
- Nêu ý kiến ngay ở mở bài: dùng câu như “Em đồng tình với…” hoặc “Em không đồng tình với…”.
- Mỗi đoạn một luận điểm: câu đầu nêu ý, tiếp theo là lý lẽ, rồi dẫn chứng, cuối đoạn chốt lại.
- Dẫn chứng gần gũi, có thật: chuyện ở trường, khu phố, địa phương luôn thuyết phục hơn số liệu mơ hồ. Nếu nêu số liệu, chỉ dùng khi em chắc chắn về nguồn.
- Có phản biện: nêu quan điểm ngược lại rồi nhẹ nhàng bác bỏ để bài có chiều sâu.
- Dùng từ nối: “Trước hết”, “Hơn nữa”, “Tuy nhiên”, “Vì vậy” giúp bài mạch lạc.
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ liệt kê tác hại ô nhiễm mà không nói rõ quan điểm của mình.
- Chọn đề tài quá rộng, lan man (nói cả rác, nước, rừng, khí hậu trong một bài).
- Kêu gọi chung chung “hãy bảo vệ môi trường” mà thiếu việc làm cụ thể.
- Sao chép nguyên văn bài mẫu, dẫn chứng không gắn với thực tế của em.
- Lẫn lộn kiểu bài: viết thành văn thuyết minh hoặc tả cảnh thay vì nghị luận.
Bài tập luyện thêm
- Lập dàn ý ngắn (5 gạch đầu dòng) cho đề: “Em có đồng tình với việc dùng ống hút nhựa trong quán nước không?”. Gợi ý: nêu ý kiến không đồng tình, giải thích, hậu quả, phản biện “ống hút nhỏ, chẳng đáng kể”, giải pháp (ống hút giấy, tre, uống trực tiếp).
- Viết đoạn mở bài (3–4 câu) cho đề về hiện tượng xả rác bừa bãi. Gợi ý: dẫn từ hình ảnh bãi rác bên đường, nêu vấn đề, khẳng định thái độ phản đối. Em có thể xem thêm bài nghị luận về hiện tượng xả rác bừa bãi.
- Tìm lý lẽ phản biện cho ý kiến: “Bảo vệ môi trường là việc của người lớn, học sinh chỉ cần học tốt”. Gợi ý: học sinh cũng sống trong môi trường đó, thói quen tốt hình thành từ nhỏ, hành động nhỏ của học sinh lan tỏa tới gia đình.
Tài liệu Ngữ văn 8 Chân trời sáng tạo liên quan
- Soạn văn 8 – Chân trời sáng tạo
- Văn mẫu 8 – Chân trời sáng tạo
- Đề thi Ngữ văn 8 – Chân trời sáng tạo
- Giải SBT Ngữ văn 8 – Chân trời sáng tạo
Câu hỏi thường gặp
Bài nghị luận về môi trường cần có bố cục như thế nào?
Gồm ba phần: mở bài nêu vấn đề và ý kiến; thân bài giải thích, nêu thực trạng, nguyên nhân – tác hại, bàn luận trái chiều và đề xuất giải pháp; kết bài khẳng định lại ý kiến và kêu gọi hành động.
Nên chọn vấn đề môi trường nào để viết?
Nên chọn vấn đề hẹp, gần gũi mà em có dẫn chứng thật như rác thải nhựa, tiết kiệm nước, trồng cây xanh, xả rác bừa bãi ở trường hoặc khu phố.
Có bắt buộc phải đồng tình với vấn đề nêu ra không?
Không. Đề yêu cầu bày tỏ đồng tình hay phản đối, miễn là ý kiến rõ ràng và được chứng minh bằng lý lẽ, dẫn chứng thuyết phục, như bài mẫu 5 phản đối việc săn bắt động vật hoang dã.
Làm sao để bài văn không giống bài mẫu?
Hãy lấy dẫn chứng từ chính nơi em sống, đưa trải nghiệm cá nhân vào mở bài và giải pháp, đồng thời dùng cách diễn đạt của riêng mình thay vì chép nguyên văn.