Trả lời nhanh
Thực hiện pháp luật là quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Nói gọn, đây là việc biến quy phạm pháp luật “trên giấy” thành hành động thực tế, đúng với điều pháp luật cho phép, yêu cầu hoặc cấm.
Điền khuyết: câu hoàn chỉnh
Câu đầy đủ như sau: “Thực hiện pháp luật là quá trình hoạt động có mục đích, làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi hợp pháp của các cá nhân, tổ chức.”
Nếu đề cho dạng trắc nghiệm, em chọn phương án nói về việc quy định pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành hành vi hợp pháp. Những phương án chỉ nói “ban hành thêm quy định”, “xử phạt người vi phạm” hay “tuyên truyền” đều chưa đúng bản chất khái niệm.
Phân tích từng cụm từ trong khái niệm
- “Quá trình hoạt động có mục đích”: thực hiện pháp luật là hành động chủ động, có ý thức, không phải việc xảy ra ngẫu nhiên.
- “Quy định của pháp luật đi vào cuộc sống”: điều luật không còn nằm trong văn bản mà được áp dụng vào sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh hằng ngày.
- “Hành vi hợp pháp”: kết quả là những hành vi phù hợp với pháp luật, tức không trái với những gì luật quy định.
- “Cá nhân, tổ chức”: chủ thể thực hiện rất rộng, gồm công dân, doanh nghiệp, cơ quan, đoàn thể và cả cơ quan nhà nước.
4 hình thức thực hiện pháp luật
| Hình thức | Bản chất | Ví dụ |
|---|---|---|
| Sử dụng pháp luật | Chủ thể làm những việc pháp luật cho phép (thực hiện quyền) | Công dân đủ tuổi đi bầu cử; doanh nghiệp đăng ký kinh doanh ngành nghề không bị cấm |
| Thi hành (chấp hành) pháp luật | Chủ thể làm những việc pháp luật yêu cầu phải làm (thực hiện nghĩa vụ) | Nộp thuế đúng hạn; đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy |
| Tuân thủ pháp luật | Chủ thể không làm những việc pháp luật cấm | Dừng xe khi gặp đèn đỏ; không buôn bán hàng cấm |
| Áp dụng pháp luật | Cơ quan, người có thẩm quyền ra quyết định cụ thể theo pháp luật | Cảnh sát giao thông lập biên bản xử phạt; UBND cấp giấy phép xây dựng |
Mẹo nhớ nhanh
Em nhớ theo câu hỏi: “Luật cho phép, luật bắt buộc, luật cấm hay nhà nước ra quyết định?”
- Cho phép → sử dụng (quyền).
- Bắt buộc phải làm → thi hành (nghĩa vụ, hành động tích cực).
- Cấm làm → tuân thủ (kiềm chế, không làm).
- Cơ quan có thẩm quyền xử lý, cấp phát, ra quyết định → áp dụng.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm thi hành với tuân thủ. Thi hành là phải làm điều luật yêu cầu (đóng thuế), còn tuân thủ là không làm điều luật cấm (không đua xe).
- Nhầm áp dụng với 3 hình thức còn lại. Chỉ cơ quan, công chức có thẩm quyền mới áp dụng pháp luật; người dân bình thường không có hình thức này.
- Cho rằng thực hiện pháp luật chỉ là xử phạt. Xử phạt chỉ là một phần của áp dụng pháp luật, trong khi thực hiện pháp luật bao quát cả bốn hình thức.
Bài luyện tập
Câu 1. Anh A làm thủ tục khai sinh cho con đúng thời hạn. Anh A thực hiện pháp luật theo hình thức nào?
Đáp án: Thi hành pháp luật, vì khai sinh cho con là nghĩa vụ pháp luật yêu cầu phải làm.
Câu 2. Chị B thấy hành vi sai phạm ở cơ quan và viết đơn tố cáo gửi đúng nơi có thẩm quyền. Đây là hình thức nào?
Đáp án: Sử dụng pháp luật, vì tố cáo là quyền công dân được pháp luật cho phép.
Câu 3. Chủ tịch UBND xã ra quyết định xử phạt hành chính một hộ xả rác trái quy định. Đây là hình thức nào?
Đáp án: Áp dụng pháp luật, vì người có thẩm quyền ra quyết định cụ thể theo quy định pháp luật.
Câu hỏi thường gặp
Thực hiện pháp luật là gì?
Là quá trình hoạt động có mục đích, làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Có mấy hình thức thực hiện pháp luật?
Có 4 hình thức: sử dụng pháp luật, thi hành (chấp hành) pháp luật, tuân thủ pháp luật và áp dụng pháp luật.
Phân biệt thi hành pháp luật và tuân thủ pháp luật như thế nào?
Thi hành là chủ động làm điều pháp luật yêu cầu phải làm (nghĩa vụ), còn tuân thủ là không làm điều pháp luật cấm.
Ai được áp dụng pháp luật?
Chỉ cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền theo luật định mới được áp dụng pháp luật, ví dụ cảnh sát giao thông, UBND, tòa án.