Trả lời nhanh
Phương án đúng là phương án nói tri thức lịch sử giúp con người hiểu về quá khứ, rút ra bài học kinh nghiệm để giải quyết vấn đề hiện tại và định hướng tương lai. Đây là vai trò cốt lõi của tri thức lịch sử. Ngoài ra, tri thức lịch sử còn góp phần giáo dục lòng yêu nước, truyền thống và ý thức trách nhiệm công dân.
Đề bài và cách hiểu câu hỏi
Câu hỏi “Nội dung nào sau đây là một trong những vai trò của tri thức lịch sử?” xuất hiện trong phần mở đầu của môn Lịch sử 10, khi học về lịch sử và sử học. Vì mỗi đề có bốn phương án khác nhau nên ở đây ta không chép lại một đề cụ thể. Thay vào đó, bạn nắm các vai trò chính để nhận ra đáp án đúng ở bất kì đề nào.
Chú ý cụm “một trong những”: phương án đúng chỉ cần nêu đúng một vai trò, không cần nêu đủ tất cả.
Các vai trò của tri thức lịch sử
| Vai trò | Nội dung chính |
|---|---|
| Nhận thức | Giúp con người hiểu quá trình hình thành, phát triển của xã hội loài người, của dân tộc và của chính cộng đồng mình. |
| Rút bài học kinh nghiệm | Từ thành công và thất bại trong quá khứ, con người có căn cứ để giải quyết các vấn đề của hiện tại. |
| Định hướng tương lai | Hiểu quy luật phát triển giúp dự báo xu thế và hoạch định chủ trương, chính sách. |
| Giáo dục | Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào dân tộc, trân trọng truyền thống, tôn trọng sự khác biệt giữa các nền văn hoá. |
Vì sao các vai trò này đúng?
- Hiểu quá khứ để hiểu hiện tại: Muốn biết vì sao Việt Nam có đường biên giới, cương vực, nền văn hoá như ngày nay, ta phải tìm về quá trình dựng nước và giữ nước.
- Bài học kinh nghiệm: Những cuộc kháng chiến thắng lợi cho thấy sức mạnh của đoàn kết toàn dân, đó là kinh nghiệm có giá trị lâu dài.
- Giáo dục: Biết ơn những người đi trước thì mới có ý thức gìn giữ và phát huy di sản của họ.
Cách loại trừ phương án sai
Các phương án sai thường là những câu nghe có vẻ liên quan nhưng sai bản chất. Dưới đây là ví dụ tự đặt để bạn luyện cách loại trừ:
- “Giúp dự đoán chính xác từng sự kiện trong tương lai”: sai, vì lịch sử chỉ giúp nhận ra xu thế và quy luật, không thể tiên đoán chính xác từng sự kiện.
- “Thay thế hoàn toàn các môn khoa học tự nhiên”: sai, vì mỗi lĩnh vực có đối tượng nghiên cứu riêng.
- “Chỉ ghi nhớ năm tháng và tên nhân vật”: sai, vì thuộc sự kiện chưa phải là tri thức lịch sử đầy đủ; điều quan trọng là hiểu nguyên nhân, diễn biến, kết quả và ý nghĩa.
- “Giúp hiểu quá khứ và rút bài học cho hiện tại, tương lai”: đúng.
Mẹo nhớ nhanh
Bạn nhớ ba chữ “Hiểu – Học – Hướng”: Hiểu quá khứ, Học kinh nghiệm, Hướng tới tương lai. Phương án nào chứa một trong ba ý này, lại không nói quá tuyệt đối, thường là đáp án đúng.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm vai trò của tri thức lịch sử với chức năng của sử học hay nhiệm vụ của người học lịch sử.
- Chọn phương án có từ tuyệt đối như “hoàn toàn”, “duy nhất”, “chắc chắn”.
- Cho rằng học sử chỉ để thi, trong khi giá trị thực tế là hình thành tư duy, ý thức công dân.
Luyện tập
Câu 1. Học lịch sử giúp ta rút ra điều gì từ những thất bại của quá khứ?
Đáp án: bài học kinh nghiệm để tránh lặp lại sai lầm.
Câu 2. Điền vào chỗ trống: tri thức lịch sử giúp con người hiểu quá khứ để … hiện tại và định hướng … .
Đáp án: giải thích (hiểu) hiện tại; định hướng tương lai.
Câu 3. Việc tìm hiểu truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc thể hiện vai trò nào của tri thức lịch sử?
Đáp án: vai trò giáo dục, bồi dưỡng lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.
Câu hỏi thường gặp
Tri thức lịch sử có những vai trò chính nào?
Giúp hiểu quá khứ và hiện tại, rút bài học kinh nghiệm, định hướng tương lai, đồng thời giáo dục lòng yêu nước, truyền thống và ý thức công dân.
Vì sao cần chú ý cụm "một trong những" trong câu hỏi?
Vì phương án đúng chỉ cần nêu đúng một vai trò, không bắt buộc nêu đủ tất cả. Hãy chọn phương án đúng bản chất và không quá tuyệt đối.
Học lịch sử có giúp dự đoán chính xác tương lai không?
Không. Lịch sử giúp nhận ra quy luật, xu thế để định hướng, nhưng không thể tiên đoán chính xác từng sự kiện.
Câu hỏi này thuộc bài nào của Lịch sử 10?
Thuộc phần mở đầu về lịch sử và sử học, nơi học sinh tìm hiểu khái niệm lịch sử, tri thức lịch sử và vai trò của nó.