Trả lời nhanh
Để viết tốt về một nhân vật lịch sử em yêu thích, em cần làm đúng bốn bước: giới thiệu nhân vật và lí do chọn; nêu những cống hiến tiêu biểu kèm sự kiện, mốc thời gian chính xác; nêu phẩm chất đáng học; cuối cùng nói suy nghĩ và việc em sẽ làm. Trang này có dàn ý chung và 6 bài mẫu ở nhiều góc nhìn khác nhau.
Đề bài thường gặp
Đề này có nhiều cách hỏi, nhưng yêu cầu cốt lõi giống nhau. Em hãy đọc kĩ để chọn đúng kiểu bài:
- Viết đoạn văn/bài văn giới thiệu một nhân vật lịch sử có công với đất nước.
- Viết bài văn nêu cảm nghĩ về một nhân vật lịch sử em ngưỡng mộ.
- Viết bài văn kể lại một chiến công hoặc sự kiện gắn với nhân vật lịch sử.
- Viết bài trình bày vì sao em yêu thích nhân vật đó.
Lưu ý: nếu đề yêu cầu “giới thiệu” thì thiên về thông tin khách quan; nếu yêu cầu “cảm nghĩ” thì phải có cảm xúc, liên hệ bản thân. Em nên hỏi thầy cô hoặc xem lại đề để chọn đúng giọng văn.
Chọn nhân vật nào?
Em nên chọn người mà em đọc, nghe được nhiều thông tin chắc chắn, không chọn chỉ vì nổi tiếng. Một nhân vật em hiểu sâu sẽ cho bài văn hay hơn mười nhân vật em chỉ biết tên.
| Nhân vật | Gắn với | Phẩm chất nổi bật |
|---|---|---|
| Hai Bà Trưng | Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40) | Dũng cảm, ý chí giành độc lập |
| Ngô Quyền | Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 | Mưu lược, chấm dứt thời Bắc thuộc |
| Trần Hưng Đạo | Ba lần kháng chiến chống Mông – Nguyên | Tài thao lược, đặt lợi ích quốc gia lên trên |
| Nguyễn Trãi | Khởi nghĩa Lam Sơn, Bình Ngô đại cáo | Nhân nghĩa, trí tuệ, tài văn chương |
| Quang Trung – Nguyễn Huệ | Đại phá quân Thanh năm 1789 | Quyết đoán, hành quân thần tốc |
| Chủ tịch Hồ Chí Minh | Tìm đường cứu nước, Tuyên ngôn Độc lập 2-9-1945 | Yêu nước, giản dị, hi sinh vì dân |
Dàn ý chung
1. Mở bài
- Giới thiệu nhân vật (tên, thời đại, danh hiệu hoặc vai trò).
- Nêu lí do em yêu thích, kính trọng (một câu có cảm xúc, không nói chung chung).
2. Thân bài
- Hoàn cảnh: đất nước lúc đó gặp khó khăn gì.
- Công lao: 2–3 việc tiêu biểu, có sự kiện, địa danh, thời gian.
- Phẩm chất: rút ra từ chính việc làm, không nêu suông.
- Ý nghĩa: đối với dân tộc và đối với đời sau (đền thờ, tên đường, lễ hội…).
3. Kết bài
- Khẳng định lại tình cảm.
- Nêu bài học và việc em làm: chăm học, sống có trách nhiệm, giữ gìn truyền thống.
Năm mẹo để bài viết hay hơn
- Dẫn chứng cụ thể: nói “Bạch Đằng năm 938” thay vì “ông đánh giặc giỏi”.
- Việc làm → phẩm chất: kể việc trước, kết luận phẩm chất sau.
- Có một chi tiết riêng: một câu nói, một địa danh em từng đến, một lần em đọc về nhân vật.
- Chuyện tương truyền: dùng cụm “tương truyền”, “theo truyền thuyết” để không biến truyền thuyết thành sự thật lịch sử.
- Liên hệ bản thân thật: việc nhỏ mà em làm được, không hô khẩu hiệu.
Bài mẫu 1: Giới thiệu Trần Hưng Đạo
(Góc nhìn: người học sinh giới thiệu một vị tướng tài và nhân cách lớn.)
Trong những trang sử oai hùng của dân tộc, người em kính phục nhất là Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Ông là vị tướng kiệt xuất của nhà Trần, người đã cùng vua tôi, quân dân cả nước ba lần đánh bại giặc Mông – Nguyên hùng mạnh vào thế kỉ XIII.
Lúc ấy, quân Mông – Nguyên đã đi chinh phạt nhiều nơi và rất mạnh, nước ta nhỏ hơn nhiều. Vậy mà ông cùng triều đình đã chuẩn bị chu đáo, dựa vào lòng dân và địa thế mà chiến thắng. Em nhớ nhất là trận Bạch Đằng năm 1288: quân ta cho đóng cọc ngầm dưới lòng sông, chờ nước triều rút rồi đánh cho thuyền giặc tan tác. Ông còn viết Hịch tướng sĩ để khích lệ tinh thần chiến đấu và biên soạn Binh thư yếu lược để truyền lại kinh nghiệm quân sự.
Điều khiến em xúc động hơn cả tài cầm quân là tấm lòng đặt đất nước lên trên thù riêng. Ông biết đoàn kết, trọng dụng người tài, lo cho dân khoẻ thì nước mới vững. Với em, đó là bài học rất gần gũi: biết nghĩ cho tập thể, biết hoà hợp với bạn bè.
Em tự hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt. Mỗi lần đi qua con đường mang tên Trần Hưng Đạo, em lại thấy tự hào về lịch sử nước nhà.
Bài mẫu 2: Đoạn văn về Quang Trung – Nguyễn Huệ
(Góc nhìn: nhấn mạnh sự quyết đoán và tốc độ.)
Em yêu thích nhất vị anh hùng áo vải Nguyễn Huệ, tức vua Quang Trung. Năm 1785, ông chỉ huy trận Rạch Gầm – Xoài Mút đánh tan quân Xiêm xâm lược. Năm 1789, khi quân Thanh kéo vào Thăng Long, ông lên ngôi hoàng đế, tiến quân ra Bắc và chỉ trong dịp Tết Kỷ Dậu đã giành thắng lợi vang dội ở Ngọc Hồi – Đống Đa. Điều làm em ấn tượng là sự quyết đoán và cách dùng binh nhanh gọn: đội quân hành quân thần tốc mà vẫn giữ được kỉ luật. Nhờ vậy, giặc bị bất ngờ và tan rã. Đọc về ông, em nhận ra làm việc gì cũng cần có kế hoạch rõ ràng và dám quyết định đúng lúc. Em sẽ rèn thói quen không chần chừ khi làm bài tập, nhưng phải suy nghĩ kĩ trước đã.
Bài mẫu 3: Cảm nghĩ về Nguyễn Trãi
(Góc nhìn: người đọc văn xúc động trước nhân cách và số phận.)
Học xong văn bản về Bình Ngô đại cáo, em càng ngưỡng mộ Nguyễn Trãi. Ông không chỉ là quân sư tài giỏi giúp Lê Lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn mà còn là nhà văn, nhà thơ lớn. Năm 1428, ông thay mặt Lê Lợi soạn bài cáo tuyên bố cuộc kháng chiến chống quân Minh đã thắng lợi, khẳng định chân lí nhân nghĩa và nền độc lập của nước Đại Việt.
Em thích nhất tư tưởng nhân nghĩa gắn với “yên dân”, nghĩa là làm việc lớn để người dân được sống bình yên. Cuộc đời ông về sau chịu oan khuất trong vụ án Lệ Chi Viên năm 1442, nhưng tên tuổi và tác phẩm vẫn sáng mãi; năm 1980, UNESCO tôn vinh ông là Danh nhân văn hoá thế giới. Em tin rằng sự thật và cái đẹp cuối cùng sẽ được ghi nhận. Từ ông, em học được lòng trung thực và niềm say mê đọc sách, viết văn.
Bài mẫu 4: Kể về Hai Bà Trưng
(Góc nhìn: kể chuyện, thể hiện niềm tự hào về phụ nữ Việt Nam.)
Từ khi còn nhỏ, em đã được nghe bà kể chuyện về Hai Bà Trưng. Hồi đó nước ta bị nhà Đông Hán đô hộ, nhân dân chịu nhiều áp bức. Năm 40, Trưng Trắc cùng em là Trưng Nhị dựng cờ khởi nghĩa ở Mê Linh. Nghĩa quân nhanh chóng đánh chiếm nhiều thành, Trưng Trắc được suy tôn làm vua. Dù cuộc khởi nghĩa thất bại vào năm 43 trước đại quân nhà Hán, nhưng tinh thần quật khởi của hai bà đã trở thành ngọn lửa cho nhiều cuộc đấu tranh sau này. Dân gian còn truyền lại chuyện hai bà gieo mình xuống sông Hát để giữ trọn khí tiết. Em nghĩ rằng, con gái cũng có thể làm nên việc lớn. Em sẽ tự tin hơn và chăm chỉ học hành để xứng đáng với truyền thống ấy.
Bài mẫu 5: Đoạn ngắn về Ngô Quyền
(Góc nhìn: phân tích một trận đánh để thấy trí tuệ.)
Điều em thích ở Ngô Quyền là ông biết dùng trí thay cho sức. Năm 938, quân Nam Hán đem thuyền chiến vào cửa sông Bạch Đằng. Ông cho đóng cọc nhọn bọc sắt cắm ngầm xuống lòng sông, nhử giặc vào khi nước triều lên rồi đánh khi nước rút. Thuyền giặc va vào cọc, vỡ nát, quân Nam Hán thua to. Chiến thắng ấy đã kết thúc hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra thời kì độc lập lâu dài. Nhờ ông, em hiểu rằng muốn thành công phải quan sát kĩ, hiểu rõ điều kiện xung quanh, rồi chọn cách làm thông minh.
Bài mẫu 6: Về Chủ tịch Hồ Chí Minh
(Góc nhìn: nhân vật gần gũi, gắn với cuộc sống hiện tại.)
Nhân vật lịch sử em yêu quý nhất là Bác Hồ. Năm 1911, từ bến Nhà Rồng, Người ra đi tìm đường cứu nước với hai bàn tay trắng. Sau nhiều năm bôn ba, Người lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành thắng lợi. Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Người đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Em xúc động nhất vì Người sống rất giản dị và luôn yêu thương thiếu nhi. Em học theo Bác bằng những việc nhỏ: giữ lời hứa, giúp đỡ bạn bè, chăm chỉ học tập và rèn luyện sức khoẻ.
Lỗi thường gặp khi viết
| Lỗi | Cách sửa |
|---|---|
| Nêu công lao chung chung (“ông là anh hùng vĩ đại”) | Thêm sự kiện: trận nào, năm nào, kết quả ra sao |
| Nhầm mốc thời gian, địa danh | Chỉ ghi khi chắc chắn; không nhớ thì viết khái quát (thế kỉ XIII…) |
| Kể như sao chép sách giáo khoa | Dùng lời của mình, thêm cảm xúc riêng |
| Kết bài chỉ hô hào | Nêu 1–2 việc làm cụ thể phù hợp lứa tuổi |
| Coi truyền thuyết là sự thật | Dùng “tương truyền”, “theo dân gian” |
Bài luyện tập
- Bài 1: Lập dàn ý 5 dòng cho bài viết về Lý Thường Kiệt hoặc một nhân vật khác mà em chọn. Gợi ý: mỗi dòng ứng với một ý chính (mở bài, hoàn cảnh, công lao, phẩm chất, liên hệ).
- Bài 2: Sửa câu: “Quang Trung là một vị vua rất giỏi.” Gợi ý: “Quang Trung là vị vua giỏi, vì năm 1789 ông đã chỉ huy quân đội đại phá quân Thanh chỉ trong thời gian ngắn.”
- Bài 3: Viết đoạn 5–6 câu kết bài cho bài về nhân vật em chọn, trong đó có một việc làm cụ thể của em trong tuần này.
Cách làm tốt: em viết nháp trước, đọc to lại một lần, gạch chân các chi tiết sự kiện, rồi hỏi mình “mỗi ý đã có dẫn chứng chưa?”. Nếu chưa, hãy bổ sung ngay.
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Tập làm văn lớp 3 Kết nối tri thức: 68 đề bài và cách viết đoạn văn.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn nhân vật lịch sử nào để viết bài?
Em nên chọn nhân vật mà mình đọc được nhiều thông tin chắc chắn và thật sự xúc động, ví dụ Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Nguyễn Trãi, Hai Bà Trưng hay Bác Hồ. Hiểu sâu một người sẽ viết hay hơn biết nông nhiều người.
Bài viết về nhân vật lịch sử gồm những phần nào?
Gồm ba phần: mở bài giới thiệu nhân vật và lí do yêu thích; thân bài nêu hoàn cảnh, công lao tiêu biểu, phẩm chất và ý nghĩa; kết bài khẳng định tình cảm và nêu việc em sẽ làm.
Làm sao để bài viết không bị sáo rỗng?
Hãy đưa dẫn chứng cụ thể như tên trận đánh, năm, địa danh, tác phẩm; từ việc làm rút ra phẩm chất; và thêm một liên hệ bản thân thật, nhỏ nhưng làm được.
Có được dùng chuyện truyền thuyết trong bài không?
Được, nhưng nên dùng các cụm như "tương truyền" hay "theo dân gian kể lại" để phân biệt với sự kiện lịch sử đã được ghi chép.