Trả lời nhanh
Hội thi thổi cơm là văn bản thông tin, phương thức biểu đạt chính là thuyết minh. Văn bản chia 5 phần: giới thiệu chung, rồi lần lượt kể về hội thi ở Thị Cấm, làng Chuông, Từ Trọng và Hành Thiện. Nội dung làm nổi bật nét độc đáo và quy tắc của từng hội thi; nghệ thuật nổi bật là ngôn ngữ giản dị, lối viết hấp dẫn.
1. Tìm hiểu chung
a) Xuất xứ và thể loại
Văn bản được biên soạn dựa trên tư liệu giới thiệu về lễ hội truyền thống ở một số địa phương. Đây là văn bản thông tin: mục đích chính là cung cấp cho người đọc những hiểu biết xác thực về một hoạt động văn hoá, không nhằm kể chuyện hay bày tỏ cảm xúc riêng.
Cách nhận biết văn bản thông tin: có nhan đề nêu rõ đối tượng; có các phần giới thiệu theo trình tự; thông tin cụ thể về địa điểm, cách tổ chức, luật thi; ngôn ngữ chính xác, khách quan.
b) Bố cục
| Phần | Giới hạn | Nội dung chính |
|---|---|---|
| 1 | Từ đầu đến “vừa đi vừa nấu cơm” | Giới thiệu chung về hội thi thổi cơm |
| 2 | Tiếp theo đến “dùng để cúng thần” | Thi nấu cơm ở hội Thị Cấm (Từ Liêm, Hà Nội) |
| 3 | Tiếp theo đến “xong trước là người thắng cuộc” | Thi nấu cơm ở hội làng Chuông (Hà Nội) |
| 4 | Tiếp theo đến “ngon là người thắng cuộc” | Thi nấu cơm ở hội Từ Trọng (Hoằng Hoá, Thanh Hoá) |
| 5 | Còn lại | Thi nấu cơm ở hội Hành Thiện (Nam Định) |
Em có thể nhớ bố cục theo kiểu “1 + 4”: một phần mở đầu giới thiệu chung và bốn phần đi vào bốn địa phương. Đây là cách trình bày theo không gian, mỗi hội thi một đoạn riêng.
2. Nội dung và nghệ thuật
a) Giá trị nội dung
Văn bản giới thiệu những nét độc đáo và sự khác biệt giữa các hội thi thổi cơm ở những địa phương khác nhau. Qua đó, người đọc hiểu được quy tắc, luật lệ của hội thi truyền thống và thấy được vẻ đẹp văn hoá dân gian gắn với đời sống làng xã, với tín ngưỡng thờ cúng và tinh thần vui hội của người Việt.
b) Giá trị nghệ thuật
- Ngôn ngữ bình dị, phong phú, gần gũi với người đọc.
- Lối viết hấp dẫn, thú vị; thông tin được sắp xếp mạch lạc theo từng địa điểm nên dễ so sánh.
- Tiêu chí thi (nhanh, ngon, đúng thủ tục) được nêu rõ, giúp người đọc hình dung được không khí của cuộc thi.
3. Gợi ý trả lời các dạng câu hỏi đọc hiểu
Phần dưới đây là cách làm theo dạng bài, giúp em tự trả lời bằng ý của mình khi đối chiếu với câu hỏi trong sách.
- Câu hỏi nhận biết bố cục: dựa vào các từ chỉ địa điểm đầu mỗi phần (Thị Cấm, làng Chuông, Từ Trọng, Hành Thiện) để chia đoạn.
- Câu hỏi về điểm giống và khác giữa các hội thi: lập bảng hai cột. Giống nhau: đều nấu cơm trong khuôn khổ hội làng, đều có luật lệ riêng. Khác nhau: cách thi, tiêu chí thắng cuộc (có nơi nhấn mạnh nhanh, có nơi nhấn mạnh ngon).
- Câu hỏi về mục đích của người viết: cung cấp thông tin và giúp người đọc trân trọng, giữ gìn nét văn hoá truyền thống.
- Câu hỏi về hiệu quả cách trình bày: chia theo từng địa phương giúp thông tin rõ ràng, dễ tìm, dễ so sánh.
4. Tóm tắt văn bản (mẫu 5 câu)
Hội thi thổi cơm là một sinh hoạt văn hoá truyền thống ở nhiều làng quê Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Ở Thị Cấm, người thi vừa đi vừa nấu và cơm thường được dâng cúng thần. Ở làng Chuông, cuộc thi nhấn mạnh việc hoàn thành trước để giành chiến thắng. Ở Từ Trọng, người thắng cuộc là người có nồi cơm ngon. Cuối cùng, hội Hành Thiện ở Nam Định cũng có cách tổ chức thi riêng, góp phần làm phong phú bức tranh lễ hội dân gian.
5. Cách ghi nhớ và lỗi sai thường gặp
- Nhầm thể loại: nhiều em ghi “truyện” hoặc “kí”. Cần ghi đúng là văn bản thông tin.
- Nhầm phương thức biểu đạt: văn bản không miêu tả cảm xúc hay biểu cảm là chính mà là thuyết minh.
- Nhầm địa danh: hãy gắn từng tên địa phương với một chi tiết riêng (Thị Cấm với “vừa đi vừa nấu”, làng Chuông với “xong trước”, Từ Trọng với “ngon”).
6. Mở rộng và luyện tập
Em có thể đọc thêm các bài cùng chủ đề trong chương trình: Ca Huế, Những nét đặc sắc trên “đất vật” Bắc Giang. Muốn xem bài soạn chi tiết theo từng câu hỏi, em tham khảo Soạn bài Hội thi thổi cơm; cần bản tóm tắt thì có các mẫu tóm tắt Hội thi thổi cơm. Toàn bộ bài soạn của lớp có ở Soạn văn 7 Cánh diều.
Bài tập vận dụng:
- Viết đoạn văn 4–5 câu nêu cảm nhận của em về một hội thi truyền thống ở quê hương mình.
- Lập bảng so sánh hai hội thi trong văn bản theo ba tiêu chí: địa điểm, cách thi, tiêu chí thắng cuộc.
- Theo em, vì sao cần giữ gìn các hội thi dân gian như hội thi thổi cơm?
Gợi ý: vì đó là di sản văn hoá, thể hiện sự khéo léo, tinh thần đoàn kết của cộng đồng và gắn kết các thế hệ.
Câu hỏi thường gặp
Hội thi thổi cơm thuộc thể loại văn bản nào?
Hội thi thổi cơm là văn bản thông tin, cung cấp hiểu biết về một sinh hoạt văn hoá truyền thống, phương thức biểu đạt chính là thuyết minh.
Văn bản Hội thi thổi cơm có bố cục mấy phần?
Gồm 5 phần: phần 1 giới thiệu chung, bốn phần sau lần lượt viết về hội thi ở Thị Cấm, làng Chuông, Từ Trọng và Hành Thiện.
Giá trị nghệ thuật nổi bật của văn bản là gì?
Ngôn ngữ bình dị, phong phú và lối viết hấp dẫn, thú vị, sắp xếp thông tin rõ ràng theo từng địa phương.