Trả lời nhanh
a) Văn bản về diễn biến chiến thắng Điện Biên Phủ là văn bản thông tin kể về một sự kiện theo thời gian vì nó đưa ra số liệu, mốc ngày tháng cụ thể và sắp xếp các sự kiện lần lượt từ cuối năm 1953 đến 7-5-1954. b) Cách trình bày này giống với văn bản thông tin về một sự kiện lịch sử đã học ở Bài 5; đáp án gợi ý trong SBT là “Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn độc lập”.
Đề bài
Câu 4 (trang 35 SBT Ngữ văn 6 Tập 1, Cánh diều), phần luyện tập bài Giờ Trái Đất: đọc văn bản trích “Diễn biến chiến thắng lẫy lừng Điện Biên Phủ” (đăng trên báo điện tử) rồi trả lời hai câu hỏi:
- a) Tại sao văn bản này được coi là văn bản thông tin về một sự kiện trình bày theo thời gian?
- b) Văn bản này có cách trình bày thông tin giống với văn bản nào đã học trong Bài 5?
Tóm lược nội dung văn bản cần đọc
Văn bản kể lại chiến dịch Điện Biên Phủ từ lúc Pháp xây dựng cứ điểm đến khi chiến dịch kết thúc. Em chỉ cần nắm các mốc chính, vì đây chính là “xương sống” để trả lời câu a.
| Mốc thời gian | Sự kiện chính |
|---|---|
| Cuối năm 1953 | Pháp sa lầy ở Đông Dương, cử tướng Na-va-re làm Tổng chỉ huy |
| 20-11-1953 | Pháp nhảy dù xuống Điện Biên Phủ, xây dựng thành cứ điểm mạnh |
| 14-1-1954 | Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa ra phương án “đánh nhanh, giải quyết nhanh” |
| Đêm 25-1-1954 | Chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc” |
| 13-3-1954 | Nổ súng mở màn chiến dịch; đợt 1 kéo dài đến 17-3 |
| 30-3 đến 30-4 | Đợt 2: tấn công cụm cứ điểm phía Đông |
| 1-5 đến 7-5 | Đợt 3: chiếm các cứ điểm còn lại |
| 17h30 ngày 7-5-1954 | Cờ “Quyết chiến quyết thắng” tung bay trên hầm tướng Đờ Cát-xtơ-ri, Bộ chỉ huy địch ra hàng |
Giải câu a
Muốn lí giải vì sao đây là văn bản thông tin trình bày theo thời gian, em trả lời theo hai ý: thông tin và trình tự thời gian.
- Là văn bản thông tin: mục đích chính là cung cấp tri thức xác thực về một sự kiện lịch sử. Văn bản có nhiều chi tiết kiểm chứng được như ngày tháng, tên địa danh (Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo, đồi A1), tên nhân vật, số liệu (mỗi ngày quân Pháp cần 295 tấn hàng nhưng tiếp viện tối đa 175 tấn; 16 000 lính bị tiêu diệt hoặc bị bắt).
- Trình bày theo thời gian: các đoạn nối nhau theo dòng thời gian: chuẩn bị (cuối 1953) → thay đổi phương án (tháng 1-1954) → ba đợt tiến công (13-3 đến 7-5) → kết thúc. Mỗi đoạn mở đầu bằng một mốc thời gian nên người đọc dễ theo dõi diễn biến.
Bài làm mẫu: Văn bản được coi là văn bản thông tin về một sự kiện trình bày theo thời gian vì nó cung cấp nhiều thông tin cụ thể, chính xác về chiến dịch Điện Biên Phủ như mốc ngày tháng, địa danh, nhân vật, số liệu. Các sự kiện được sắp xếp tuần tự từ cuối năm 1953 đến ngày 7-5-1954, nên người đọc nắm được toàn bộ diễn biến từ đầu đến cuối.
Giải câu b
Câu này hỏi về cách trình bày, không hỏi về đề tài. Vì vậy em cần tìm một văn bản trong Bài 5 cũng là văn bản thông tin, cũng kể một sự kiện hoặc quá trình với các mốc thời gian nối tiếp nhau.
Đáp án gợi ý của SBT là văn bản Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn độc lập, vì văn bản này cũng kể lại một sự kiện lịch sử, các thông tin và mốc ngày được nêu theo thứ tự trước – sau. Khi làm bài, em nên mở mục lục SGK để kiểm tra đúng tên văn bản ở Bài 5 rồi chép lại cho chính xác.
Bài làm mẫu: Cách trình bày thông tin của văn bản này giống với văn bản Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn độc lập: cả hai đều kể một sự kiện lịch sử, dùng các mốc thời gian và sắp xếp thông tin theo trình tự trước sau.
Mẹo nhận biết văn bản thông tin theo trình tự thời gian
- Tìm các cụm chỉ thời gian ở đầu đoạn: “Ngày…”, “Đợt 1…”, “Đêm…”, “Sau này…”.
- Nếu đảo thứ tự các đoạn mà nội dung bị rối, đó là dấu hiệu văn bản trình bày theo thời gian.
- Hỏi bản thân: văn bản trả lời câu hỏi “chuyện gì xảy ra, khi nào, ở đâu, ai tham gia?” hay thể hiện cảm xúc? Nếu là trường hợp đầu thì đó là văn bản thông tin.
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ nêu “văn bản có nhiều thông tin” mà quên nhắc đến trật tự thời gian, nên bài thiếu ý.
- Nhầm với văn bản tự sự: văn bản này có nhân vật, sự kiện nhưng không hư cấu, mục đích là cung cấp thông tin.
- Câu b chỉ ghi tên văn bản mà không nêu điểm giống. Em nên thêm một vế giải thích ngắn.
Luyện tập
Bài 1. Một văn bản có các đoạn: “Năm 2007, thành phố Xít-ni lần đầu tắt đèn…”, “Năm 2008, chiến dịch lan ra nhiều nước…”, “Năm 2009, Việt Nam tham gia…”. Văn bản này trình bày theo cách nào?
Đáp án: theo trình tự thời gian, vì các đoạn mở đầu bằng các mốc năm tăng dần.
Bài 2. Hãy chỉ ra hai chi tiết trong văn bản Điện Biên Phủ cho thấy thông tin có tính chính xác, cụ thể.
Đáp án gợi ý: thời điểm nổ súng 17h30 ngày 13-3-1954; số liệu 295 tấn hàng cần mỗi ngày so với 175 tấn tiếp viện tối đa.
Bài 3. Viết một câu nêu ý nghĩa của sự kiện ngày 7-5-1954 đối với dân tộc ta.
Gợi ý: Chiến thắng Điện Biên Phủ thể hiện ý chí, trí tuệ của quân dân ta và góp phần quyết định kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Xem thêm các bài liên quan
- Câu 1 trang 34 SBT: Thông tin sắp xếp theo trật tự thời gian
- Câu 2 trang 34 SBT: Ý nghĩa thông tin với bản thân em
- Câu 3 trang 34 SBT: Nhận định về vị ngữ của câu
- SBT Ngữ văn 6 bài Giờ Trái Đất
- Nội dung chính bài Giờ Trái Đất
- 18 câu trắc nghiệm Giờ Trái Đất lớp 6
Câu hỏi thường gặp
Câu 4 trang 35 SBT Ngữ văn 6 Tập 1 Cánh diều thuộc bài nào?
Câu 4 nằm trong phần luyện tập của bài Giờ Trái Đất (Ngữ văn 6, bộ Cánh diều, Tập 1). Đề yêu cầu đọc một văn bản về chiến thắng Điện Biên Phủ rồi trả lời hai câu hỏi a và b.
Vì sao văn bản về Điện Biên Phủ là văn bản thông tin trình bày theo thời gian?
Vì văn bản cung cấp thông tin chính xác về một sự kiện lịch sử, có mốc ngày tháng, địa danh, số liệu, và kể các sự kiện lần lượt từ cuối năm 1953 đến ngày 7-5-1954.
Câu b hỏi về văn bản nào ở Bài 5?
Đáp án gợi ý của SBT là văn bản Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn độc lập, vì cũng trình bày sự kiện lịch sử theo trình tự thời gian. Em nên đối chiếu mục lục SGK để ghi đúng tên.
Làm thế nào để nhận biết nhanh một văn bản trình bày theo trình tự thời gian?
Em tìm các từ chỉ thời gian ở đầu đoạn như ngày, tháng, năm, đợt 1, đợt 2, đồng thời kiểm tra xem các sự kiện có nối tiếp nhau theo thứ tự trước sau hay không.