Trả lời nhanh
Lý thuyết Địa lí 10 Cánh diều đi từ vấn đề chung (vai trò môn học, bản đồ), địa lí tự nhiên (Trái Đất, thạch quyển, khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, quy luật vỏ địa lí), địa lí dân cư, các nguồn lực và ngành kinh tế, rồi kết thúc ở phát triển bền vững. Bên dưới là mục lục link tới từng bài, kèm ý chính từng chương và bài luyện tập có đáp án.
Mục lục lý thuyết Địa lí 10 Cánh diều
Bấm vào tên bài để xem lý thuyết chi tiết. Bài 9 và Bài 13 hiện chưa có bài lý thuyết riêng trong danh sách này nên đang cập nhật.
Phần 1: Một số vấn đề chung
- Bài 1: Môn Địa lí với định hướng nghề nghiệp cho học sinh
- Bài 2: Sử dụng bản đồ
Phần 2: Địa lí tự nhiên
Chương 1: Trái Đất
- Bài 3: Trái Đất. Thuyết kiến tạo mảng
- Bài 4: Hệ quả địa lí các chuyển động chính của Trái Đất
Chương 2: Thạch quyển
- Bài 5: Thạch quyển. Nội lực và tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất
- Bài 6: Ngoại lực và tác động của ngoại lực đến địa hình bề mặt Trái Đất
Chương 3: Khí quyển
- Bài 7: Khí quyển. Nhiệt độ không khí
- Bài 8: Khí áp, gió và mưa
- Bài 9: đang cập nhật
Chương 4: Thủy quyển
- Bài 10: Thủy quyển. Nước trên lục địa
- Bài 11: Nước biển và đại dương
Chương 5: Sinh quyển
- Bài 12: Đất và sinh quyển
- Bài 13: đang cập nhật
Chương 6: Một số quy luật của vỏ địa lí
- Bài 14: Vỏ địa lí. Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh
- Bài 15: Quy luật địa đới và phi địa đới
Địa lí dân cư và địa lí kinh tế
Chương 7: Địa lí dân cư
- Bài 16: Dân số và gia tăng dân số. Cơ cấu dân số
- Bài 17: Phân bố dân cư và đô thị hóa
Chương 8: Các nguồn lực, một số tiêu chí đánh giá sự phát triển kinh tế
- Bài 18: Các nguồn lực phát triển kinh tế
- Bài 19: Cơ cấu nền kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia
Chương 9: Địa lí các ngành kinh tế
- Bài 20: Vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản
- Bài 21: Địa lí các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản
- Bài 22: Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp
- Bài 23: Vai trò, đặc điểm, cơ cấu, các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố công nghiệp
- Bài 24: Địa lí một số ngành công nghiệp
- Bài 25: Tổ chức lãnh thổ công nghiệp
- Bài 26: Vai trò, đặc điểm, cơ cấu, các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố dịch vụ
- Bài 27: Địa lí giao thông vận tải và bưu chính viễn thông
- Bài 28: Thương mại, tài chính ngân hàng và du lịch
Chương 10: Môi trường và phát triển bền vững
- Bài 29: Môi trường và tài nguyên thiên nhiên
- Bài 30: Phát triển bền vững và tăng trưởng xanh
Ý chính cần nhớ theo từng chương
Chương 1: Trái Đất
- Cấu trúc Trái Đất gồm ba lớp: vỏ, manti, nhân. Vỏ Trái Đất có hai kiểu: vỏ lục địa và vỏ đại dương.
- Thuyết kiến tạo mảng: lớp vỏ cứng bị chia thành các mảng, di chuyển chậm trên lớp manti quánh dẻo. Ranh giới giữa các mảng có ba kiểu: tách giãn, tiếp xúc (hút chìm hoặc va chạm) và trượt ngang.
- Tự quay quanh trục gây ra ngày đêm luân phiên, chênh lệch giờ và lệch hướng chuyển động (bán cầu Bắc lệch phải, bán cầu Nam lệch trái).
- Quay quanh Mặt Trời cùng trục nghiêng tạo ra các mùa và sự thay đổi độ dài ngày đêm theo mùa, theo vĩ độ.
Chương 2: Thạch quyển
- Nội lực sinh ra từ bên trong Trái Đất, thể hiện qua vận động kiến tạo, động đất, núi lửa; làm địa hình nâng lên, hạ xuống, uốn nếp, đứt gãy.
- Ngoại lực đến từ bên ngoài (chủ yếu năng lượng Mặt Trời) qua các quá trình: phong hóa, bóc mòn, vận chuyển, bồi tụ. Phong hóa gồm ba loại: lí học, hóa học, sinh học.
- Hai lực đối nghịch nhau: nội lực làm địa hình gồ ghề, ngoại lực có xu hướng san bằng.
Chương 3: Khí quyển
- Khí quyển có các tầng: đối lưu, bình lưu, giữa, nhiệt quyển (tầng nhiệt) và tầng ngoài. Hiện tượng thời tiết chủ yếu xảy ra ở tầng đối lưu.
- Nhiệt độ không khí chịu ảnh hưởng của vĩ độ, độ cao, vị trí gần hay xa biển, dòng biển, lớp phủ bề mặt. Trong tầng đối lưu, lên cao 100 m nhiệt độ giảm trung bình khoảng 0,6°C.
- Khí áp phân bố thành các đai áp thấp và áp cao xen kẽ từ xích đạo đến cực; từ đó hình thành các loại gió thường xuyên: tín phong, gió tây ôn đới, gió đông cực.
- Mưa phụ thuộc khí áp, frông, gió, dòng biển và địa hình.
Chương 4 và 5: Thủy quyển, sinh quyển
- Nước trên lục địa gồm sông, hồ, nước ngầm, băng tuyết. Chế độ nước sông phụ thuộc nguồn cấp nước, địa hình, thực vật và hồ đầm.
- Nước biển có nhiệt độ, độ muối (trung bình khoảng 35‰); các dạng vận động chính là sóng, thủy triều và dòng biển.
- Đất hình thành từ đá mẹ, khí hậu, sinh vật, địa hình, thời gian và hoạt động con người. Sự phân bố sinh vật phụ thuộc vào khí hậu, đất, địa hình, nguồn nước.
Chương 6: Quy luật của vỏ địa lí
- Vỏ địa lí là lớp vỏ ngoài cùng của Trái Đất, nơi các quyển tiếp xúc và tác động lẫn nhau.
- Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh: thay đổi một thành phần sẽ kéo theo thay đổi các thành phần khác.
- Quy luật địa đới: thay đổi theo vĩ độ, nguyên nhân do Trái Đất hình cầu và Mặt Trời chiếu sáng theo góc khác nhau. Quy luật phi địa đới: thay đổi theo kinh độ và độ cao, do nội lực và sự phân bố lục địa, đại dương.
Chương 7–10: Dân cư, kinh tế, bền vững
- Gia tăng dân số gồm gia tăng tự nhiên (sinh trừ tử) và gia tăng cơ học (nhập cư trừ xuất cư). Cơ cấu dân số xét theo tuổi, giới, lao động, trình độ.
- Nguồn lực phát triển kinh tế gồm vị trí địa lí, nguồn lực tự nhiên và nguồn lực kinh tế – xã hội.
- Cơ cấu nền kinh tế có ba loại: theo ngành, theo thành phần kinh tế, theo lãnh thổ. GDP đo giá trị sản phẩm sản xuất trong lãnh thổ; GNI tính cả thu nhập từ nước ngoài.
- Các ngành kinh tế gồm nông – lâm – thủy sản, công nghiệp, dịch vụ; mỗi ngành đều học theo mạch: vai trò, đặc điểm, nhân tố ảnh hưởng, phân bố.
- Phát triển bền vững cân bằng ba trụ cột: kinh tế, xã hội, môi trường. Tăng trưởng xanh nhấn mạnh phát triển kinh tế cùng giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Cách học lý thuyết Địa lí 10 hiệu quả
- Học theo chuỗi nguyên nhân – hệ quả. Ví dụ: trục nghiêng và chuyển động quanh Mặt Trời → góc chiếu thay đổi → mùa và ngày đêm dài ngắn.
- Phân biệt cặp khái niệm dễ nhầm: nội lực và ngoại lực, địa đới và phi địa đới, gia tăng tự nhiên và gia tăng cơ học, GDP và GNI.
- Vẽ sơ đồ tư duy cho từng chương chỉ với 4–5 nhánh chính, rồi tự điền ví dụ.
- Gắn với bảng số liệu và biểu đồ. Phần lớn câu vận dụng yêu cầu đọc số liệu, nên hãy tập tính toán nhanh.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm hướng lệch của vật chuyển động: bán cầu Bắc lệch phải, bán cầu Nam lệch trái (nhìn theo hướng chuyển động).
- Cho rằng phong hóa là quá trình vận chuyển vật liệu. Thực ra phong hóa chỉ làm đá vỡ vụn, biến đổi tại chỗ.
- Đồng nhất GDP với GNI, hoặc quên rằng gia tăng dân số thực tế gồm cả gia tăng cơ học.
- Nhầm “tăng trưởng kinh tế” với “phát triển bền vững”: tăng trưởng nhanh nhưng hủy hoại môi trường thì chưa bền vững.
Bài luyện tập có đáp án
Bài 1. Chân một ngọn núi có nhiệt độ 28°C. Hỏi ở độ cao 3 000 m trên cùng sườn núi đó, nhiệt độ khoảng bao nhiêu (giả sử giảm 0,6°C/100 m)?
Đáp án: Độ giảm = 0,6 × (3 000 : 100) = 18°C. Nhiệt độ ở đỉnh ≈ 28 − 18 = 10°C.
Bài 2. Một quốc gia ví dụ có tỉ suất sinh 18‰ và tỉ suất tử 6‰. Tính tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên.
Đáp án: (18 − 6)‰ = 12‰ = 1,2%.
Bài 3. Giả sử GDP của một nước là 400 (đơn vị bất kì), thu nhập nhân tố nhận từ nước ngoài là 10 và thu nhập nhân tố trả ra nước ngoài là 30. Tính GNI.
Đáp án: GNI = GDP + thu nhập nhận từ nước ngoài − thu nhập trả ra nước ngoài = 400 + 10 − 30 = 380.
Bài 4. Vì sao nói nội lực và ngoại lực là hai lực đối nghịch nhau trong việc hình thành địa hình?
Đáp án gợi ý: Nội lực nâng, uốn nếp, đứt gãy làm địa hình gồ ghề, cao thấp khác nhau; ngoại lực phá hủy, bóc mòn chỗ cao rồi bồi tụ vào chỗ thấp, có xu hướng san bằng bề mặt.
Tài liệu học cùng lý thuyết
- Giải SGK Địa Lí 10 Cánh diều
- Giải SBT Địa Lí 10 Cánh diều
- Trắc nghiệm Địa lí 10 Cánh diều có đáp án
- Đề thi Địa lí 10 Cánh diều
- Giải Chuyên đề Địa Lí 10 Cánh diều
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Giải Địa lí 10 Bài 13 Cánh Diều: Thực hành phân tích bản đồ đất và sinh vật.
Câu hỏi thường gặp
Lý thuyết Địa lí 10 Cánh diều gồm bao nhiêu chương?
Phần địa lí tự nhiên có 6 chương (Trái Đất, Thạch quyển, Khí quyển, Thủy quyển, Sinh quyển, Quy luật của vỏ địa lí), tiếp theo là các chương địa lí dân cư, nguồn lực kinh tế, các ngành kinh tế và phát triển bền vững; tổng cộng 10 chương theo mục lục trên trang.
Nên học phần nào trước khi thi học kì?
Hãy ôn kĩ phần kiến thức trọng tâm của các bài trong phạm vi thi, đặc biệt các cặp khái niệm dễ nhầm và công thức tính (nhiệt độ theo độ cao, gia tăng dân số, GDP và GNI). Sau đó làm trắc nghiệm để kiểm tra.
Vì sao một số bài như Bài 9 và Bài 13 chưa có link?
Hai bài này chưa có bài lý thuyết riêng trong danh mục hiện tại nên đang cập nhật. Bạn có thể tra thêm trong phần giải SGK Địa lí 10 Cánh diều.
Làm sao nhớ nhanh kiến thức Địa lí 10?
Học theo chuỗi nguyên nhân – hệ quả, vẽ sơ đồ tư duy mỗi chương và tự đặt ví dụ số liệu. Cách này giúp hiểu bản chất thay vì học thuộc lòng.