Trả lời nhanh
Điểm khác nhau cơ bản giữa núi và đồi là độ cao. Núi nhô cao rõ rệt, thường từ 500 m trở lên so với mực nước biển, sườn dốc, có đỉnh, sườn, chân rõ ràng. Đồi thấp hơn nhiều, độ cao tương đối thường không quá 200 m so với vùng xung quanh, đỉnh tròn, sườn thoải, thường nằm ở vùng trung du.
Núi và đồi giống nhau ở điểm nào?
Trước khi so sánh, em cần nhớ hai dạng địa hình này có điểm chung: đều là chỗ đất nhô cao hơn mặt đất xung quanh. Cả hai đều có đỉnh, sườn và chân. Vì vậy học sinh rất dễ nhầm, và cách phân biệt chính là nhìn vào độ cao rồi mới đến hình dáng.
Núi là gì?
Núi là dạng địa hình nhô cao rõ rệt trên bề mặt Trái Đất. Độ cao của núi thường được tính từ 500 m trở lên so với mực nước biển (gọi là độ cao tuyệt đối). Núi có ba bộ phận: đỉnh núi, sườn núi và chân núi.
Dựa vào độ cao tuyệt đối, người ta thường chia núi thành ba loại:
- Núi thấp: dưới 1000 m.
- Núi trung bình: từ 1000 m đến 2000 m.
- Núi cao: trên 2000 m.
Ví dụ: dãy Hoàng Liên Sơn ở Tây Bắc nước ta có đỉnh Phan Xi Păng cao hơn 3000 m, được gọi là “nóc nhà Đông Dương”.
Đồi là gì?
Đồi là dạng địa hình nhô cao, nhưng thấp hơn nhiều so với núi. Độ cao của đồi thường được tính so với vùng đất xung quanh (độ cao tương đối) và không quá 200 m. Đồi có đỉnh tròn, sườn thoải, thường nối tiếp nhau thành từng dải hoặc từng cụm.
Ví dụ: những đồi chè ở Thái Nguyên, đồi cọ ở Phú Thọ, các đồi thấp ở vùng trung du Bắc Bộ.
Bảng so sánh núi và đồi
| Tiêu chí | Núi | Đồi |
|---|---|---|
| Độ cao | Thường từ 500 m trở lên so với mực nước biển | Không quá 200 m so với vùng xung quanh |
| Đỉnh | Thường nhọn hoặc rõ rệt (núi trẻ), có thể tròn hơn ở núi già | Đỉnh tròn, bằng phẳng |
| Sườn | Dốc, địa hình hiểm trở | Thoải, dễ canh tác và đi lại |
| Quy mô | Lớn, thường kéo dài thành dãy, khối núi | Nhỏ hơn, thành cụm hoặc dải đồi |
| Vị trí thường gặp | Miền núi, vùng cao | Vùng trung du, chuyển tiếp giữa núi và đồng bằng |
| Sử dụng | Lâm nghiệp, thuỷ điện, du lịch, khai thác khoáng sản | Trồng chè, cây ăn quả, cây công nghiệp, chăn nuôi |
Vì sao núi cao hơn, sườn dốc hơn đồi?
Núi thường được hình thành do các lực nội sinh (như va chạm, nén ép các mảng kiến tạo) nâng vỏ Trái Đất lên cao. Quá trình này diễn ra lâu dài nên khối núi lớn. Đồi thường là phần còn lại của núi cũ đã bị ngoại lực (mưa, gió, dòng chảy) bào mòn, hạ thấp dần nên đỉnh tròn, sườn thoải.
Lưu ý: núi già cũng bị bào mòn nên đỉnh tròn, sườn thoải hơn núi trẻ. Do đó đừng chỉ dựa vào hình dáng đỉnh để kết luận, hãy xem độ cao trước.
Mẹo nhớ nhanh
- “Núi 500, đồi 200”: núi từ 500 m trở lên, đồi không quá 200 m.
- Núi tính theo mực nước biển (độ cao tuyệt đối); đồi tính theo vùng đất xung quanh (độ cao tương đối).
- Núi gắn với “dốc, hiểm trở”; đồi gắn với “thoải, tròn trịa, trung du”.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm rằng đồi là “núi nhỏ” nên cứ thấp là đồi. Thực tế, giữa 200 m và 500 m là khoảng chuyển tiếp, em nên nói theo đúng định nghĩa trong sách đang học.
- Quên nêu rõ gốc tính độ cao: núi so với mực nước biển, đồi so với xung quanh.
- Chỉ so sánh độ cao mà bỏ sót hình dạng đỉnh, sườn và vị trí khiến bài thiếu ý.
Luyện tập
Câu 1. Một dạng địa hình cao 150 m so với vùng xung quanh, đỉnh tròn, sườn thoải, nằm ở vùng trung du. Đó là núi hay đồi?
Đáp án: Là đồi, vì độ cao không quá 200 m, đỉnh tròn, sườn thoải, ở trung du.
Câu 2. Một khối địa hình có đỉnh cao 1500 m so với mực nước biển. Hãy xếp loại.
Đáp án: Là núi trung bình, vì độ cao nằm trong khoảng 1000 m đến 2000 m.
Câu 3. Vì sao vùng đồi thường được dùng để trồng chè, cây ăn quả?
Đáp án: Vì sườn đồi thoải, đất dễ canh tác, ít bị xói mòn mạnh hơn sườn núi dốc, lại gần khu dân cư và đường giao thông.
Ngoài so sánh với đồi, em có thể xem thêm các dạng địa hình khác như cao nguyên, bình nguyên để hệ thống lại phần địa hình bề mặt Trái Đất.
Câu hỏi thường gặp
Núi cao bao nhiêu mét thì gọi là núi?
Theo cách phân loại thường dùng ở Địa lí lớp 6, địa hình nhô cao rõ rệt từ khoảng 500 m trở lên so với mực nước biển được gọi là núi.
Đồi cao tối đa bao nhiêu mét?
Đồi thường có độ cao tương đối không quá 200 m so với vùng đất xung quanh, đỉnh tròn và sườn thoải.
Độ cao tuyệt đối và độ cao tương đối khác nhau thế nào?
Độ cao tuyệt đối đo từ điểm đó đến mực nước biển trung bình. Độ cao tương đối đo từ điểm đó đến chân hoặc vùng đất thấp xung quanh nó.
Đồi thường phân bố ở đâu ở Việt Nam?
Đồi tập trung nhiều ở vùng trung du, nơi chuyển tiếp giữa miền núi và đồng bằng, như trung du Bắc Bộ (Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Giang).