Trả lời nhanh
Để trở thành công dân có ích, học sinh cần chăm chỉ học tập và rèn luyện sức khoẻ, giữ gìn đạo đức, tôn trọng và chấp hành pháp luật, đồng thời tích cực tham gia hoạt động tập thể, giúp đỡ cộng đồng, bảo vệ môi trường và yêu quê hương, đất nước. Có ích nghĩa là việc làm của em mang lại lợi ích cho bản thân, gia đình và xã hội.
Hiểu đúng “công dân có ích” là gì
Công dân là người có quốc tịch của một nước. Học sinh Việt Nam dù chưa đủ 18 tuổi vẫn là công dân nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có quyền được học tập, được bảo vệ, chăm sóc và có những bổn phận phù hợp với lứa tuổi.
“Có ích” không phải chuyện to tát như làm nên sự nghiệp lớn. Đó là sống tử tế, làm tròn trách nhiệm của mình và góp phần nhỏ làm cho lớp học, gia đình, nơi mình ở tốt đẹp hơn.
Bốn nhóm việc học sinh cần làm
1. Học tập tốt, rèn luyện thân thể
- Đi học đều, nghe giảng tập trung, làm bài tập đầy đủ, trung thực trong kiểm tra.
- Chủ động tìm hiểu kiến thức, rèn kĩ năng tự học, đọc sách, học hỏi bạn bè.
- Tập thể dục thường xuyên, ăn uống, ngủ nghỉ điều độ để có sức khoẻ học tập lâu dài.
Vì sao? Kiến thức và sức khoẻ là nền tảng để sau này em lao động, đóng góp cho đất nước.
2. Rèn đạo đức, lối sống lành mạnh
- Kính trọng thầy cô, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, đoàn kết, thân ái với bạn bè.
- Trung thực, có trách nhiệm, biết nhận lỗi và sửa lỗi.
- Nói không với bạo lực học đường, thuốc lá, ma tuý, trò chơi điện tử quá độ, thông tin xấu trên mạng.
3. Tôn trọng và chấp hành pháp luật
- Thực hiện nội quy trường lớp, quy định an toàn giao thông (đội mũ bảo hiểm khi ngồi xe máy, xe đạp điện, không đi hàng ba).
- Không tham gia, đồng thời biết báo với thầy cô, người lớn khi thấy hành vi vi phạm pháp luật.
- Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của công dân để biết bảo vệ mình và tôn trọng người khác.
4. Tham gia hoạt động xã hội, yêu quê hương đất nước
- Tham gia trực nhật, văn nghệ, Đội, Đoàn, phong trào tình nguyện, quyên góp ủng hộ đồng bào gặp khó khăn.
- Giữ gìn vệ sinh, tiết kiệm điện nước, phân loại rác, trồng và chăm sóc cây xanh.
- Tự hào, giữ gìn truyền thống và bản sắc văn hoá dân tộc; tôn trọng lịch sử, các anh hùng, người có công.
Bảng tóm tắt: việc làm cụ thể theo từng môi trường
| Môi trường | Việc làm có ích |
|---|---|
| Ở nhà | Giúp việc nhà vừa sức, vâng lời, tiết kiệm, tự giác học bài. |
| Ở trường | Chăm học, giữ kỉ luật, giúp bạn yếu, giữ gìn tài sản chung. |
| Ở cộng đồng | Tham gia tình nguyện, giữ vệ sinh, chấp hành luật giao thông. |
| Trên mạng | Không bịa đặt, không bắt nạt, không chia sẻ tin chưa kiểm chứng. |
Cách trình bày khi làm bài tự luận
- Mở bài: nêu ngắn gọn công dân có ích là người sống có trách nhiệm, đóng góp cho xã hội.
- Thân bài: nêu 3–4 việc làm (học tập, đạo đức, pháp luật, hoạt động xã hội), mỗi ý kèm một ví dụ từ chính em.
- Kết bài: khẳng định quyết tâm của bản thân.
Mẹo nhớ: “Học – Đức – Luật – Việc chung” (học tập, đạo đức, pháp luật, việc cộng đồng).
Đoạn trả lời mẫu
Là học sinh, em hiểu rằng mình đang là một công dân nhỏ của đất nước. Trước hết, em cố gắng học tập thật tốt, rèn luyện sức khoẻ để sau này có thể lao động và cống hiến. Em luôn lễ phép với thầy cô, yêu thương cha mẹ và đoàn kết với bạn bè. Em chấp hành nội quy nhà trường và luật giao thông, không tham gia những việc làm sai trái. Ngoài ra, em tích cực tham gia trực nhật, trồng cây, quyên góp giúp bạn khó khăn. Em tin rằng những việc nhỏ làm đều đặn sẽ giúp em trở thành người công dân có ích.
Lỗi thường gặp khi trả lời
- Chỉ nói “học giỏi” mà bỏ qua đạo đức và ý thức pháp luật.
- Nêu việc quá lớn lao (như “xây dựng đất nước”) mà không có hành động cụ thể phù hợp lứa tuổi.
- Liệt kê khẩu hiệu, thiếu ví dụ thực tế.
- Nhầm “công dân” với “người đủ 18 tuổi”: học sinh cũng là công dân.
Bài luyện tập
Câu 1. Bạn An học giỏi nhưng hay quay cóp khi kiểm tra và xả rác ngoài sân trường. Theo em, An đã là công dân có ích chưa? Vì sao?
Đáp án gợi ý: Chưa hoàn toàn. An học giỏi là điểm tốt, nhưng quay cóp là thiếu trung thực, xả rác là thiếu ý thức bảo vệ môi trường và tôn trọng nội quy. Công dân có ích cần tốt cả về học tập lẫn đạo đức, lối sống.
Câu 2. Nêu hai việc làm của em tuần này thể hiện trách nhiệm với cộng đồng.
Đáp án gợi ý (ví dụ): Tham gia buổi tổng vệ sinh khu phố; quyên góp sách vở cũ cho bạn vùng khó khăn.
Câu 3. Bạn em đề nghị đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm “vì đường gần”. Em xử lí thế nào?
Đáp án gợi ý: Giải thích rằng quy định về mũ bảo hiểm áp dụng mọi quãng đường, tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào; từ chối đi nếu không đội mũ và nhắc bạn chấp hành luật.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh có phải là công dân không?
Có. Người có quốc tịch Việt Nam đều là công dân Việt Nam, kể cả khi chưa đủ 18 tuổi. Học sinh có quyền và bổn phận phù hợp với lứa tuổi.
Công dân có ích là người như thế nào?
Là người sống có trách nhiệm, tuân theo pháp luật, có đạo đức, lao động và học tập tốt, đóng góp tích cực cho gia đình, cộng đồng và đất nước.
Học sinh có thể làm những việc nhỏ nào để có ích cho xã hội?
Chăm học, giữ nội quy, đội mũ bảo hiểm, phân loại rác, tham gia tình nguyện, giúp đỡ bạn bè và người xung quanh.
Trả lời câu hỏi này trong bài tự luận cần bao nhiêu ý?
Nên nêu 3–4 ý chính: học tập, đạo đức, pháp luật, hoạt động cộng đồng, mỗi ý kèm một ví dụ cụ thể.