Lãnh thổ Việt Nam nằm trong địa mảng (mảng kiến tạo) nào?

Giải thích: vì sao là mảng Á – Âu?

Theo thuyết kiến tạo mảng, vỏ Trái Đất được chia thành các mảng lớn nhỏ, di chuyển chậm trên lớp quyển mềm. Châu Á và châu Âu nằm chung trên một mảng lớn gọi là mảng Á – Âu.

Bán đảo Đông Dương, trong đó có Việt Nam, là phần nhô ra ở phía đông nam của lục địa Á – Âu. Vì vậy lãnh thổ nước ta thuộc mảng Á – Âu chứ không phải là một mảng riêng.

Lưu ý: trong một số tài liệu chuyên sâu, khu vực Đông Nam Á lục địa còn được gọi là vi mảng Sunda, nhưng vi mảng này vẫn là một phần của mảng Á – Âu. Ở bậc phổ thông, đáp án chuẩn là mảng Á – Âu.

Việt Nam ở gần ranh giới những mảng nào?

Nhờ vị trí “giáp ranh” này, nước ta chịu tác động của nhiều đợt vận động kiến tạo trong suốt lịch sử hình thành lãnh thổ.

Vị trí này ảnh hưởng gì đến tự nhiên Việt Nam?

• Địa chất phức tạp: lãnh thổ được hình thành qua nhiều giai đoạn, có nhiều đứt gãy, uốn nếp, như đới đứt gãy sông Hồng, sông Mã.
• Khoáng sản phong phú: nước ta nằm giữa vành đai sinh khoáng Thái Bình Dương và Địa Trung Hải nên có nhiều loại khoáng sản (than, thiếc, đồng, bôxit, dầu khí…).
• Động đất, núi lửa: ở mức độ thấp hơn nhiều so với vùng rìa mảng chủ động như Nhật Bản hay Inđônêxia. Nước ta có động đất cường độ yếu đến trung bình, tập trung ở vùng Tây Bắc; núi lửa chỉ còn là dấu vết cổ, thể hiện ở các cao nguyên bazan Tây Nguyên.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm với mảng Thái Bình Dương: Biển Đông nằm gần mảng này nhưng lãnh thổ Việt Nam không nằm trên mảng Thái Bình Dương.
• Nhầm với mảng Ấn Độ – Ôxtrâylia: mảng này chỉ tiếp xúc ở phía tây, không phải nơi Việt Nam đứng.
• Nghĩ “rìa mảng” là có nhiều núi lửa, động đất mạnh: Việt Nam ở rìa đông nam của mảng, cách xa ranh giới va chạm chính nên hoạt động này yếu.

Mẹo nhớ

Hãy nhớ: “Đông Dương nằm trên Á – Âu”. Việt Nam thuộc châu Á, mà châu Á nằm trên mảng Á – Âu, nên đáp án luôn là mảng Á – Âu.

Luyện tập nhanh

1. Điền vào chỗ trống: “Lãnh thổ Việt Nam nằm ở rìa … của mảng kiến tạo …”.
   Đáp án: đông nam; Á – Âu.
2. Vì sao Việt Nam ít chịu động đất mạnh dù ở gần ranh giới nhiều mảng?
   Gợi ý: nước ta nằm sâu trong rìa của mảng Á – Âu, cách xa các đới va chạm, hút chìm chủ động nên năng lượng địa chấn truyền đến yếu.
3. Kể tên hai vành đai sinh khoáng đi qua nước ta.
   Đáp án: vành đai sinh khoáng Thái Bình Dương và vành đai sinh khoáng Địa Trung Hải.