Trả lời nhanh
Trên Trái Đất có bốn khối khí chính: khối khí nóng, khối khí lạnh, khối khí đại dương và khối khí lục địa. Vì vậy, tên gọi nào không thuộc một trong bốn loại này (và cũng không thuộc cách chia theo vĩ độ: xích đạo, chí tuyến, ôn đới, địa cực) thì đó là khối khí không tồn tại, và là đáp án của câu hỏi “không có khối khí nào”.
Khối khí là gì?
Khối khí là một phần lớn của lớp không khí, có phạm vi rộng hàng trăm đến hàng nghìn kilômét, với đặc điểm gần như đồng nhất về nhiệt độ và độ ẩm. Khối khí hình thành khi không khí đứng yên hoặc chuyển động chậm trên một bề mặt rộng và “mang theo” tính chất của bề mặt đó. Khi di chuyển đến vùng khác, nó làm thay đổi thời tiết ở nơi đi qua.
Hai cách phân loại khối khí
| Căn cứ | Các loại khối khí | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Theo nhiệt độ (vĩ độ hình thành) | Khối khí nóng, khối khí lạnh | Nóng hình thành ở vĩ độ thấp, lạnh hình thành ở vĩ độ cao |
| Theo bề mặt tiếp xúc | Khối khí đại dương, khối khí lục địa | Đại dương hình thành trên biển, độ ẩm lớn; lục địa hình thành trên đất liền, tương đối khô |
Một khối khí có thể mang đồng thời hai đặc điểm, chẳng hạn khối khí nóng ẩm (nóng, hình thành trên đại dương) hoặc khối khí lạnh khô (lạnh, hình thành trên lục địa).
Phần mở rộng: tên gọi theo vĩ độ
Ở bậc học cao hơn, khối khí còn được gọi theo vĩ độ hình thành: khối khí xích đạo (rất nóng ẩm), khối khí chí tuyến hay nhiệt đới (nóng), khối khí ôn đới (ôn hòa) và khối khí địa cực (rất lạnh). Đây chỉ là cách gọi chi tiết hơn của hai nhóm nóng – lạnh nói trên.
Cách loại trừ khi gặp câu hỏi “không có khối khí nào”
- Liệt kê sẵn bốn khối khí chính trong đầu: nóng, lạnh, đại dương, lục địa.
- Đọc từng phương án, nếu tên trùng một trong bốn loại hoặc trùng tên theo vĩ độ thì đó là khối khí có thật, hãy loại.
- Phương án có tên gắn với nguyên nhân không liên quan đến nhiệt độ hay bề mặt (ví dụ đặt theo hiện tượng khác, theo địa danh tự đặt) thì không phải loại khối khí trong chương trình.
- Đọc lại câu hỏi để chắc chắn bạn chọn phương án “không có”, đừng chọn nhầm phương án có thật.
Khối khí ảnh hưởng đến thời tiết như thế nào?
- Khối khí lạnh di chuyển xuống vùng thấp vĩ làm nhiệt độ giảm nhanh, tạo đợt rét.
- Khối khí nóng di chuyển lên vĩ độ cao gây nắng nóng, oi bức.
- Khối khí đại dương mang nhiều hơi nước, dễ gây mây và mưa khi vào đất liền.
- Khối khí lục địa khô, thường làm trời quang mây và hanh khô.
Ở nước ta, các đợt gió mùa mùa đông mang khối khí lạnh từ phương Bắc xuống, còn gió mùa mùa hè mang khối khí nóng ẩm từ đại dương vào, nên thời tiết hai mùa khác nhau rõ rệt.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm khối khí với “gió”: gió là sự chuyển động của không khí, còn khối khí là khối không khí có tính chất đồng nhất.
- Chỉ nhớ hai loại nóng – lạnh mà quên cách phân loại thứ hai (đại dương – lục địa).
- Cho rằng khối khí lục địa là khối khí lạnh. Thực ra lục địa chỉ nói về nơi hình thành (đất liền, khô), nhiệt độ có thể nóng hoặc lạnh.
Luyện tập có đáp án
Câu 1. Khối khí hình thành trên biển và đại dương có đặc điểm gì?
Đáp án: Độ ẩm lớn, thường gọi là khối khí đại dương.
Câu 2. Khối khí hình thành ở vùng cực thuộc loại nào theo nhiệt độ?
Đáp án: Khối khí lạnh.
Câu 3. Kể tên bốn khối khí chính và cho biết dựa vào tiêu chí nào để phân loại.
Đáp án: Khối khí nóng, lạnh (dựa vào nhiệt độ) và khối khí đại dương, lục địa (dựa vào bề mặt tiếp xúc).
Câu hỏi thường gặp
Có mấy khối khí chính trên Trái Đất?
Có bốn khối khí chính: khối khí nóng, khối khí lạnh, khối khí đại dương và khối khí lục địa.
Khối khí đại dương khác khối khí lục địa ở điểm nào?
Khối khí đại dương hình thành trên biển, độ ẩm cao; khối khí lục địa hình thành trên đất liền, tương đối khô.
Khối khí và gió có phải là một không?
Không. Khối khí là khối không khí rộng có tính chất đồng nhất, còn gió là sự chuyển động của không khí từ nơi này đến nơi khác.
Làm sao chọn nhanh đáp án trong câu hỏi trên Trái Đất không có khối khí nào?
Loại các phương án trùng với bốn khối khí chính (hoặc tên theo vĩ độ); phương án còn lại không thuộc cách phân loại nào là đáp án.