Trả lời nhanh
Đặc điểm của bộ máy nhà nước Văn Lang – Âu Lạc là đơn giản, sơ khai, chưa hoàn chỉnh. Đứng đầu là vua (Hùng Vương, sau là An Dương Vương), giúp việc có Lạc hầu, Lạc tướng; ở địa phương là bồ chính cai quản chiềng, chạ. Bộ máy chưa có hệ thống quan lại chuyên trách, chưa có luật pháp thành văn, vì xã hội còn mang đậm tính công xã.
Bộ máy nhà nước Văn Lang – Âu Lạc tổ chức như thế nào?
Nhà nước Văn Lang ra đời vào khoảng thế kỉ VII TCN, đóng đô ở Phong Châu (nay thuộc Phú Thọ). Năm 208 TCN, Thục Phán lập nước Âu Lạc, xưng An Dương Vương và dời đô về Cổ Loa (nay thuộc Đông Anh, Hà Nội).
Cách tổ chức của Văn Lang được tóm tắt theo ba cấp:
- Trung ương: vua Hùng đứng đầu, nắm quyền cao nhất; các Lạc hầu, Lạc tướng giúp vua việc nước.
- Bộ: cả nước chia thành 15 bộ, mỗi bộ do một Lạc tướng đứng đầu.
- Làng xóm: đơn vị cơ sở là chiềng, chạ do bồ chính (già làng) cai quản.
Nhà nước Âu Lạc về cơ bản kế thừa cách tổ chức này, nhưng quyền lực của nhà vua được tập trung hơn, quân đội và việc phòng thủ được chú trọng (thành Cổ Loa, nỏ liên châu).
Vì sao nói bộ máy ấy “đơn giản, sơ khai, chưa hoàn chỉnh”?
| Từ khoá | Biểu hiện |
|---|---|
| Đơn giản | Chỉ có ít cấp, ít chức vụ: vua – Lạc hầu/Lạc tướng – bồ chính. Chưa chia thành các bộ phận quản lí riêng như thuế, quân sự, tư pháp. |
| Sơ khai | Mới hình thành từ liên minh các bộ lạc, còn giữ nhiều nét của công xã nông thôn; các chức vụ gắn với người đứng đầu bộ lạc, làng xóm. |
| Chưa hoàn chỉnh | Chưa có luật pháp thành văn, chưa có hệ thống quan lại được tuyển chọn và hưởng bổng lộc như thời phong kiến sau này. |
Nói gọn: đây là hình thức nhà nước đầu tiên của người Việt, nên còn thô sơ. Nó đánh dấu bước chuyển từ xã hội bộ lạc sang xã hội có nhà nước, chứ chưa phải một bộ máy cai trị đã hoàn thiện.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo nhớ: “Vua – Lạc hầu, Lạc tướng – Bồ chính” là ba tầng. Ít tầng thì đơn giản; chưa có luật thành văn thì chưa hoàn chỉnh.
- Lỗi 1: chọn các nhận định như “bộ máy chặt chẽ, quy củ, có luật pháp hoàn chỉnh”. Đây là đặc điểm của nhà nước phong kiến thời sau, không phải của Văn Lang – Âu Lạc.
- Lỗi 2: nhầm Lạc tướng với bồ chính. Lạc tướng đứng đầu bộ; bồ chính đứng đầu chiềng, chạ (cấp làng).
- Lỗi 3: nhầm kinh đô. Văn Lang ở Phong Châu, Âu Lạc ở Cổ Loa.
- Lỗi 4: cho rằng Âu Lạc đã có bộ máy hoàn toàn khác Văn Lang. Thực tế Âu Lạc chỉ tăng cường quyền lực nhà vua và quân sự, cách tổ chức vẫn tương tự.
Bài luyện tập
Câu 1. Kể tên ba cấp quản lí của nhà nước Văn Lang theo thứ tự từ cao xuống thấp.
Đáp án: vua Hùng (cùng Lạc hầu, Lạc tướng) → các bộ do Lạc tướng đứng đầu → chiềng, chạ do bồ chính cai quản.
Câu 2. Điền vào chỗ trống: “Bộ máy nhà nước Văn Lang – Âu Lạc còn ………, chưa có ………… thành văn.”
Đáp án: đơn giản, sơ khai; luật pháp.
Câu 3. Em hãy nêu một điểm khác nhau giữa nhà nước Âu Lạc và Văn Lang.
Gợi ý: Âu Lạc đóng đô ở Cổ Loa (Văn Lang ở Phong Châu), có thành Cổ Loa kiên cố và vũ khí như nỏ liên châu, quyền lực nhà vua tập trung hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đặc điểm của bộ máy nhà nước Văn Lang – Âu Lạc là gì?
Là đơn giản, sơ khai, chưa hoàn chỉnh: ít cấp quản lí, chưa có luật pháp thành văn và chưa có hệ thống quan lại chuyên trách như thời phong kiến.
Đứng đầu nhà nước Văn Lang và Âu Lạc là ai?
Nhà nước Văn Lang do vua Hùng đứng đầu, nhà nước Âu Lạc do An Dương Vương (Thục Phán) đứng đầu.
Lạc hầu, Lạc tướng và bồ chính có vai trò gì?
Lạc hầu, Lạc tướng giúp vua việc nước; Lạc tướng còn cai quản các bộ. Bồ chính đứng đầu chiềng, chạ, là cấp làng xóm.
Kinh đô của Văn Lang và Âu Lạc ở đâu?
Văn Lang đóng đô ở Phong Châu (Phú Thọ), Âu Lạc đóng đô ở Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội).